Column

Het patent op hypocrisie berust niet uitsluitend bij Shell

Het is een mooie, informatieve film die Shell gemaakt heeft, 26 jaar geleden alweer.

Beeld de Volkskrant

Alles waar verontruste planeetbeschermers pas jaren later luid voor zouden waarschuwen, komt aan bod: dat de temperatuur op aarde zal stijgen door het kwistige CO2-gebruik van de mensheid, dat de poolkappen daar niet onberoerd onder zullen blijven, dat de laagst gelegen gebieden en een paar snoezige atollen mogelijk onder water zullen lopen, dat er een stroom klimaatvluchtelingen uit verwoestijnde of juist overstroomde gebieden op gang kan komen. Deze aanzegging wordt gedaan in mooie shots, ondersteund door pratende hoofden en grafieken. In een klein halfuurtje is de kijker helemaal bijgepraat.

Gisteren kwam de Shellfilm uit 1991 weer even in de belangstellling, omdat De Correspondent hem heeft opgeduikeld en verspreid, vergezeld van een verhaal over de hypocrisie van de Koninklijke. 'Shell knew!' schreef ook The Guardian in een zinderend stuk. 'Shell wist ervan!', als ware er een grof schandaal onthuld.

Maar hoezeer ook ik mijn best deed er een schande in te zien - en ik zie doorgaans graag schandalen in Shell, want ijsberen en Nigeria en legitimatie van dictators - de verontwaardiging wilde maar niet opborrelen.

De film is eerst en vooral de zoveelste bevestiging van de voortreffelijkheid van Shells scenariostudies. Het bedrijf beschikt sinds mensenheugenis over een afdeling die permanent mogelijke geopolitieke, economische en energiegerelateerde ontwikkelingen in de verre toekomst in kaart probeert te brengen - een soort Centraal Planbureau maar dan breder, beter en gedurfder. Ook in de klimaatvoorspellingen maakte Shell zijn solide reputatie waar. Nauwkeuriger dan het alarmisme van Al Gore dat hij vijftien jaar laten zou etaleren in zíjn film An inconvenient Truth, bewonderenswaardig dicht in de buurt van de ontwikkelingen die klimaatwetenschappers nu waarnemen.

Shell kan niet beticht worden van het onder de pet houden van het zwarte klimaatscenario. De film is in de jaren negentig vertoond op scholen en aan universiteiten. Overheden hebben er kennis van kunnen nemen alvorens hij in de archieven belandde waar hij langzaam verstofte.

Het bedrijf verkoos geen consequenties te verbinden aan de eigen bevindingen, de eigen aanbevelingen ('nu ingrijpen') te negeren en zelfs - kortstondig - twijfel te zaaien over de kwalijke effecten van het gebruik van fossiele brandstoffen. Dat is niet per se fraai, maar zeer begrijpelijk. Shell is niet op aarde om de ijsbeer te redden of de wereldvrede tot stand te brengen - commerciële bedrijven die zeggen dat ze het welzijn van mens, dier en milieu wel tot hun doelstellingen rekenen, dient men met het grootst mogelijke wantrouwen tegemoet te treden. Shell is er primair om geld te verdienen aan het voorzien in de schier onlesbare dorst van de mensheid naar olie. Waarom zouden ze bij Shell in godsnaam blijven aandringen op minder olieconsumptie als de rest van de samenleving daar evident geen zin in heeft, als politici bangig naar hun kiezers loeren die niet warm te krijgen zijn voor kilometerbeprijzing?

Gisterochtend opende de Volkskrant met het bericht dat de landen van de Europese Unie weinig haast meer hebben om de afspraken uit het akkoord van Parijs na te komen. Gisteravond opende het NOS Journaal met het bericht dat de wegen dichtslibben met auto's.

Het patent op hypocrisie berust niet uitsluitend bij Shell.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.