Verslaggeverscolumn Ariejan Korteweg in Oss

Het opmerkelijkste lid van de Forum-fractie die volgende week in de Eerste Kamer aantreedt, is zonder twijfel Loek van Wely

Forum voor Democratie stuurt een grootmeester naar de senaat.

We gaan professoren en ondernemers krijgen, een risicomanager, luchtverkeersleider en oud-brigadegeneraal. Maar het opmerkelijkste lid van de Forum-fractie dat volgende week in de ­Eerste Kamer aantreedt, is zonder twijfel Loek van Wely.

Terwijl King Loek, zoals de zevenvoudig Nederlands kampioen ­schaken zich laat noemen, het zich anders had voorgesteld. Hij had wat gepokerd, het schaken was wat weggezakt; tijd voor een mini-­comeback. Toernooien her en der, gespeeld in de competities van Baskenland, Frankrijk en Duitsland. Nog drie jaar schaken en dan met een ranking bij de beste honderd van de wereld waardig opstappen – dat was het plan. Van Wely is 46, topfit door het vele trainen en de obstacle races die hij loopt, zwemt, kruipt en klimt. Maar grote toernooien met meer partijen per dag vallen hem zwaar.

‘Baudet is bloedfanatiek’ Beeld ANP

Het liep anders. Forum voor Democratie zette hem op plek 7 voor de Provinciale Staten van Noord-Brabant, en op plek 9 voor de Eerste Kamer. In de luwte, zo leek het eind vorig jaar, toen niemand bij Forum rekening hield met zo’n groeispurt. Van Wely zou rustig kunnen wennen en misschien een paar jaar ­later alsnog aanschuiven.

Nu is hij Statenlid met de portefeuille natuur en milieu, niet per se het terrein waar Forum op wil uitblinken. En vanaf volgende week is hij senator. Hij moet zich inlezen, dossiers vreten. Wie hem wil spreken moet dat aan de Forum-voorlichting vragen. Voor een vrijgevochten schaker is dat wennen.

Branieschopper, dat is het eerste woord dat Gert Ligterink – schaakmedewerker van de Volkskrant sedert 1983 – invalt bij Van Wely. Hij zoekt graag conflicten op, zegt Ligterink: maakte van Jan Timman z’n grote rivaal, zei dat hij gewed had dat hij hem zou verslaan. Een strijder, geen man van snelle remises. Zijn belangstelling voor Baudet verbaast Ligterink niet. Al in 1998 protesteerde Van Wely tegen twee Bosnische schakers met een dubbel paspoort die meededen aan het NK. Hij rangschikt hem bij de beste vijf Nederlandse schakers aller tijden.

Ik meld me in Oss, waar Van Wely met zijn vrouw, een schaker uit El Salvador, en twee jonge kinderen woont in een heel politiek straatje; even verderop staat het huis van Jan Marijnissen – ze hebben elkaar nog nooit gesproken.

Niet alles van de grote leider gelezen.

Grote, lichte werkkamer, hometrainer in de hoek, kasten vol schaakboeken, drie schaakspelen op het bureau, waarvan één van Lego (1.500 stukjes). Nergens een branieschopper te bekennen, maar dat kan kloppen. Naast King Loek heeft hij nog een persoonlijkheid: de bescheiden, behoedzame Ludovicus.

Met Kees Eldering, schaker en eigenaar van hotels.nl., sprak hij wel eens over een libertarische partij. Het was Eldering die Van Wely in contact bracht met Baudet.  Ze schaakten wel eens – ‘hij is bloedfanatiek’ – en eind 2016 kreeg de grootmeester één uur bedenktijd om te beslissen of hij op de Kamerlijst wilde. Grijnzend: ‘Een uur is voor een schaker vrij lang.’ Hij kwam op plek 28. ‘Dat was een soort coming-out. Er kwam commentaar, maar ik ben niet op m’n mondje gevallen.’

Hij verwacht dat zijn schaakkennis van pas zal komen. ‘Politiek is abstracter, maar verloopt ook volgens patronen: drieënhalf jaar je gang gaan, een half jaar mooi weer spelen en na de verkiezingen de kiezer met de gebakken peren ­laten zitten. Zo’n patroon herken ik. Dat is inspelen op de menselijke zwakte.’

Nog iets: ‘Bij schaken ben je gewend je spel te analyseren. Dat zouden ze in Den Haag ook moeten doen: dat een nieuwe partij twaalf senaatszetels haalt en meer dan 30 duizend leden heeft. Hoe is dat mogelijk?’

Schaker analyseert ook zijn eigen spel,

Zaterdag was hij voor het eerst in de Eerste Kamer. ‘Statig, ook een beetje oubollig.’ Dat was meteen ook de kennismaking met de fractie, mét Henk Otten. ‘Een loose cannon’, zegt Van Wely in pokertaal. ‘Hij weet veel en heeft veel betekend voor de partij.’ Voor diens kritiek op het gefilosofeer van Baudet heeft hij begrip. ‘Maar zoiets hou je binnenskamers.’ Zelf blijft hij op de vlakte. ‘Ik volg en lees niet alles van de grote leider. Dat Houellebecq-essay ken ik alleen van horen zeggen.’

Van Wely staat bekend als offensief schaker, die zijn tegenstander indringend kan aankijken. ‘Soms heb je King Loek nodig om een probleem aan te kaarten. Maar daarna Ludovicus omdat de oplossing niet rigoureus hoeft te zijn. Een beetje multiculturele samenleving, daar is niks mis mee. Als er maar geen invloeden dominant worden die hier niet passen.’

Straks heten de tegenstanders geen Timman of Short, maar ­Rosenmöller en Jorritsma. ‘Enige bescheidenheid is passend. Maar pas op, King Loek heeft altijd één oog open.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden