'Het nieuwe egoïsme' heeft ons te pakken

De komkommertijd is een bedrieglijk fenomeen, om de eenvoudige reden dat hij – op het rituele geklaag na – niet bestaat.

Uit het blote hoofd herinner ik me Saddams inval in Koeweit, het begin van de Balkanoorlogen, een coup in Moskou, Srebrenica, een roebelcrisis, de vondst van een door een Amerikaanse president bevlekt jurkje, arrestaties van dopingverdachten in de Tour, duizenden aan de hitte bezweken oudjes, de Libanese zomeroorlog, de oorlog tussen Rusland en Georgië.

Ook deze zomer worden we niet slecht bediend, want het afgelopen weekeinde zou wel eens de geschiedenis kunnen ingaan als het moment waarop Nederland zich als een oester sloot.

Eerst werd vrijdag bekend dat de VVD, PVV en het CDA willen gaan onderhandelen over een rechts minderheidskabinet, waarbij zij het onder andere eens moeten worden over een strenger immigratiebeleid en minder geld voor ontwikkelingssamenwerking en defensie.

En op zondag bliezen de Nederlandse militairen de aftocht uit Uruzgan.
Hoe deze ontwikkelingen per saldo zullen uitpakken voor Nederlands positie in de wereld, valt op de voorhand moeilijk te zeggen.

De metafoor van de oester is mogelijk te sterk. Uit eigen ervaring weet ik: hoe diep je ook bent doorgedrongen in de Kaukasus, hoe aftands je hotel ook is of hoe armzalig het plaatselijke vliegveld, de kans dat je er een vertegenwoordiger in kunststofkozijnen uit Hippolytushoef tegenkomt is niet onaanzienlijk.

Die Nederlandse handelsgeest zal niet zo snel uitgedoofd raken, maar politiek en militair hebben we de terugtocht ingezet en raken we meer en meer in onszelf gekeerd.

Uitersten
Het is een beweging die breed gedragen wordt, van PVV tot PvdA, van links tot rechts. Dat is frappant. Hoewel het politieke klimaat al langer hevig gepolariseerd is en tegenstellingen steeds moeilijker overbrugd kunnen worden, vinden de uitersten elkaar bizar genoeg wel in een steeds verder om zich heen grijpend neo- provincialisme.

Iedereen heeft zo zijn eigen motieven internationaal een stap terug te doen, maar bij elkaar dragen zij allemaal hun bouwstenen aan voor Fort Holland.

Zelf ben ik ook niet immuun voor de nationale reflex. Toen ik in mei in deze krant las hoe tijdens de Griekse schuldencrisis de Europese Commissie in een nachtelijk beraad had geprobeerd er even snel een voorstel door te jassen volgens welke Nederland bij meerderheid van stemmen, dus tegen zijn zin in, gedwongen zou kunnen worden voor 26 miljard euro van ‘ons’ belastinggeld garant te staan , was ik verbijsterd. Hoewel voorstander van Europa’s eenwording, ervoer ik het als pure Europese horror uit de Brusselse Heart of Darkness.

Kansarm
En als het om immigratie gaat, ben ik ervan overtuigd dat het verstandig is de komst van kansarme migranten in te dammen om te voorkomen dat de druk op de verzorgingsstaat en de multiculturele samenleving nog groter wordt dan hij al is.

Bij Afghanistan schuurt de spanning tussen internationale verantwoordelijkheid en eigenbelang even hard. Ook zonder WikiLeaks kwam ik vorig jaar tot het besef dat de hulpmissie daar eigenlijk onbegonnen werk is. Ontwikkeling en democratisering kan niet zomaar van buitenaf en bovenaf worden opgelegd, het moet ook van binnenuit en onderop komen. Voor een land met zo'n achterstand als Afghanistan is dat erg veel gevraagd.

Terugtrekken is dus logisch, zeker gezien de uitzichtloosheid van de oorlog en het verlies aan mensenlevens, ook aan Nederlandse kant.

Maar op het besluit de handen af te trekken van de Afghanen staat een prijs. Voor de PvdA bijvoorbeeld betekent het een breuk met haar internationalistische traditie, hoe hard Bert Koenders straks ook roept om actie in Afrika. Van meedoen aan een oorlog krijg je vuile handen, maar dat krijg je ook wanneer je het voor gezien houdt.

De mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch waarschuwt dat de Afghaanse vrouw bij een vertrek van de buitenlandse troepen het gelag zal betalen. We horen het, maar het houdt ons niet tegen.

De Neue Zürcher Zeitung schrijft dit toe aan het nieuwe realisme, dat voor deze conservatieve (!) krant gelijk staat aan ‘het nieuwe egoïsme’. En hoe verdedigbaar sommige van onze keuzes ook zijn, we kunnen die wel in onze zak steken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden