Verslaggeverscolumn Margriet Oostveen

Het nieuwe dertig dagen zonder alcohol is dertig dagen zonder nieuws

Voor iemand die beweert al negen jaar ‘radicaal’ te zijn gestopt met het volgen van het nieuws, pretendeert de zakenman en Zwitserse bestsellerauteur Rolf Dobelli in zijn boek Het Nieuwsdieet opvallend veel van nieuws te weten.

Nieuws is volgens Dobelli gevaarlijker dan alcohol. ‘Brekend’ nieuws is net zo schadelijk voor de geest als suiker voor het lichaam. Nutteloos. Tijdverspilling. Doet geen recht aan de complexiteit van de wereld. Nieuws maakt passief, manipuleert, doodt de creativiteit en stimuleert terrorisme.

Lieve help! Red ons!

Wat Dobelli betreft wordt zijn nieuwsdieet het nieuwe dertig dagen zonder alcohol. Al snel wil je gewoon niet meer anders, beweert hij met het aplomb van de ware selfhelp-goeroe.

Nieuwsmijders zijn niet nieuw, er is al veel over geschreven. Vaak gaat het om aardige, gevoelige mensen, die het nieuws niet meer aankunnen. Tel daarbij de mensen op die, aangemoedigd door politici als Trump en Baudet, de traditionele media verdacht zijn gaan vinden, en je hebt al een lekkere markt.

Zwitserse bestsellerauteur Rolf Dobelli.

Dobelli gaat dus quasi-integer de aanval. Zegt daarbij vaak dat zijn beste vrienden journalisten zijn. Zoals racisten ook altijd donkere mensen onder hun vrienden hebben.

Ik las zijn boek en sprak Dobelli vrijdagochtend telefonisch. Op Twitter werd op dat moment toepasselijk de Derde Wereldoorlog aangekondigd (#ThirdWorldWar), omdat de Iraanse generaal Soleimani was geliquideerd.

Ik vroeg Dobelli waarom hij, als geradicaliseerde nieuwsmijder, eigenlijk nog wilde praten met maar liefst drie verfoeide Nederlandse kranten (Trouw en het Het Financieele Dagblad zouden volgens zijn uitgever nog volgen). ‘Omdat wie wil waarschuwen tegen roken ook in een tabakswinkel moet gaan staan’, zei Dobelli, die weet hoe hij een boek moet pitchen.

Zoals iedere goeroe heeft Dobelli volgelingen. En Rob Wijnberg, oprichter van De Correspondent, is zijn profeet. Dit weekend verklaarde Wijnberg bij een voorpublicatie op zijn eigen site dat weinig stukken zijn leven ‘zo veranderd’ hebben als Dobelli’s essay ‘Vermijd het nieuws’ uit 2011, waar Het nieuwsdieet op door hamert. Dobelli noemt The Correspondent op zijn beurt een positieve uitzondering. Dit in lijn met een betreurenswaardig maar in dit boek dan weer ongenoemd journalistiek genre, het kritiekloos wederzijdse slijmjurken.

Zoals een succesvolle selfhelp-auteur betaamt, beschrijft Dobelli veel dat het overdenken werkelijk waard is – dit wordt bij de door hem verfoeide traditionele nieuwsmedia dan ook al jaren gedaan. Ja, de ‘brekende’ nieuwsfeitjes zijn sinds de komst van de smartphone in onzinnigheid vaak niet te harden. Ja, lange en grondige journalistieke verhalen voegen meer nuttigs toe dan de snacks uit het door clickbait verhitte nieuwscarrousel. En 90 procent van de moderne meningsvorming over het nieuws ís inderdaad voorbarig (#ThirdWorldWar) of overbodig (zie ook het tv-programma ‘Promenade’, Diederik Ebbinges meesterlijke persiflage op de Nederlandse talkshow).

Gevaarlijke Nederlandse kranten.

En natuurlijk scheelt het enorm veel tijd en concentratie als je niet achter ieder weetje aanjaagt dat via Twitter wordt opgediend: ik zeg het dagelijks tegen mezelf. Het nieuwsdieet is kortom een heel eind met herkenning en instemming te lezen. Zelfbeheersing is ons voornaamste gereedschap voor het komende decennium, als ik ook eens mag voorspellen.

Maar uiteindelijk raakt Dobelli’s betoog volledig uit het lood door hoogst onpraktische tot giftige ideeën. Dobelli vindt dat relevant nieuws bijvoorbeeld voortaan beter in persoon kan worden doorverteld tijdens een ‘nieuwslunch’, waar mensen elkaar op de hoogte stellen van hun vakgebied. Een elitair standpunt – stelt u zich even voor hoe iemand met twee ongeschoolde banen daar de tijd voor moet vinden, of wie er daadwerkelijk komt luisteren naar de nieuwslunch van een schoonmaakhulp.

En waarom maakt Dobelli in zijn boek eigenlijk geen enkel onderscheid tussen de werkwijze van oude en nieuwe media? Tussen het notoir onbetrouwbare Facebook en de traditionele kranten en tv-journaals, waar checks and balances, ondanks alle verdachtmakingen die nu zo in de mode raken, nog vanzelfsprekend zijn? Op die vraag antwoordt Dobelli: ‘De gekozen vorm van dit boek is gewoon een manier om iets duidelijk te maken dat heel gecompliceerd is.’

Dit uit de mond van de auteur die ‘de’ media pagina na pagina attaqueert omdat ‘ze’ een ingewikkelde wereld doelbewust zouden simplificeren.

‘Haha’, zegt Dobelli. ‘Daar heb je me.’

Ik lach dan al niet meer. Want ik las dat Dobelli ‘de nieuwsindustrie’ botweg ‘de blindedarm’ van de maatschappij noemt: kan beter ‘weggesneden’ worden.

Ik heb goeroes onder mijn beste vrienden. Maar trap hier niet in.

Gevaarlijke nieuwszender CNN.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden