bericht uit madrid

Het Madrileens verlangen naar de zee

In de hele regio Madrid zijn er maar vijf plekken waar je in natuurlijk water mag zwemmen. En dan nog zie je de Madrilenen meer naast dan in het water.

Las Presillas bij Rascafría. Er is vooral veel drukte op de kant, niet in het water. Beeld Madrid Sensation Tours

Het was zo’n echt hete Madrileense zomerdag, en mijn vriend en ik besloten de stad te ontvluchten. Naar een groot stuwmeer, zwemspullen mee.

Eenmaal daar bleken we de enigen te zijn die op dit idee waren gekomen. Niemand zwom, poedelde of speelde met opblaaskrokodillen. Wij liepen aarzelend het meer in. Het was heerlijk van temperatuur. En gevaarlijk leek het niet, met een geleidelijk aflopende oever.

Waarom werd er niet gezwommen? Het bleek verboden te zijn. Ik kwam erachter dat in de hele regio Madrid maar vijf plekken zijn waar je in natuurlijk water mag zwemmen. Dat waren er vroeger meer, maar daar werd het zo druk dat de biodiversiteit hard achteruit ging, en dus werd de mensensoort ongewenst verklaard.

Vijf plekken! Ter vergelijking: Nederland, in oppervlakte slechts vijf keer zo groot als de regio Madrid, heeft zevenhonderd zwemplekken in open water.

Het raadsel waar ik voor stond: hoe kan het dat de Madrilenen, die zo graag protesteren, niet massaal de straat opgaan? In een land waar de temperatuur in de zomer geregeld de 40 graden aantikt, lijkt zwemwater een eerste levensbehoefte.

Maar dat blijkt naïef gedacht. Spanjaarden hebben niet zo’n ongecompliceerde relatie met water dat ze er zomaar in springen. Het water wordt gebruikt voor iets wat nog belangrijker is dan verkoeling. Ons stuwmeer bleek een reservoir voor drinkwater. Zwemmers zouden de waterkwaliteit kunnen aantasten.

Natuurlijk balen de Madrilenen ervan dat natuurlijk zwemwater zo schaars is. Los Refrescos scoorden eind jaren tachtig een hit met Vaya vaya, aquí no hay playa, over het grote Madrileense trauma van de afwezigheid van een strand. Het is precies de reden dat Madrid in augustus is uitgestorven: er heeft dan een volksverhuizing plaatsgevonden naar de mediterrane kust.

Het verlangen naar zee was ook in het verleden al zeer hevig, zij het niet om recreatieve, maar om economische redenen. In de achttiende eeuw is geprobeerd Madrid een bevaarbare verbinding – 771 km lang – met zee te geven. De Manzanares, nu een stroompje waarop kajakkers hun best moeten doen niet vast te lopen op een zandbank, had moeten uitgroeien tot een echte rivier. Nu nog zijn in de bergen de resten te vinden van een indrukwekkende stuwdam. De bedoeling was dat het beoogde stuwmeer het extra water zou leveren dat nodig was voor de Manzanares.

Het bleek een onhaalbaar project, en dat is jammer, want het had op z’n minst een extra zwemplek kunnen opleveren niet ver van de stad.

Voor mij zat er niets anders op dan uit te wijken naar een van die vijf locaties in de wijde omgeving waar baden wel is toegestaan: Las Presillas bij Rascafría. Er zijn daar dammetjes aangelegd in een ijskoud bergriviertje, waardoor er idyllische meertjes zijn ontstaan.

En daar viel te zien dat de Spanjaarden zich op bewonderenswaardige wijze hebben aangepast aan het gebrek aan water in hun contreien. Want er was vooral veel drukte op de kant, niet in het water.

Is het een collectieve vorm van watervrees? Kunnen de Spanjaarden niet zwemmen? Dat lijkt het niet te zijn. De kinderen van nu krijgen zwemles, vertelt een kennis, veel volwassenen hebben het vroeger geleerd.

Het lijkt er eerder op dat ze zwemmen te veel moeite vinden. Waarom zou je je zo inspannen, als je ook met vrienden of familie op de kant kunt zitten, een fles tinto de verano kunt opendraaien en een tortilla de patatas kunt aansnijden?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden