Opinie

'Het loze engagement van Tinkebell'

We moesten er maar eens vanaf, van die shock art. Van het belachelijke idee dat mensen alleen naar je luisteren als je ze keihard in hun oren schreeuwt, Erik Nieuwenhuis is schrijver en publicist.

De zogenoemde 'popple' van Katinka Simonse, ook wel bekend als Tinkebell. Zij construeerde het werk uit een honden- en kattenkadaver. De constructie is zo, dat de hond kan worden gevouwen tot een poes en andersom.Beeld ANP

In de Voetnoot van 3 december vraagt Arnon Grunberg zich af wat er nou mooier is dan 'je overleden huisdier als een handtas bij je te dragen'. De vraag is natuurlijk retorisch bedoeld. Toch zou ik hem graag willen beantwoorden, bijvoorbeeld met een simpel 'een koekblik met het melkmeisje van Vermeer'.

Grunberg neemt het op voor onze nationale shock-rockster, Tinkebell, die in een interview op de opiniesite van de Volkskrant haar nood mag klagen over de negatieve berichten en e-mails die fundamentalistische dierenvrienden - meestal anoniem - aan haar werk en persoon wijden. De teneur van het interview is 'misbegrepen geëngageerde kunstenares is slachtoffer van niet op feiten gestoelde hetze tegen haar persoon'.

Het is natuurlijk spijtig dat de boze goegemeente zich in haar woede niet aan de feiten houdt. Wie de behoefte voelt zich in het debat te mengen dat Tinkebell met haar dode beestenparade wil aanzwengelen, doet er goed aan zich eerst eens in haar werk te verdiepen. Ik heb een voorzichtige poging gewaagd, maar ook ik kom niet echt verder dan een gevoel van weerzin. Niet eens vanwege het lot van die paar dieren die onder de hand van de artistiek geschoolde keurslager gekweld en gesneuveld zijn. Wat dat betreft, heeft ze wel een punt: er gebeurt elke seconde ergens op deze planeet wel wat ergers met dieren of mensen.

Weerzin
Nee, mijn weerzin komt vooral voort uit de slachtofferige toon van het interview in combinatie met het lege engagement waar de kunstenares het aura van opiniemaakster mee hoopt te verdienen. Zo schrijft ze , naar aanleiding van een project waarin ze honderd hamsters drie weken in kleine plastic balletjes door een 'living room setting' liet tollen: The project formed, beside a reflection of the concept 'freedom' in combination with a doubtful preference for such a form of 'entertainment' an indication of citizen culture, in which almost an extreme morality concerning the protection of pleased pets, goes hand in hand with cheap and mechanically obtained food and decorative objects, where inferior dear animals are systematically used for. (bron: http://looovetinkebell.com/)

Dat valt nog niet mee. Als ik iemand aan het denken zou willen zetten, zou ik proberen mijn boodschap zo te formuleren dat in elk geval iemand met een middelbareschoolopleiding zou kunnen begrijpen waar ik het over heb. Gezien het bovenstaande citaat moeten we vrezen dat begrijpelijkheid niet Tinkebells hoogste prioriteit heeft. Ik heb het even voor u vertaald: 'Het project vormde, behalve een reflectie op het concept 'vrijheid', in combinatie met een twijfelachtige voorkeur voor een dergelijke soort 'vermaak' een indicatie van een burgercultuur waarin een extreem moralisme met betrekking tot bevoorrechte huisdieren hand in hand gaat met goedkoop en mechanisch verkregen voedsel en objecten voor de sier, waar inferieure lieve dieren systematisch voor worden gebruikt.'

'Gooi het maar in mijn pet', zeiden wij in mijn geboortedorp, 'ik zoek het morgen wel uit.' Maar als we met veel goede wil proberen te reconstrueren wat ze nou precies bedoelt, dan kunnen we volstaan met een eenvoudig: 'Over het wel en wee van sommige (huis)dieren doen we onvoorstelbaar sentimenteel, terwijl uit onze naam varkens onverdoofd worden gecastreerd en hamsters, cavia's en konijnen als speeltjes door tredmolens en plastic tunneltjes worden gejaagd.' Spreek het maar eens tegen. Dat doe ik niet, zegt u, want dat wist ik allang. Ik zeg het u na. Ik wil er nog wel aan toevoegen dat ik het walgelijk vind. Ik draag de stichting varkens in nood een warm hart toe. Ik mijd de kiloknaller en onze scharrelcavia's hoeven geen circuskunstjes te doen.

Maar ik zou geen enkele vorm van leed aan de kaak willen stellen door een ander levend wezen hetzelfde nog eens aan te doen. En zeker niet onder het mom dat ik mensen daarmee aan het denken wil zetten. Want waar houdt zoiets op? Gaan we willekeurig homoseksuelen aan de galg hangen om de godsdienstige opvattingen van de ayatollahs aan de kaak te stellen? Gevluchte Argentijnen uit vliegtuigen smijten om aan te dringen op een rechtvaardige veroordeling van voormalige juntapiloten? Of wordt dat wel erg ongezellig? Zou de artistieke jeunesse dorée bij haar openingen dan nog wel zo voornaam en artistiek kijken, zo feestelijk genieten van de witte wijn en de toastjes met zalm? Nou, eh, nee. Het moet wel veilig blijven. De consequenties mogen niet ernstiger zijn dan een boete van 450 euro, uitgeschreven door de caviapolitie. Dat is te overzien.

Winkelkarretje
Want er zijn genoeg halfwits die genoegen nemen met haar in onbegrijpelijk Engels gestelde statements en graag hun winkelkarretje volladen in 'Tinkebells leftover shop': http://shop. looovetinkebell.com. Die meelallen op haar simplistische refrein over hypocrisie. Mensjes aan het denken zetten, grensjes verleggen. Conceptje hier, conceptje daar. Intussen schudt Tinkebell de kritiek luchtigjes van zich af, draait haar kat de nek om, kwelt honderd hamsters, dreigt kuikentjes tegen de muur dood te smijten. Loos engagement. Oninteressante kunst. Nog meer dode beesten. Niemand blij. Alleen Tinkebell en haar bende van artistiekerige lost boys.

Misschien moeten we er maar eens vanaf, van die shock art. Van schrille dichtertjes die schreeuwen over de loopgraven, maar zelf van judo af zijn gepest. Van filmmakers die de rauwe realiteit willen tonen, maar nog geen witvisje van de haak durven halen. Van het belachelijke idee dat mensen alleen naar je luisteren als je ze keihard in hun oren schreeuwt.

Erik Nieuwenhuis is schrijver en publicist.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden