Opinie Brieven

Het leren van de geschiedenis is zo simpel nog niet

De ingezonden lezersbrieven van zaterdag 17 november.

Beeld Bas van der Schot

Brief van de dag:

Op de pagina Wetenschap werd op 13 november aandacht besteed aan het toepasbaar maken van historisch onderzoek op de manier waarop psychologie of wiskunde toepasbaar zijn. Het gaat er dan om kennis uit het verleden te gebruiken bij het oplossen van vraagstukken in het heden. Ik geloof niet dat dat mogelijk is.

Het bestuderen van en lezen over geschiedenis is een buitengewoon plezierige bezigheid. Bijzondere verhalen over wat lang en kort geleden gebeurd is. Interessant en boeiend. Maar daarvan leren is, denk ik, te hoog gegrepen.

De eerste historicus, de Griek Thucydides, had het in zijn beschrijving van de Peloponnesische Oorlog, nu circa 2.400 jaar geleden, over de menselijke natuur als factor in het verloop van de geschiedenis. Daarmee bedoelde hij dat menselijke eigenschappen in de beoordeling van politieke kwesties een constante factor blijven.

Met die eigenschappen doelde hij op hartstochten, aandriften, vooroordelen, angst en vrees van de leidende personen of stadgenoten, et cetera, kortom menselijke emoties die iedere keer weer, meer dan het nuchtere verstand, bepalende factoren zijn, die ervoor zorgen dat een kwestie iedere keer weer anders kan uitpakken, iedere keer weer totaal anders dan je zou verwachten. Daar komt nog bij de factor van het uitoefenen van macht, die corrumperende, dus onverwachte effecten kan hebben.

Kortom, het idee dat je kunt leren van de geschiedenis is een illusie. Ik denk dat de voorspelbaarheid van de aanpak van bijvoorbeeld een overstroming of van de bouw van een brug vele malen hoger is.

Willem van Tongeren, Twello

Volkscultuur

Dat Thierry Aartsen meer wil doen voor volkscultuur, zoals voor bijvoorbeeld een carnavalsoptocht, kan ik als groot fan van carnaval alleen maar toejuichen (Ten eerste, 16 november). Maar waarom hij daarvoor het Concertgebouwpubliek moet neerzetten als chablis drinkende D66’ers en GroenLinksers is mij een raadsel. Als frequent bezoeker van het Concertgebouw kan ik me niet aan de indruk onttrekken dat mijn medebezoekers juist eerder van zijn partij zijn. (Ik doe dus ook aan stereotypering.)

Christiaan van Mansfeld, Amstelveen

Carnavalssubsidie

Misschien moet meneer Aartsen, cultuurwoordvoerder van de VVD, nog even terug naar de schoolbanken voor religieuze en culturele vorming. Het Suikerfeest niet subsidiëren omdat het een religieus feest is, dan uiteraard ook carnaval niet, dat toch bij uitstek een rk religieus feest is dat gevierd wordt voordat het vasten tot Pasen begint.

Jolike van Dijk, Alkmaar

Tambora

Het verbaast mij dat iedere keer als er sprake is van een (te verwachten) grote vulkaanuitbarsting, men een vergelijking maakt met de uitbarsting van de Krakatau in 1883 (Ten eerste, 15 november). De uitbarsting van de Tambora op het Indonesische eiland Sumbawa in 1815 was veel omvangrijker en had verstrekkende gevolgen in de hele wereld.

Wereldwijd werd het klimaat beïnvloed.

Door de stofdeken die neerdaalde, mislukten oogsten en ontstonden hongersnoden. Het verhaal gaat dat de Zwitsers gras aten; Ierland kreeg te maken met hongersnood en een tyfusepidemie en in 1816 viel de vorst al in augustus in met wederom mislukte oogsten.

T. Holleman, Voorschoten

Kunst

Deze week eindigde Paulien Cornelisse haar 150 over Emile Ratelband met de vraag: ‘Is kunst ook kunst als de kunstenaar er zelf niet van op de hoogte is?’ Natuurlijk is dat kunst. Neem mij nou. Ik fiets op donderdag langs de Waal bij Lent en wil aan mijn gezin laten zien hoezeer ik het met het weer heb getroffen. Ik geniet van een vrije dag terwijl zij zwoegen in het ziekenhuis of achter hun laptop. Fotootje van de wolkenloze hemel, voor een referentie boompje op de voorgrond, klik, verstuur aan familie, klaar. Berichtje pingt binnen: ‘Pap, het is kunst!’ Tuurlijk, wist ik toch...

Thomas van der SteenHilversum

Lang leve Emile Ratelband

Interviews met en columns over Emile Ratelband laten weer eens pijnlijk duidelijk zien hoe weinig open, eerlijk en nieuwsgierig verslaggevend Nederland is. Met als uitzondering Eindbazen die daar met kop en schouder bovenuit steken. Dus dank Emile.

J.A. NotenboomCromstrijen

Beeld Bas van der Schot

Wat telt bij de Sinterklaas-intocht

Als vader van een kind heb je in relatie tot de Sinterklaasviering een aantal verantwoordelijkheden. Bijvoorbeeld dat je kind plezier heeft en dat je de veiligheid van je kind (neefjes, nichtjes, buurkinderen et cetera) bewaakt.

Als nu de burgemeester van je stad of dorp een fout maakt door activisten tijdens de Sinterklaas-intocht toe te laten tot vlak bij de stoet en als een activist Sint dood wenst door te stellen dat de kinderen ‘massaal onder zijn hersenen en botsplinters’ bedekt zouden moeten worden (Ten eerste, 14 november) dan is er voor de vader, ongeacht de beslissing van een burgemeester, maar één topprioriteit en dat is de veiligheid van zijn kind en de andere kinderen.

Verkeersreglement of recht op demonstratie zijn dan voor de vader uit bittere noodzaak volledig ondergeschikt.

Daarom was de beslissing van de rechtbank in Leeuwarden om de snelwegblokkade los te koppelen van de veiligheid van de kinderen verkeerd en was de uitspraak een belediging voor alle vaders die zich verantwoordelijk voelen voor de veiligheid van hun kinderen en de kinderen van hun medeburgers.

Frans Derks, Brielle

Verbied Majority Perspective

Het Openbaar Ministerie kan op eigen gezag ontbinding en verbod door de rechter eisen van een vereniging waarvan het doel in strijd is met de wet of de goede zeden. Majority Perspective komt hiervoor in aanmerking wegens misleiding van de publieke opinie (Ten eerste, 14 november). Er is aantoonbaar geen meerderheid voor dit obsessieve perspectief van enkelen.

Een beroep op vrije meningsuiting en demonstratie kan bovendien onmogelijk de maatschappelijke onrust en schrikaanjagende pogingen tot verstoring van de openbare orde vergoelijken. Wat het zwaarst is, moet het zwaarst wegen.

Menko Menalda, Beneden-Leeuwen

Identiteitscrisis

Wat is de VVD toch een wonderlijke partij geworden. Eerst met droge ogen volhouden dat het in het landsbelang is aandeelhouders flink te pamperen, om daarna met hervonden glimlach een subsidielans te breken voor de plaatselijke schutterij (Thierry Aartsen, Ten eerste, 16 november). Op willen komen voor het volk, maar geen idee hebben wie die hardwerkende Nederlander nou precies is: de violist op het podium, de durfkapitalist in de zaal of de uitsmijter bij de garderobe? Net als zijn vriend roetveegpiet lijkt ook de VVD verwikkeld in een identiteitscrisis. Arme Thierry, arme Piet, arm Nederland...

V. van Erp, Rotterdam

Moeilijke woorden

Een aantal jaren geleden vroeg ik een klas met pubers naar de betekenis van ‘gedoofd’ in ‘Wacht tot het rode licht gedoofd is, er kan nog een trein aankomen’. Geen idee! Het slimste antwoord was nog: ‘Als je niks meer hoort.’

Koos Stomp

We hebben een Macron nodig

Flip van Doorn (O&D, 15 november) heeft gelijk dat Macron in zijn einde-oorlog-speech van 11 november vooral pathetische woorden inzette. Maar hij zal ook weten dat politiek vaker gaat over beelden en gevoelens dan over harde feiten. Macron maakte heel duidelijk dat beheptheid met het eigen belang leidt tot strijd en slachtoffers bij ‘de anderen’. Dat is mensen kennelijk eigen: jouw straat tegen die andere straat, jouw land tegen dat andere land. Zeker in deze tijd van ‘eigen volk eerst’ kan daar niet vaak genoeg voor gewaarschuwd worden. Dat de echte olifant ‘globalisme’ heet, ziet Macron ook wel.

Toch betekent dat niet dat de 19de-eeuwse natiestaten hebben afgedaan. Lees het interview van Martin Sommer met de Amerikaanse politicoloog Mark Lilla (Opinie, 9 juni): zonder natiestaat geen democratie en geen rechtsstaat. Echt leiderschap ligt niet in het erkennen van het failliet van de natiestaten, maar in de bereidheid tot samenwerking over de nationale belangen heen.

We zijn steeds minder bereid nationale soevereiniteit in te leveren voor een ‘hoger’ belang. Zie Trump die zich terugtrekt uit het Klimaatakkoord, zie Hongarije of Polen die het eigen belang hoger achten dan de EU-principes, zie minister Blok met een landreine visie die heel multi-etnisch Nederland in de kou zet.

Ware staatslieden zoeken naar wegen hoe ze de tegengestelde krachten van brute internationale ontwikkelingen en het kwetsbare eigenbelang kunnen combineren. Macron deed daar een moedige poging toe. We zijn afhankelijk van dergelijke regeringsleiders. Zij kunnen maken en breken.

Thomas Hessels, Amsterdam

Gezondheid IJmond

Prof. dr. H.C. Tijms schrijft (O&D, 8 november) dat er eens onderzoek gedaan zou moeten worden naar de intensiteit waarmee longkanker en longemfyseem voorkomen in plaatsen als Beverwijk en Wijk aan Zee onder de rook van Tata Steel. Het goede nieuws is dat dit onderzoek al gedaan is. In 2009 is er een breder onderzoek geweest naar de samenhang tussen emissies, lokale milieukwaliteit en gezondheid van de omwonenden van (toen nog) Corus in de IJmond. Het onderzoek omvat vier deelrapporten, waarvan er een betrekking heeft op de kankerincidentie in de IJmond en omstreken. De onderzoeken zijn door het RIVM samengevat in het rapport Wonen in de IJmond, ongezond? (rapport 601797002/2009). Sindsdien houden RIVM en GGD elke 4 jaar de spreekwoordelijke vinger aan de pols als het gaat om deze samenhang. Daar is al twee keer over gerapporteerd.

Voor een goede oordeelsvorming is het van belang om kennis te nemen van deze onderzoeken en op basis daarvan conclusies te trekken.

Cees Luttikhuizen, Limmen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.