column Aleid Truijens

Het lerarentekort heeft ‘topprioriteit’. Maar het mag niet te veel kosten

Na een nachtje slapen is het kabinet bereid om te kijken of er – eenmalig! – wat geld kan worden losgepeuterd voor de bestrijding van het lerarentekort in het basisonderwijs. Ze moesten wel buigen, tijdens het debat over de begroting, want PvdA en GroenLinks willen structureel meer geld voor het basisonderwijs, en het kabinet is afhankelijk van hun steun nu het geen meerderheid meer heeft in de Eerste Kamer.

En: het volk mort. Dat heeft er genoeg van zijn kinderen mee naar huis te krijgen of telkens een andere, onbevoegde invaller te zien, of een samengevoegde klas met zestig kinderen. Volgens onderzoeksbureau Ipsos wil 52 procent van de Nederlanders dat geld uit het begrotingsoverschot gaat naar verhoging van salarissen in zorg en onderwijs.

Rutte gaf toe – een beetje. Hij stelde meteen een sluwe voorwaarde: dat de 285 miljoen voor onderwijssalarissen die nu nog op de plank ligt – toegezegd geld, geen extra geld – eerst wordt gebruikt en dat daartoe een cao wordt afgesloten. Pas dan komt er misschien eenmalig wat bij. Maar die cao-onderhandelingen liepen vast. Het bedrag was volgens de onderwijsbonden te laag voor een structurele verhoging.

‘De regering blijft bevorderen dat meer mensen voor dit mooie beroep kiezen’, sprak de koning in de Troonrede. (Altijd weer dat geteem over het ‘mooie beroep’; dat hoor je nu nooit over goedbetaalde banen.) Maar het zijn de werkgevers en werknemers die dat nu mogen regelen. ‘Chantage’, vinden de bonden.

Wat een knieperigheid. Het lerarentekort heeft ‘topprioriteit’, maar het mag niet te veel kosten. Vooral van de VVD niet. Fractievoorzitter Klaas Dijkhoff schamperde woensdag dat meer geld het lerarentekort echt niet oplost. En Eric Wiebes beweerde in Het Financieele Dagblad parmantig dat hogere lerarensalarissen niet leiden ‘tot een hoger verdienvermogen voor de samenleving’. Slecht verdienmodel, onderwijs.

Zou onze minister van Economische Zaken echt niet weten dat investeren in de kwaliteit van leraren altijd loont, voor de samenleving, de kenniseconomie en de concurrentiepositie? En dat de gevolgen van jarenlang kwakkelend onderwijs door een lerarentekort op den duur desastreus zijn voor die kenniseconomie?

Misschien kan een VVD-klasje op bijscholing gaan bij de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO), waar de slimste economen nadenken over Europa’s toekomst. ‘Intellectueel kapitaal is het waardevolste bezit van onze tijd geworden’, benadrukt de OESO in Education at a Glance 2019. Alleen met kennis kunnen we de technologische ontwikkelingen, de migratie en de klimaatverandering aan.

Volgens OESO-onderzoek beïnvloedt het lerarensalaris de aantrekkelijkheid van het beroep direct. Een goed salaris lokt studenten naar de lerarenopleiding, verleidt afgestudeerden om leraar te worden, trekt herintreders aan en helpt om leraren te behouden.

Maar ja. In Nederland hebben basisschoolleraren gemiddeld 21 procent méér leerlingen dan hun collega’s in de EU. Onze leerkrachten geven jaarlijks 930 uur les, het EU-gemiddelde is 790. In Nederland verdienen zij gemiddeld 29 procent minder dan andere vergelijkbaar opgeleiden, in de EU is dat 15 procent. Is het gek dat de animo om leraar te worden bij ons zo klein is?

Nee, een hoger salaris lost niet meteen alle problemen op. Het is een noodzakelijke eerste stap. Meer moeite doen om zijinstromers en herintreders te vinden, begeleiden en behouden, dat zou ook heel erg helpen. Er is een grote groep Nederlanders, vaak niet meer piepjong, vaak hoogopgeleid, vaak uitgekeken op het bedrijfsleven, die staat popelen om dit ‘mooie’ werk te doen. Vaak haken ze na een paar jaar gedesillusioneerd af. Ze voelen zich niet welkom, worden slecht begeleid of krijgen meteen te veel werk op hun bord. Dat is doodzonde. Investeren in bevlogen mensen loont altijd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden