Opinie

Het klimaatdebat is zo gepolitiseerd dat het buitengewoon lastig is er grip op te krijgen

Alles is verworden tot een strijd tussen links en rechts, tussen optimisten en pessimisten.

Al Gore in Groenland, in het tweede deel van An Inconvenient Truth.

In de Volkskrant (Opinie & Debat, 11 januari) kon Simon Rozendaal het toch niet laten om de tweet van Thierry Baudet over het klimaat en de reacties daarop van Jan Rotmans en weerman Gerrit Hiemstra te duiden. Het is verleidelijk om de overigens ter zake deskundige Rozendaal, gezien zijn eerdere stukken in de hoek van de klimaatsceptici te plaatsen, want als er iets is gebleken in mijn zoektocht naar 'de waarheid' over globalisering en de gevolgen voor het milieu is dat het debat zo gepolitiseerd is dat er grip op krijgen buitengewoon lastig is.

Dit is ook de bekende conservatieve filosoof Roger Scruton een doorn in het oog. Bij het schrijven van zijn boek Groene filosofie kwam hij erachter hoe moeilijk het is om uit te vinden wat er precies aan de hand is. Alles is verworden tot een nieuw slagveld voor links en rechts, voor socialisten en neoliberalen. Zo ontdekte hij dat er weliswaar veel expertise is, maar dat veel daarvan vals is en velen ook een verborgen agenda hebben en zijn verbonden aan twijfelachtige denktanks. Een fraai staaltje daarvan biedt de National Review, een conservatieve 'think-tank', die een grafiek toont waarin op basis van degelijke NASA-data wordt getoond dat er op de aarde in het geheel geen temperatuurstijging heeft plaatsgevonden. Vergelijking met de alom gebruikte figuur laat zien dat er manipulatie van de Y-as heeft plaatsgevonden.

Kijken we naar de koele feiten dan zien we dat de temperatuur sinds 1880 ongeveer één graad is toegenomen en dat dit wat minder is dan de modellen hadden voorspeld. In die zin hebben Rozendaal en Baudet gelijk, maar Hiemstra en Rotmans reageren toch meer op de suggestie die van de tweet uitgaat dat die hele klimaatdiscussie maar fake news is.

Het is ook de reden dat veel serieuze wetenschappers als Appy Sluijs zich niet meer mengen in het debat omdat alles uit zijn verband wordt gehaald. Of zoals Hidde Boersma (Sir Edmund, 16 december 2017) optekent: het doen van voorspellingen en het stellen van grenzen is gevaarlijk omdat dit het vertrouwen in de wetenschap ondermijnt. Het niet-uitkomen van de voorspellingen van de club van Rome over het opraken van grondstoffen heeft de onderliggende boodschap ook enigszins aangetast.

Ton van Rietbergen

Het denken in kampen of beter wellicht in optimisten en pessimisten is al lang aan de gang. Zo besloot de uitgever van het in 1968 uitgekomen boek van de familie Ehrlich The Population Bomb te noemen en niet voor hun neutrale titel 'Population, Resources, and Environment' te kiezen. Hun voorspelling dat er massale hongersnoden zouden optreden, deed maar liefst twee miljoen mensen naar de boekhandel rennen, maar kwam niet uit.

Recent haalde Harald Welzer (2008) met dezelfde boodschap De Klimaatoorlogen vergelijkbare verkoopsuccessen. Meer optimistisch getinte auteurs zoals Ester Boserup, Björn Lomborg of Johan Norberg en recent in Nederland Charles Groenhuizen kennen vergelijkbare successen met hun boodschap dat er zeer veel bereikt is en mensen en technologie alles zullen oplossen.

Veel minder ruimte is er voor auteurs die in de lijn van de helaas overleden Hans Rosling proberen de feiten van ideologische lading te ontdoen.

Tijdens het bezoeken van Al Gores's Inconvenient Truth deel 2, die door Baudet trouwens in de tweet werd weggezet als nergens opslaand, maakte vooral het bezoek van Gore aan een Republikeinse burgemeester van een heel behoudend dorpje in Texas indruk op mij. Terwijl het halve dorp op de foto gaat met 'Mister Vice President', laat hij weten 'dat zijn dorp volledig energieneutraal is'. Juist omdat het milieu vaak wordt weggezet als een linkse hobby is het boeiend dat wars van politieke ideologie de burgemeester gewoon goed heeft gekeken naar duurzame energie en wat dat zijn bewoners op de lange duur allemaal zal opleveren.

Mooi is in dit verband ook dat een van de weggehoonde voorspellingen uit deel 1 van Gore's film - dat het National September 11 Memorial & Museum in Manhattan door waterstijging en het toenemende aantal stormen onder water zou komen te staan - in 2012, toen New York geteisterd werd door orkaan Sandy, gewoon is uitgekomen.

Ton van Rietbergen is economisch geograaf aan Universiteit Utrecht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden