Het klassieke driestromenland is achter de horizon van het electoraat verdwenen

De traditionele middenpartijen (VVD, CDA, PvdA) speelden tijdens de gemeenteraadsverkiezingen meer dan ooit een onderschikte rol. Ze verzamelden nog niet eenderde van de stemmen. Het klassieke driestromenland is achter de horizon van het electoraat verdwenen. Daarvoor in de plaats verschijnt een veelkleurig politiek palet met vaak felle tinten.

Van de middenpartijen was D66 nog het meest zichtbaar, maar dan wel in negatieve zin. De kiezers konden weinig waardering opbrengen voor het inslikken door de partij van 'kroonjuwelen', met name het referendum en het primaat van de privacy, om mee te kunnen doen aan Rutte III.

Hoewel de landelijke aanvoerders veelvuldig in de media te zien en te horen waren, overwon de lokale betrokkenheid van de kiezers het van de vertrouwdheid met bekende gezichten. De lokale partijen werden samen verreweg de grootste groepering, met 32,7 procent van de stemmen. Identificatie met lokale vraagstukken en lokale kopstukken domineerde deze verkiezingen, wat positief gewaardeerd moet worden als de emancipatie van de lokale democratie.

Een tweede trend is de opmars van de identiteitspolitiek ten koste van de bestuurlijke consensuspolitiek. Nieuwkomer Denk scoorde goed, Forum voor Democratie maakt zijn opwachting in Amsterdam. De PVV scoorde minder dan bij vorige gelegenheden, maar kan nog lang niet worden afgeschreven. Op links nam GroenLinks de koppositie over van de stagnerende SP en de gemarginaliseerde PvdA.

De prijs van de betrokkenheid van de kiezers bij kandidaten met wie ze zich kunnen identificeren, lijkt de veel gesmade 'versplintering' te zijn. Het lokaal bestuur in Nederland is daaraan evenwel al lang gewend. Het kent immers een lange traditie van collegiaal bestuur in afspiegelingscolleges met wethouders die gerekruteerd worden uit partijen over de volle breedte van het politieke spectrum.

De uitslag van het referendum over de Inlichtingenwet, met een verrassend succes voor het nee-kamp, dwingt tot herbezinning. Om het vertrouwen in de kiezer niet te beschamen, zullen regering en parlement met een nieuw wetsvoorstel moeten komen waarin de bescherming van de persoonlijke levenssfeer beter is gewaarborgd.

Hans Wansink

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden