ColumnKustaw Bessems

Het kabinet vindt risico’s vooral aanvaardbaar als u ze loopt

null Beeld

Een explosie van besmettingen in India. Daar waart weer een variant van het coronavirus rond. Nu is het lang niet zeker, maar er zijn aanwijzingen dat die variant besmettelijker is en gevaccineerde mensen flink ziek kan maken. Veel landen laten daarom voorlopig geen vluchten uit India toe. Nederland wel, want eerst wil Hugo de Jonge zeker weten dat die mutant extra gevaarlijk is.

Vreemd. Stop je de vluchten even en is het voor niks, dan heb je weinig verloren. Laat je doorvliegen en blijkt dát onterecht, dan zijn de gevolgen niet te overzien.

Vergelijk dat eens met De Jonges besluiten over het AstraZeneca-vaccin. Vanwege een minieme kans op bijwerkingen werden prikstops ingelast en mogen alleen 60-plussers het krijgen. ‘Het voorzorgsbeginsel’, noemde De Jonge dat. Terwijl de maatschappelijke kosten van vertraagde vaccinatie en het door de ingrepen aangetaste vertrouwen veel hoger zijn.

Vindt De Jonge de risico’s op aansprakelijkheid voor luchtvaartmaatschappijen, farmaceuten en de overheid soms belangrijker dan de risico’s voor de samenleving?

Maar neem nu het Janssen-vaccin. Daar wordt volop mee doorgeprikt, terwijl er ook een kans op bijwerkingen is. Opvallend verschil: zonder Janssen maakt De Jonge zijn voornemen niet waar om iedereen uiterlijk begin juli een eerste prik te geven, en daarop wordt hij afgerekend.

En de van de week aangekondigde versoepelingen dan? Het OMT ‘adviseerde met klem’ om te wachten totdat het aantal coronapatiënten in de ziekenhuizen daalt, waarschijnlijk een kwestie van een of twee weken. Nee, zegt Rutte, de verwáchting dat dat gaat dalen is genoeg: ‘Aanvaardbaar risico.’

Zit hij ernaast, dan duurt de drukte in de ziekenhuizen langer of wordt code zwart misschien bereikt. Dat is erger dan twee weken wachten met een paar kleine verruimingen. Rutte zei zelf een week terug nog dat die mogelijk pas half mei konden. Intussen is niets veranderd, anders dan dat het kabinet erg op zijn kop heeft gekregen voor het uitstellen van die grotere vrijheden.

Ziet u al een patroon? We gaan nog even naar de documenten die van de week naar buiten kwamen en waaruit nog duidelijker dan voorheen blijkt dat aan het begin van de crisis het zo snel mogelijk opbouwen van groepsimmuniteit door besmetting uitdrukkelijk een doel van het beleid was. In weerwil van Ruttes ontkenningen.

Destijds was nog weinig bekend over het virus en was het onzeker of er binnen afzienbare tijd een vaccin zou komen. Het aantal besmettingen laag houden was dus het meest logisch geweest: minder zieken en doden, kortere lockdowns en waarschijnlijk wat meer vrijheid in afwachting van de vaccins. Als die te lang op zich hadden laten wachten, had je altijd nog het dramatische besluit kunnen nemen om meer besmettingen toe te staan, in alle openheid en met bescherming van kwetsbare groepen.

In plaats daarvan besloot het kabinet te zéggen dat het aantal besmettingen omlaag moest, maar in de praktijk zoveel besmettingen te laten plaatsvinden als maar mogelijk was zonder die code zwart in de ziekenhuizen te bereiken. Rutte erkende in de Tweede Kamer deze week dat de strategie van ‘maximaal controleren’ eigenlijk ‘gecontroleerd razen’ was.

Achteraf zijn veel mensen voor niets ziek geworden. Iedereen had gewoon kunnen worden gevaccineerd. Het voorsprongetje in immuniteit claimt het kabinet als succes. De schade is onze schuld, want wij houden ons niet goed genoeg aan de maatregelen. Terwijl het gewoon beleid was.

Als ik er een beetje lijn in moet brengen, kom ik op de volgende verdeling. Risico’s voor luchtvaartmaatschappijen en farmaceuten: meestal niet aanvaardbaar. Politieke risico’s: onaanvaardbaar. Risico’s voor de volksgezondheid: aanvaardbaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden