Column de week van de hoofdredacteur

Het jaar in met Sigmund, beeld op de voorpagina en nepnieuws

Peter de Wit

We hebben dit jaar afgezien van nieuwsvoorspellingen voor 2019, behalve dan de satirische van de Betrouwbare Mannetjes. In plaats daarvan zetten we in deze eerste dagen van januari elke dag twee pagina's in de krant met grotere en kleinere vooruitblikken op gebeurtenissen, veranderingen en personen in het nieuwe jaar. Dat leek ons beter dan de eerdere glazen bol van de redactie, waarbij we zweefden tussen het serieuze en het cabareteske. Ik hoop dat u het met ons eens bent. We begonnen het jaar met een Sigmund-krant. Sinds 2 januari 1994 beledigt de kleine psychiater in de Volkskrant zijn patiënten en becommentarieert hij en passant de actualiteit en samenleving. Ik zei tekenaar Peter de Wit bij mijn felicitatie dat ik het knap vind hoe lang hij dit simpele concept zo goed weet te houden. Om de 25 jaar te vieren, lieten we Sigmund woensdag opduiken bij andere artikelen,  kwamen in de  V-special psychiaters aan het woord (Sigmund is geliefd in de beroepsgroep) en legde Peter de Wit in het interview uit hoe hij dat nou precies doet, een grap bedenken en op papier zetten. Peter bewaart al zijn ideeën in een grote blocnote,  gooit er heel wat weg, of hapt toe: ‘Ideaal startpunt. Iedereen wordt hier boos om’. 

Beeld of tekst? 

De chaos in Scheveningen was het hoofdonderwerp op de voorpagina van die dag. Een foto van de vuurregen op de boulevard met de kop: ‘Betekent dit het einde van het vreugdevuur?’ Sommigen van u vinden blijkens lezersonderzoek dat onze voorpagina te weinig nieuws bevat. Vroeger hadden we altijd geschreven nieuwsberichten op de voorpagina, nu wisselen we af: soms een beeldaankondiging van het hoofdonderwerp met kop en intro van een artikel binnenin, soms een heel artikel, vooral bij opvallend nieuws. Waarom kiezen we vaker voor beeld? Ten eerste omdat we het sprekender vinden. We hadden donderdag bijvoorbeeld makkelijk een nieuwsbericht kunnen maken over het voornemen van Utrecht om het aantal parkeerplaatsen drastisch in te perken. Maar trek je zo het beste lezers naar onze twee pagina's over Utrecht en de wereldwijde trend om stilstaand blik uit het stadsbeeld te verwijderen?  Een foto van het Janskerkhof waar auto's staan die weg moeten en de kop  ‘Weg met de parkeerplek’ doen dat beter, vind ik. Zo wordt duidelijk dat het over meer gaat dan Utrecht, dat wij een wereldwijde trend belichten. Dat is de tweede reden: we bieden meer duiding,  zijn minder paper of record. Nu nieuws in ieders broekzak zit, benadrukken wij de diepgang die een grote redactie kan bieden. Dat gaat beter met zulke aankondigingen.   

Een foto van het Janskerkhof in Utrecht waar binnenkort niet meer geparkeerd mag worden.

Chaos en evenwicht

Vrijdag sprak ik uitgebreid met een redacteur van Jinek, waar ik later die avond moest aanschuiven met mijn collega-hoofdredacteuren van De Telegraaf, AD en NRC. Het zou onder meer gaan over nepnieuws en de ontwikkeling van media in het internettijdperk. Ik liet relativerende geluiden horen. Ja, het is heel zorgwekkend hoe nu ook weer een extreme kandidaat als Bolsonaro aan de macht is gekomen met enige hulp van nepnieuws over zijn tegenstanders in WhatsAppgroepen, zoals onze correspondent Marjolein van de Water beschreef. Maar in Nederland zijn er sterke media waar blijkens recent onderzoek veel mensen vertrouwen in stellen. En je ziet ook dat op dezelfde sociale media waar die leugens zo snel worden verspreid veel belangstelling is voor de weerlegging daarvan. Het filmpje waarin onze wetenschapsredacteur Maarten Keulemans een aantal flagrante gevallen laat zien van video- en fotomanipulaties om politieke punten te scoren, werd 2,3 miljoen keer bekeken op Facebook. Grote revoluties als de digitalisering scheppen chaos, maar er ontstaat daarna ook weer een nieuw evenwicht. Mijn hoop en verwachting is dat de behoefte aan gecheckte informatie en echte journalistiek er alleen maar door groeit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.