Opinie

Het is tijd voor een basisinkomen voor iedereen

Met de komst van robots dreigt de inkomensverdeling nog ongelijker te worden. 'Keer iedereen daarom een onvoorwaardelijk basisinkomen uit', schrijven Tike van der Eijk en Paula Teutscher.

Volendam. Beeld anp

Deze week heeft minister Asscher zich uitgelaten over het te verwachten banenverlies door de robotisering. Dit zal tot gevolg hebben dat er een nog grotere ongelijkheid in inkomens ontstaat dan nu al het geval is. Volgens de minister moet er dan ook grondig iets in ons maatschappelijke stelsel veranderen: 'Als robotisering leidt tot verdringing van laagbetaald werk en een scheve inkomensverdeling, dan moeten we dat pareren om de economie en samenleving gezond te houden'. Ons fiscaal stelsel zou moeten veranderen, er zouden 'nieuwe instrumenten' gevonden moeten worden voor een samenleving waarin zo weinig mensen loonbelasting betalen. Bij een zo groot aantal baanloze mensen kan er überhaupt minder geld worden uitgegeven.

Een goed voorbeeld van zo'n nieuw instrument zou zijn om het onvoorwaardelijk Basisinkomen voor iedereen boven de 18 jaar in te voeren. Hiervoor hoef je niet oud, ziek, werkloos, alleenstaande ouder etc. te zijn, niet aan regeltjes te voldoen. Het is zonder voorwaarden.

De Herestraat in Groningen. Beeld anp

Geen belasting op arbeid

Wanneer we in plaats van alle uitkeringen (WW,WIA, WAJONG, Bijstand, AOW, Ziektewetuitkeringen, toeslagen, individuele subsidies, kinderbijslag) een onvoorwaardelijk basisinkomen zouden uitkeren zou een substantieel deel van het basisinkomen al gefinancierd zijn. Tel daar bij op de besparing van het ambtenarenapparaat dat niet meer al deze uitkeringen met gecompliceerde regelgeving hoeft uit te voeren.

Fiscaal komt het er op neer dat er geen belasting meer geheven wordt op arbeid - voor werkgevers direct veel aantrekkelijker om mensen in dienst te nemen - maar op consumptie. Verhoging van btw op luxe goederen en opnieuw invoering van Vermogensbelasting maakt het tot een haalbaar stelsel.

Dit betekent wel dat werk een heel andere plek in ons leven gaat innemen. Nu denken wij nog dat werken het enig zalig makende is om inkomen, status of identiteit te verkrijgen. Politici hebben het dan ook vooral over het probleem van de werkeloosheid.

Mensen worden niet inactief

Uit pilotstudies (Canada, Zwitserland) is echter gebleken dat een basisinkomen niet betekent dat mensen niet meer zouden gaan werken, inactief worden; werken werd een breder begrip, het kon ook betekenen studeren, tijd voor je (klein)kinderen hebben, mantelzorger zijn, kunstenaar zijn, eindelijk het werk kiezen dat echt bij jou past, betaald of onbetaald. Betaald werk kan dan i.p.v. 36 uur, ook bijv. 20 uur beslaan. Basisinkomen geeft keuzevrijheid.

Wat hebben we in de penarie gezeten toen de banken in 2008 dreigden om te vallen. Wat hadden we er veel geld voor over! Er moest immers ook een grote ramp voorkomen worden. De komst van de robots kan een nog grotere ramp betekenen door de toename van de ongelijkheid in inkomensverdeling: de grote massa armen kan dat wat er geproduceerd wordt niet meer kopen waardoor de economie instort.

Het toekennen van een basisinkomen is uiteindelijk een grote herverdelingsoperatie, waarvoor politieke wil en visie onontbeerlijk is.

Tike van der Eijk en Paula Teutscher uit Driebergen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.