Opinieepidemieziekenhuis

Het is tijd voor een apart epidemieziekenhuis

Door globalisering kunnen we meer epidemieën verwachten. Richt daar een speciaal ziekenhuis voor in, vindt Henri Boersma, arts en onderzoeker op gebied van capaciteitsmanagement in de zorg.

Een patiënt krijgt een griepprik tijdens een bezoek aan een huisartsenpraktijk.  Beeld ANP
Een patiënt krijgt een griepprik tijdens een bezoek aan een huisartsenpraktijk.Beeld ANP

Er is veel aandacht voor de vraag of het Nederlandse zorgsysteem genoeg capaciteit heeft om de gevolgen van het covid-19-virus op te vangen. Wanneer we kijken naar de impact van het reguliere influenzavirus (gewone griep) dat elk jaar opduikt, vrees ik het ergste. Telkens leidt dit ertoe dat in de wintermaanden op verschillende plaatsen in het land ziekenhuizen een opnamestop afkondigen en planbare zorg afzeggen, waardoor de wachttijden in de zorg oplopen.

Hoewel het aantal grieppatiënten dat naar het ziekenhuis gaat relatief klein is ten opzichte van alle zorg die het hele jaar wordt geleverd, is het kennelijk genoeg om ziekenhuizen stil te leggen – mede door het chronische personeelstekort in de zorg. Gelukkig zijn er steeds meer mensen die zich laten vaccineren tegen de griep, waardoor het virus zich minder snel verspreidt en zorgt de zomer ervoor (influenza gedijt minder goed bij hoge temperaturen) dat de crisis maar van korte duur is. De spoedzorg komt hierdoor in Nederland eigenlijk nooit in het geding.

Door de globalisering zullen er steeds vaker epidemieën geïmporteerd worden naar Nederland. Epidemieën waar geen therapieën of vaccinaties voor beschikbaar zijn. De grenzen sluiten is zinloos, aangezien er telkens weer nieuwe virussen opduiken of bestaande virussen muteren. Wanneer een epidemie om zich heen kan grijpen en grote delen van de bevolking kan besmetten, ontstaat er een situatie die zich nu ook voordoet in Italië, waar mensen niet alleen voor planbare zorg, maar zelfs voor spoedzorg niet meer terecht kunnen in de regio.

Nederland neemt nu veel tijdelijke maatregelen om de verspreidingssnelheid van het virus te verminderen en pieken in zorgvraag te voorkomen. De verspreidingssnelheid is belangrijk, want wanneer het tempo waarmee nieuwe patiënten opgenomen worden lager is dan de snelheid waarmee patiënten worden ontslagen, kan veel reguliere- en spoedzorg gewoon plaatsvinden. Pieken voorkomen heeft natuurlijk ook te maken met de snelheid waarmee er nieuwe patiënten bijkomen, maar raakt ook een ander punt: het virus duikt op in een bepaalde regio en vraagt dáár capaciteit van zorginstellingen. Als die het niet aankunnen, heeft dat dus veel gevolgen voor de reguliere zorg, maar ook voor de spoedzorg in die regio.

Hoewel deze tijdelijke maatregelen zeker effect hebben, is de vraag of een duurzamere oplossing niet te verkiezen is, aangezien zo’n epidemie steeds vaker zal voorkomen. Een mogelijke maatregel is het oprichten van een ‘nationaal epidemie-ziekenhuis’. In China is dit succesvol toegepast, door in recordtijd verschillende noodziekenhuizen te bouwen, specifiek voor de behandeling van covid-19. Een ‘epidemieziekenhuis’ zou het best een gebouw kunnen zijn op een centrale plaats in Nederland, waar veel quarantainekamers beschikbaar zijn en het personeel alleen met de epidemiepatiënten bezig hoeft te zijn.

Crisisdienst

Aangezien er niet het hele jaar door crises zijn, is het wenselijk dat personeel op afroepbasis vanuit alle ziekenhuizen uit Nederland geleverd wordt als een soort ‘crisisdienst’. Er zal met strenge protocollen gewerkt moeten worden, met personeel, kamers en materialen, allemaal afgestemd op de te bestrijden epidemie.

Het belangrijkste voordeel is dat wordt voorkomen dat regionale ziekenhuizen en zorginstellingen zozeer overspoeld worden met patiënten, dat zij planbare en uiteindelijk zelfs spoedzorg moeten weigeren. Tevens zorgt een epidemieziekenhuis ervoor dat in andere ziekenhuizen – waar zowel gezonde als besmette patiënten behandeld worden – contaminatie minder vaak voorkomt. Daarnaast betekent het dat reguliere zorg in de andere ziekenhuizen gewoon kan doorgaan, waardoor wachtlijsten niet onnodig oplopen.

In Nederland zou het bouwen van een compleet nieuw ziekenhuis niet eens nodig zijn; het aanpassen van MC Slotervaart of een ander leegstaand ziekenhuis is ook een optie. Hoewel het een grote investering vergt om een ziekenhuis te onderhouden dat veel leeg zal staan, zou het een doorstroom van álle zorg kunnen garanderen, het hele jaar door. Want de vraag is niet f er nog een epidemie komt, maar wanneer.

Henri Boersma, arts en onderzoeker op gebied van capaciteitsmanagement in de zorg.

In dit dossier leest u alles wat u moet weten over het coronavirus. De laatste ontwikkelingen worden bijgehouden in ons liveblog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden