Het is onzinnig discussie te voeren over 'meer of minder Europa'

De lijst met in te trekken wetsvoorstellen van Eurocommissaris Timmermans is symbolisch beleid en allerminst een trendbreuk in de ontwikkeling van de Europese Unie.

Frans TimmermansBeeld anp

Onder de kop 'Timmermans als Dr. No in Brussel', wordt in de Volkskrant van zaterdag 13 december verslag gedaan van het eerste grote wapenfeit van Frans Timmermans als Europees commissaris. Samen met Commissievoorzitter Juncker heeft hij bij het werkplan van de Commissie een lijst gepresenteerd met wetsvoorstellen die zullen worden ingetrokken. Een uniek staaltje daadkracht, als we het artikel mogen geloven, en een trendbreuk in de ontwikkeling van de EU.

Om dit te beoordelen helpt het de plannen van Juncker en Timmermans in historisch perspectief te bekijken. Om te beginnen is dit niet de eerste keer dat de Europese Commissie een lijst presenteert met voorstellen die zullen worden ingetrokken. Tien jaar geleden ging de eerste Europese Commissie onder José Manuel Barroso ook al eens met de stofkam door alle voorstellen die bij het Europees Parlement en de Raad van Ministers lagen. Naar aanleiding daarvan trok de Commissie zo'n zeventig voorstellen in.

Daarnaast is, over een langere termijn bekeken, sprake van een flinke daling van de hoeveelheid wetgeving die de EU aanneemt. Na een piek in het midden van de jaren negentig, is het aantal aangenomen richtlijnen en verordeningen gestaag gedaald, met een versnelling in de jaren na 2005.

Het totaal aantal richtlijnen en verordeningen dat de EU in 2012 aannam was daardoor minder dan de helft van dat in 1995. Wat aantallen betreft, ligt de huidige 'wetgevende productie' van de EU weer op het niveau van de eerste helft van de jaren tachtig.

Nu zegt het aantal aangenomen wetten of gedane voorstellen natuurlijk niet alles over de impact van regelgeving, laat staan over de vraag of te veel dan wel onnodig wordt gereguleerd. Daarvoor moet worden gekeken wat in die wetten is opgenomen.

Daar komt nog een veel fundamenteler punt bij, namelijk dat de vraag of een bepaald voorstel overbodig dan wel broodnodig is alleen kan worden beantwoord op basis van een politieke afweging. De kern van politiek en democratie is nu juist dat burgers, maatschappelijke organisaties en politieke partijen over dit soort vragen van mening verschillen.

Het idee dat 'we' het allemaal eens zijn over de noodzaak van 'minder Europa' is dan ook pure politieke retoriek. Alleen al binnen Nederland laten de reacties op de lijst met in te trekken voorstellen zien dat er grote verschillen van inzicht bestaan over wat de EU zou moeten doen en waar de prioriteiten voor minder regelgeving zouden moeten liggen.

Het is daarom onzinnig in algemene termen een discussie te voeren over 'meer of minder Europa'. Waar het om gaat zijn vragen als 'willen we strengere normen voor de bescherming van luchtkwaliteit in Europa? ' en 'in hoeverre willen we immigratiebeleid op Europees niveau afstemmen?' Over dit soort vragen zijn reële politieke discussies mogelijk, omdat ze gaan over inhoudelijke keuzen.

Los van deze inhoudelijke keuzen, is de discussie over de hoeveelheid regelgeving vanuit de EU vooral symbolisch. Deze discussie lijkt op het verslag van een schaduwgevecht: terwijl de toeschouwers toekijken hoe de schaduwen van links naar rechts bewegen, vindt het daadwerkelijke gevecht plaats in meerdere dimensies - en in kleur.

Symbolische discussies leiden tot symbolisch beleid. De lijst met in te trekken voorstellen is daar een goed voorbeeld van. Misschien dat dit voor de bühne de indruk kan wekken van politieke daadkracht en een kentering binnen de EU, daadwerkelijke veranderingen in beleid kunnen alleen plaatsvinden door per onderwerp de discussie aan te gaan wat we binnen de EU willen regelen en op welke manier.

Sebastiaan Princen, hoogleraar bestuur en beleid in de EU
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden