Twistgesprek

Het is nog niet te laat om te demonstreren tegen het leenstelsel

De basisbeurs die studenten nu krijgen, 100 euro voor thuiswonende en 279 euro voor uitwonende studenten, verdwijnt. Studenten kunnen in plaats daarvan lenen tegen gunstige voorwaarden, zoals een lange aflostermijn. Een twistgesprek over het leenstelsel tussen Tom Hoven, voorzitter van de Landelijke Studenten Vakbond en Laura de Jong, opinieredacteur van Volkskrant.nl.

Studenten voeren in de Tweede Kamer actie tegen het leenstelsel. De basisbeurs wordt vanaf september 2015 veranderd van een gift in een lening waardoor studenten meer studieschuld opbouwen. Beeld null
Studenten voeren in de Tweede Kamer actie tegen het leenstelsel. De basisbeurs wordt vanaf september 2015 veranderd van een gift in een lening waardoor studenten meer studieschuld opbouwen.

Beetje laat om vrijdag nog te gaan demonstreren tegen het leenstelsel. Het voorstel is al lang en breed door de Tweede Kamer.
'Het is nog niet te laat. We wisten al dat het door de Tweede Kamer zou komen. Maar het gaat spannend worden in de Eerste Kamer. Er is daar maar een kleine meerderheid voor dit plan, slechts drie zetels. Als het ergens wordt tegengehouden, is het in de Eerste Kamer.'

Wat is eigenlijk het probleem? Iemand die aan een hogeschool of universiteit studeert, verdient later gemiddeld anderhalf tot twee keer zoveel als een leeftijdgenoot die geen hoger onderwijs heeft gevolgd.
'Dat is nu misschien nog zo, maar de laatste jaren zien we dat het voor hogeropgeleiden steeds moeilijker is om een baan te vinden. Het verschilt per sector. Had je vroeger gegarandeerd een baan in de ICT als je informatica studeerde aan een hogeschool, nu zit die groep massaal thuis. Dat maakt het zorgelijk.'

Daar wordt al aan tegemoet gekomen. Wie ondanks een diploma geen werk vindt, hoeft de lening niet terug te betalen.
'Klopt maar die studieschuld blijft als het zwaard van Damocles boven je hoofd hangen. Dan heb je geen baan en ook nog eens een torenhoge studieschuld.'

Studenten lenen nu ook al massaal. Twee derde van de studenten heeft een schuld van gemiddeld 17.000 euro bij DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs). Hbo'ers gemiddeld 14.000, wo'ers 20.000 euro.
'Ja, maar studenten moeten straks ook nog eens 11.000 euro extra betalen omdat de basisbeurs wegvalt. De hoogte van de schuld loopt dus op. In omringende landen zien we dat ook. In Engeland bijvoorbeeld wordt maar 45 procent van de studieschulden terugbetaald. Een duur grapje dus voor de overheid en studenten.'

Dat weet je nog niet. Studenten mogen 35 jaar over de aflossing doen.
'Als je een voordelige rente van 2,5 procent hebt, betekent dat dus dat je over 35 jaar 90 procent kwijt bent aan het betalen van rente. Niet bepaald voordelig.'

Kun je deze rekensom uitleggen?
'Als je je schuld in precies 37 jaar aflost, na 2 jaar na afstuderen moet je pas afbetalen. Bij 35 jaar aflossen, en 2 aflosvrije jaren, ben je bij een gemiddelde rente van 2,75 procent naast je originele schuld ook nog eens 90 procent van je schuld kwijt aan rente.

'Stel, je hebt een schuld van 28.000 euro schuld. En dat betaal je af in 37 jaar, dan heb je naast je originele schuld ook nog eens 25.200 euro aan rente betaald. In totaal heb je dus over 37 jaar 53.200 euro afgelost voor je studieschuld.'

Jullie klagen ook over de overvolle collegezalen, te weinig docenten en te weinig uitdaging voor studenten. Doet de minister daar wat aan, is het weer niet goed.
'De minister doet hier juist niets aan. Het is nog niet gezegd dat het bedrag dat nu wordt bezuinigd in het onderwijs wordt geïnvesteerd. Ieder jaar wordt de begroting opnieuw vastgesteld.'

Door minder geld uit te geven aan het levensonderhoud van studenten komt er meer geld voor het onderwijs zelf, is de redenering van het kabinet.
'Geld voor het levensonderhoud van studenten is helemaal geen slechte besteding. Studeren is een fulltime baan. Ik vind het heel redelijk dat de overheid een bijdrage levert.'

En aan de skivakantie van de studenten meebetaalt...
'Ik weet niet waar dat beeld vandaan komt. Zelf ken ik helemaal geen studenten die op ski-vakantie gaan. Dat kan helemaal niet. Studenten liggen al krom om de huur voor hun kamer op te brengen. Iedere student kent niet voor niets de uitdrukking: 'aan het eind van je geld, is er nog een stukje maand over.' Met het leenstelsel zullen jongeren met minder welvarende ouders minder snel gaan studeren.'

Tom Hoven, voorzitter van de Landelijke Studenten Vakbond Beeld null
Tom Hoven, voorzitter van de Landelijke Studenten Vakbond

De aanvullende beurs voor minder welvarende studenten stijgt anders.
'Klopt, maar de basisbeurs valt weg dus ook zij gaan erop achteruit.'

Nu betaalt de bakker mee aan de studie van de zoon van de advocaat. Alsof dat zo eerlijk is.
'De bakker heeft er baat bij dat de zoon van de advocaat gaat studeren. De hele maatschappij is gebaat bij meer hogeropgeleiden.'

Je zei eerder dat meer hogeropgeleiden geen baan kunnen vinden. Een overaanbod van afstudeerders is voor niemand goed. Waarom moet iedereen studeren?
'Een hogeropgeleide past zich gemakkelijker aan, ook aan andere banen. Ze zijn flexibeler.'

In Nederland zijn er meer banen voor ongeschoolde dan voor geschoolde mensen, zegt filosoof Klaas Mulder in Trouw.
'Ja, maar onze economie kan alleen op het gebied van kennis van landen als China winnen. We moeten vol voor de kenniseconomie gaan. Hogeropgeleiden zijn hierbij hard nodig.'

Loodgieters zijn ook hard nodig.
'Klopt maar loodgieters dragen niet bij aan onze internationale concurrentiepositie wat betreft de kenniseconomie.'

Drie Studenten en een docent tonen een shirt met de tekst
Drie Studenten en een docent tonen een shirt met de tekst "It is not over Jet" in de plenaire zaal, tijdens het debat over de Wet studievoorschot hoger onderwijs. Nadat de politie hun identiteit heeft vastgelegd, mochten zij vertrekken.

Waarom hebben jullie zelf niet een goed tegenplan verzonnen?
'We hebben onderzoek laten doen en ook naar alternatieven gekeken maar het komt er op neer dat het huidige systeem het beste voor ons is. Vooral omdat studenten ouderonafhankelijk zijn. Verder zijn we er helemaal niet bij betrokken. Daar stond de politiek niet open voor. Dit akkoord is in achterkamertjes gesloten. Heel vreemd is ook dat de minister het alleen over gemiddelden heeft. Hbo'ers, wo'ers, uitwonende en thuiswonende studenten worden daarbij op één hoop gegooid. Er zijn 685 duizend studenten daar zit heus wat variatie in.'

Noem dan eens een concreet geval.
'Een bètastudent aan de universiteit zal een studieschuld van 40 duizend euro opbouwen.'

Waarom?
'Bètastudies hebben vaak meerjarige masters, en daarnaast zijn die studies vaak moeilijker waardoor studenten er langer overdoen.'

Tom Hoven is voorzitter van de Landelijke Studenten Vakbond.
Laura de Jong is opinieredacteur van Volkskrant.nl.

Minister Jet Bussemaker van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap tijdens het debat over de Wet studievoorschot hoger onderwijs. Beeld null
Minister Jet Bussemaker van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap tijdens het debat over de Wet studievoorschot hoger onderwijs.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden