Commentaar

'Het is niet zinvol om slachtoffers te laten meepraten over de gewenste strafmaat'

Staatssecretaris Teeven kan beter niet de illusie wekken dat slachtoffers de rechter gaan souffleren, schrijft Peter Giesen in het commentaar van de Volkskrant.

Staatssecretaris Fred TeevenBeeld anp

Het strafproces draait logischerwijze rond de verdachte. Voor de positie van het slachtoffer bestond van oudsher weinig aandacht. Dat is de laatste jaren veranderd, en staatssecretaris Teeven van Veiligheid doet in een brief aan de Tweede Kamer een reeks voorstellen om de positie van slachtoffers en nabestaanden verder te versterken.

De aandacht voor het slachtoffer is een goede zaak. Mensen die iets afschuwelijks is overkomen, hebben recht op een zorgvuldige begeleiding en adequate hulp.

Toch is het niet zinvol om slachtoffers te laten meepraten over de gewenste strafmaat, zoals Teeven voorstelt. In het strafrecht zit een element van vergelding. Maar die wordt gekanaliseerd door de koele regels van het strafrecht. Het bewijs moet wettig en overtuigend geleverd worden, ook als iedereen met zijn klompen aanvoelt dat de verdachte het gedaan heeft. Een straf wordt bepaald door tevoren vastgelegde wetten, ook al vinden slachtoffers dat de dader een veel zwaardere straf verdient.

De koele regels van het recht botsen met de heftige emoties van de slachtoffers. Met de uitbreiding van het spreekrecht wil staatssecretaris Teeven de emoties van slachtoffers een prominentere plaats geven in het strafproces.

Dat levert echter grote problemen op. Als slachtoffers zich mogen uitlaten over de gewenste straf, spreken zij de verdachte aan alsof hij een dader is. Dat is principieel onjuist: zijn schuld staat pas vast als hij veroordeeld is. In zijn brief aan de Tweede Kamer zinspeelt Teeven op de mogelijkheid van een proces in twee fasen. Eerst moet de schuld worden vastgesteld, pas daarna mag het slachtoffer meepraten over de hoogte van de straf. Dat zou in elk geval zuiverder zijn.

Maar ook in dat geval organiseert Teeven een onoplosbaar conflict tussen de emoties van slachtoffers en de koele regels van de rechtsstaat. Zijn voorstel suggereert dat het slachtoffer een stem krijgt, terwijl de rechter gewoon de wet moet toepassen en daarbij niet of nauwelijks rekening kan houden met de emoties van het slachtoffer. Door meer te beloven dan kan worden waargemaakt, zal het uitgebreide spreekrecht slechts de indruk versterken dat het slachtoffer uiteindelijk toch niet serieus wordt genomen.

Peter Giesen is redacteur van de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden