Verslaggeverscolumn Toine Heijmans in Sibrandahûs

Het is niet moeilijk in de zwemmer een martelaar te zien: de heilige Maarten

De zwemmer die de brug passeert, Maarten van der Weijden, is allang geen zwemmer meer. Het zwemmen is ondergeschikt aan iets anders – de vraag is wat.

Nog zestien kilometer. Het grote lijf, de trage slagen, de snelheid die hij ondanks alles maakt: ellebogen hoog. Bij de brug houdt hij halt; zijn gezicht is afschrikwekkend wit en hij staart vreemd onvast door zijn zwembril naar de hemel. Trillende handen als hem voorzichtig een beker wordt aangereikt, net wijwater.

Elke slag, elke ademtocht live uitgezonden. De bedoeling is dat hij op primetime finisht.

Op de brug staat Cor Hoekstra, inmiddels kankervrij, hij volgt Maartens zelfkastijding sinds de start. Alleen als Maarten slaapt gaat hij naar huis om ook te slapen. Uitgezaaide teelbalkanker, een dubbele longtransplantatie, maar nu alweer, twee jaar later, op de been. Een wonderbaarlijke genezing, net als die van Maarten, en ook Cor doet wat terug. ‘Ik doe de andere versie’, zegt hij. ‘Mijn longen liggen in principe in Amerika voor onderzoek, en in Nederland hebben ze stamcellen van me afgenomen’. Laat zien: drie putjes in zijn linker bovenarm. ‘Maarten zwemt, ik stel mezelf beschikbaar voor de wetenschap.’

Maar wat Maarten doet: ‘dat is onmenselijk.’

Cor Hoekstra. Beeld Toine Heijmans

Het is niet moeilijk in de zwemmer een martelaar te zien: de heilige Maarten. Het is geen zwemmen wat hij doet, het is lijden en hij lijdt voor ons. Hij torst een schuld mee: waarom ging hij niet dood aan kanker, en anderen wel? Hij noemt dat ‘overlevingsschuld’, en neemt hem van onze schouders.

Het is een boetedoening. Zoals pelgrims op hun knieën de Heilige Trap beklimmen, zo rijgt Maarten 196 kilometer water aan elkaar als de kralen van een rozenkrans.

Laat zijn stempelkaart stempelen in de elf Friese steden: de kruiswegstaties.

Laat zijn zwempak openknippen in de nacht en de camera zoomt live in op de schuurwonden in zijn vlees: de stigmata. (Nog niet dramatisch genoeg, daarom monteert de NOS er een dreigmuziekje onder.)

Discipelen lopen en fietsen mee over het pad langs de Dokkumer Ee, vastbesloten hem te volgen tot in Leeuwarden. Het is een best eind wandelen in de hete zon maar hé, zegt Bart, ‘moet je eens kijken wat Maarten doorstaat!’

Ze schreeuwen hem toe in de kapitalen die je ook wel op Facebook en Twitter treft: ‘HÉ MAARTEN MAN GAAT GOED HÈ MET JOU APPELTJE EITJE WEL GOED ETEN HÈ.’

De volgboot, trouwens, heet Eden.

Maarten naast de ‘Eden’. Beeld Sylke Heijmans

Maar de zwemmer is geen heilige. Wel is hij een man waar niemand kwaad in ziet, en dat is veel waard in deze tijd. Op Maarten is werkelijk niets aan te merken – hij zwemt niet eens voor zichzelf, hij zwemt voor ons. Er is een groot gebrek aan heiligen, daarom waarschijnlijk zendt de NOS live een zwemtocht uit: eindelijk goed nieuws tussen alle ellende en het elkaar de maat nemen door.

Overlevingsschuld is een term die bergbeklimmers gebruiken, zoals Reinhold Messner die decennia zocht naar zijn dode broer, gestorven op de Nanga Parbat. Het verschil tussen Maarten van der Weijden en bergbeklimmers is dat bergbeklimmers van huis uit meestal egoïsten zijn.

Iedereen houdt van Maarten, van links tot rechts, van De Telegraaf tot NRC. De voorpagina van De Telegraaf bracht een prachtige foto van Maarten in een zwembad: hij laat zijn dochter proeven van zijn astronautenvoedsel, zijn vrouw kijkt geconcentreerd toe, een staatsieportret. NRC bracht vorig jaar een prachtig interview met Maarten. Hij zei: ‘Alle fysieke pijn die ik heb gehad – hoge koorts, overgeven van de chemo, continue morfine – slijt met de jaren. Maar niet de pijn die ik voel als ik zie dat andere mensen mijn geluk niet hebben.’

Friesland ligt probleemloos in de zomer, alles is daar af. Nederland is probleemloos – kijk maar hoe Maarten van der Weijden in het water ligt.

Burdaard in zicht, daar staat een Maarten-monument. ‘Ondertussen beginnen steeds meer mensen erin te geloven…’ schrijft een NOS-journalist op de website. Dit is geen nieuws, dit is een collectief moment.

In Amerika is voor mensen als Maarten een plek in de politiek weggelegd. In Nederland niet, daar is de politiek de politiek.

Of wel?

Maarten de VVD-politicus. Beeld Facebook

Dit vertelde hij in NRC:

‘Laten we zeggen dat ik het ga halen. Wat dan? Wat zou een volgend doel kunnen zijn? (…) Een van mijn verkenningstochten is de politiek. Ik ben lijstduwer van de VVD geweest, heb een gemeenteraadszetel in Waalwijk. Als je het over mensen helpen hebt, speel je in de politiek een belangrijke rol.’

Op de website van de VVD is te lezen dat Maarten alvast een ‘topkadertraining’ volgde. En na de finish, na 196 kilometer zwemmen, kan hij nog prima speechen.

Premier Maarten van der Weijden – er zijn er denk ik genoeg die het hem gunnen.

Voor zolang het duurt natuurlijk, want dit is wel Nederland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden