Column Bert Wagendorp

Het is mooi geweest. Het is niet meer om aan te zien. Gooi de Britten eruit

BBC First zond vorige week de film Brexit: The Uncivil War van James Graham uit. Daarin speelt de geweldige Benedict Cumberbatch (Sherlock, Patrick Melrose) de rol van Dominic ‘Dom’ Cummings, volgens velen het geniale brein achter de Vote Leave-campagne die in 2016 leidde tot winst voor de brexiteers in het referendum over uittreding uit de Europese Unie. Dat is inmiddels drie jaar geleden, en de Britten zijn nog steeds lid.

Van Cummings is sindsdien weinig meer vernomen, hij leidt een teruggetrokken leven en mijdt de publiciteit als de pest. Dat is jammer, want het zou interessant zijn om te zien hoe hij tegen de huidige puinhoop aankijkt – hij heeft per slot van rekening stevig de hand gehad in het ontstaan ervan. Cummings etaleert in de film een diep dédain voor politici, dus vermoedelijk zal hij die ook verantwoordelijk houden voor de ontstane chaos.

Wat uit Brexit: The Uncivil War krachtig naar voren komt, is hoe een stabiel land doelbewust uit elkaar wordt getrokken, hoe grote groepen mensen tegen elkaar worden opgezet en een samenleving wordt gedestabiliseerd. Dat dat staat te gebeuren is duidelijk vanaf het moment waarop premier Cameron besluit het democratisch wangedrocht van een referendum in te zetten om de brexiteers in zijn eigen partij uit te schakelen, met rampzalige gevolgen. In handen van gehaaide manipulatoren als Cummings wordt de volksraadpleging een vlijmscherp zwaard dat de Britse samenleving genadeloos doormidden klieft.

Vandaag, dinsdag, vliegt premier Theresa May naar Parijs en Berlijn om bij Macron en Merkel aan te dringen op extra tijd om tot een deal te komen. Woensdag is de speciaal ingelaste top van EU-leiders die akkoord moeten gaan met nieuw uitstel. Doen ze dat niet, dan staan de Britten komende vrijdag zonder overeenkomst op straat. Wat weer niet kan, omdat het Lagerhuis vorige week met één stem verschil een wetsvoorstel heeft aangenomen dat een No Deal-Brexit verbiedt. Met weer als consequentie dat de Britten de hele Artikel 50-procedure over uittreding moeten intrekken en de Brexit wordt afgelast. Dat zou na alle heisa een tamelijk goede grap zijn. Maar ook een tragische en een erg dure: er zijn al vele miljoenen gaan zitten in de voorbereidingen op de scheiding.

Intussen tracht May wanhopig met Labour tot overeenstemming te komen over een nieuwe deal die ze woensdag aan de EU-leiders kan voorleggen, en waarin haar land de EU wel zal verlaten, maar lid blijft van de douane-unie die de EU ook is. Dat vinden de brexiteers hetzelfde als ‘een lidmaatschap zonder stemrecht’. Daarom proberen ze voor woensdag een motie van wantrouwen tegen May te organiseren, om de EU duidelijk te maken dat de Unie een afspraak maakt met een dead woman walking.

Maar wat er ook uitkomt de komende dagen – uitstel met een jaar is ook nog een mogelijkheid – de pleuris zal uitbreken onder voor- en tegenstanders en Groot-Brittannië zal in alle gevallen achterblijven als een tot op het bot verdeeld land dat nog jarenlang de naweeën zal ondervinden van een onverantwoord besluit en de manipulatieve spelletjes van public school-jongens als Cummings, met het welzijn van miljoenen burgers als inzet.

Groot-Brittannië wordt gesloopt door een samenzwering van idioten en het ergste moet nog komen.

Ik hoop dat de EU nu snel een eind maakt aan het Britse lijden. Het was prachtig drama, Lagerhuisvoorzitter Bercow zat als een soort dorpsgek bij Jinek. Maar het is mooi geweest. Het is niet meer om aan te zien. Gooi ze eruit. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.