VerslaggeverscolumnMargriet Oostveen in Emmeloord

Het is even zoeken naar de menselijke maat in World Potato City

Overal was friet:  friet in restaurants, friet in eetcafés, fastfoodfriet en festivalfriet. En nu opeens dus niet. Om hier de aandacht op te vestigen heeft de aardappelbranche het ‘benefrietje’ bedacht.

Het benefrietje roept iedereen op een frietje extra te eten en die ‘friet-eetmomenten te delen’ op sociale media. Dit om de aardappelboer in nood te steunen. Machteloze marketing waar de menselijke maat echt even niets kan uitrichten: door de coronacrisis zou een aardappelberg van een miljard kilo in Nederlandse schuren blijven liggen. Een miljard!

En zoek maar eens een snackbar in World Potato City, zoals Emmeloord zichzelf afficheert, want er komen hier jaarlijks 400 miljoen kilo aardappelen van het land. Ambachtelijke frituur De Patatbaas is ijskoud gesloten, en bij cafetaria The Place To Be is het buiten wachten op je benefrietje ‘wegens de anderhalvemetersamenleving’.

Benefrietje.

Vroeger spraken ze in Emmeloord nog gewoon van de ‘hutspotgroenten’ die ze er verbouwen – naast aardappelen ook suikerbieten en uien. Nu noemt de commissaris van de koning van Flevoland Emmeloord in een promotiefilmpje koelbloedig ‘The Silicon Valley of Potatoes’. Omdat ze er ook nieuwe rassen ontwerpen, en landbouwmachines, en in de hele wereld hun pootaardappelen verkopen.

Het hoofdkantoor van World Potato City bevindt zich aan de rand van een industrieterrein, op de eerste verdieping van een onopvallend bedrijfsgebouw. Hier zet initiatiefnemer Cor van Veldhuijsen namens de ‘agrofoodcluster’ van ondernemers, opleidingen en overheid in de buurt een virtualrealitybril op mijn hoofd, die me ‘de aardappel op zijn reis’ laat volgen. Woei, daar zweef ik al over oneindige aardappelvelden, terwijl Cor op de achtergrond enthousiast aanwijzingen roept (‘Wel met je stoel blijven draaien, dan zie je nog veel meer!’)

Valleys en clusters zijn trouwens in de mode. Leeuwarden en Groningen bedachten het concurrerende ‘The Potato Valley’. De regio rond Wageningen heeft ‘Foodvalley’, Leeuwarden stichtte ‘Dairy Campus’ Leeuwarden. Om nog maar te zwijgen van het ‘Dutch Poultry Centrum’, in Barneveld.

Het is allemaal nog de taal van de groei. Sinds Cor zijn World Potato City in Emmeloord op de kaart zette, ontvangt hij vaker buitenlandse delegaties die aardappelen komen ‘scouten’, haalt hij ontwerpers uit Oekraïne deze kant op om landbouwmachines te ontwerpen en willen er opeens weer meer mensen de opleiding tot akkerbouwer volgen in Emmeloord – waar de leerrichting ‘akkerbouw’ nu ‘plant en business’ heet, dat schijnt ook te helpen.

V.l.n.r. Dirk, Rina en Arjan Beuling.

McCain heeft hier een frietfabriek, doceert Cor, en wist ik dat Nederland wereldwijd McDonald’s bevoorraadt? Maar nu ligt al die friet dus onverkoopbaar opgestapeld in de koelhuizen – die kun je ongeveer een jaar bewaren en dan kunnen er geen nieuwe aardappels meer bij.

Daarna naar het erf van aardappelteler Dirk Beuling en zijn vrouw Rina, die bij een aardappelhandelshuis werkt. Dirk teelt de agria: mooi geel, vlezig en enorm, handig voor de frietfabrikant. Maar nu dus niet, in maart viel alles stil. En de tijd drong, want Dirk had nog 350 duizend kilo frietaardappelen in zijn schuur liggen en die begonnen al uit te lopen. Nu verkoopt hij de helft van zijn frietaardappelen dus noodgedwongen als veevoer.

Ik kan nog net zien hoe zijn laatste aardappels worden opgehaald, daarna gaan we in de tuin zitten praten. Over volgend jaar als het pas echt lastig wordt, want de pootaardappelen zijn al gekocht maar de contracten met afnemers nog niet getekend: ‘De meeste pijn kan nog komen.’

De overheid zal naar verwachting 5 of 6 cent per kilo aardappelen vergoeden, hooguit eenderde van de kostprijs. En Dirk zegt na een jaar vol boze boeren niettemin volkomen rustig: ‘Dit is het risico van ons vak, en daarvoor moet je een buffer hebben.’ En die hebben Dirk en Rina dus gewoon.

Frietaardappel, de agria.

Beginnen Dirk en Rina over de twee dochters die in Groningen geneeskunde en bedrijfskunde studeren en zoon Arjan, die het bedrijf wil overnemen. Leggen ze uit hoe dom het zou zijn om alleen maar aan ‘het hoogste rendement’ te denken, want zo put je je grond uit, en daar heeft Arjan straks niks aan. ‘Een goede rentmeester zijn is echt belangrijker.’

Het deed me denken aan economisch ‘trendstrateeg’ Richard Lamb, die al dertig jaar het ministerie van EZ en ook wel premier Rutte zegt te adviseren. Die gaf laatst op de radio bij Sven Kockelmann een aanstekelijk pleidooi voor een nieuw soort ‘balanseconomie’, na corona: een economie die niet meer om groei draait maar om continuïteit, en wat je door moet geven aan volgende generaties. Een economie, zei Lamb, zoals familiebedrijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden