opinie Willem Melching

Het is een dwaze strategie om van de wereldoorlogen de Europese stichtingsmythe te maken

Prikkelende opinies op een dag dat u er tijd voor heeft: de Volkskrant presenteert elke zondag een bijdrage van een vaste club auteurs. Vandaag historicus Willem Melching.

‘In Macrons grote rede over de Eerste Wereldoorlog maakte hij op potsierlijke wijze van de wereldoorlog een Franse oorlog.’ Beeld REUTERS

De kiezers zijn steeds minder geïnteresseerd in de Europese vergezichten die politici hun voorspiegelen. Daarom grijpen politici als Timmermans, Merkel en Macron naar het paardenmiddel van dood en verderf. Door ‘nationalisme’ te koppelen aan de massale slachtpartijen van de Eerste en de Tweede Wereldoorlog proberen ze de kiezer bang te maken en zo bij de Europese les te houden. Het is een dwaze strategie om van deze oorlogen de Europese stichtingsmythe te maken. Kiezers weten heus wel dat ‘nationalisme’ weinig te maken had met het uitbreken van deze oorlogen. De Eerste Wereldoorlog was het resultaat van onverantwoorde machtspolitiek van de elites van de diverse grootmachten. De tweede Wereldoorlog was het gevolg van Adolf Hitlers racistische machtspolitiek.

Politici roepen graag leuzen in de echoput van het verleden, om hun eigen woorden met een plechtige galm terug te horen. Macron is geen uitzondering op deze regel. De afgelopen weken riep hij bij tal van gelegenheden op tot ‘internationalisme’ en sprak hij de banvloek uit over het ‘nationalisme’. Maar het resultaat is, dat hij alleen maar nog meer verwarring en tweedracht zaait, zowel in eigen land als in Europa. Uiteindelijk zullen zijn oproepen een averechts effect hebben. Macron en zijn medestanders krijgen ongetwijfeld de rekening gepresenteerd bij de Europese verkiezingen in het aanstaande voorjaar.

Door in zijn rede het ‘slechte nationalisme’ tegenover het ‘goede globalisme’ te zetten, sneed Macron zich diep in eigen vingers. Want grote delen van de Franse bevolking zijn juist bang voor dat kosmopolitische globalisme. Macron versterkte daarmee nog eens zijn imago als ‘president van de rijken’. Wie de prijs van diesel met elf cent verhoogt, maakt geen vrienden bij hardwerkende middenstanders en boeren op het Franse platteland. Zeker niet als de opbrengst bedoeld is voor luchtkastelen zoals het klimaatbeleid. Misschien leuk voor Parijse hipsters die op elektrische stepjes over de boulevards zoeven, maar een zware last voor de bewoners van het uitgestrekte platteland. De blokkades door de Gele Vestjes-beweging op de Autoroute spreken dan ook boekdelen.

Wig

Traditiegetrouw proberen de Fransen altijd en overal een wig te drijven tussen de Duitsers en hun Anglo-Amerikaanse bondgenoten. Een bekend thema in deze politiek is het oproepen tot de vorming van een Europees leger. Macrons Europese militaire ambitie is niet meer dan een roekeloos proefballonnetje. Maar het resultaat is dat hij nog meer verwarring veroorzaakt in Europa. Denkt hij echt dat buurlanden van Rusland zich veilig zullen voelen bij een Franse beschermheer? Ik denk dat ze toch echt liever een echte supermacht achter zich hebben. Gelukkig trapte Merkel er niet in en ook Nederland was opmerkelijk vlot en kordaat in de fundamentele afwijzing van dit bizarre plan.

In zijn toespraken in Parijs, Berlijn en elders pleitte Macron voor meer ‘solidariteit’ in Europa. Achter deze term schuilt de wens om van de Eurozone een transferunie te maken. Als het eenmaal zover is dan kunnen de Zuid-Europese landen eindelijk naar hartenlust Noord-Europees geld uitgeven. Een dergelijke politiek zal op termijn de EU doen ontploffen. De Brexit en de Italiaanse chaos zijn de eerste tekenen aan de wand. Ook hier zien we een tweedeling: de noordelijke landen onder leiding van Nederland (!) zullen zich uit alle macht hiertegen verzetten.

Potsierlijk

In Macrons grote rede over de Eerste Wereldoorlog maakte hij op potsierlijke wijze van de wereldoorlog een Franse oorlog. Dat de Britten de Fransen te hulp snelden en een paar miljoen doden op Franse bodem achterlieten, het komt er niet in voor. Dat België voor 90 procent was bezet en zwaar heeft geleden, het komt er niet in voor. Ze worden niet eens met name genoemd. Maar wat er vooral óók niet in voorkomt is dat de Verenigde Staten de oorlog hebben beslist.

Na de veldslagen bij Verdun, aan de Somme en de daarop volgende muiterijen was het Franse leger tot niets meer in staat. Uitsluitend en alleen door de mobilisatie van vier miljoen Amerikaanse soldaten en de kracht van de Amerikaanse industrie konden de Geallieerden in het voorjaar van 1918 tot de beslissende aanval overgaan. In een paar maanden tijd sneuvelden er meer dan 115.000 Amerikaanse soldaten. Geen wonder dat Trump liever naar een Amerikaanse begraafplaats ging, dan naar de gratuite praatjes van Macron te luisteren.

Dat hij Amerika van ‘nationalisme’ beschuldigt is een klassiek geval van gotspe. Uitgerekend het land dat tot twee keer toe een wereldoorlog besliste en Frankrijk uit de penarie haalde, krijgt een hautaine veeg uit de pan. En dat terwijl de Amerikaanse oorlogsinspanning juist niet ‘nationalistisch’ was. Wilson in de Eerste Wereldoorlog en Roosevelt in de Tweede Wereldoorlog waren idealisten die de wereld wilden bevrijden van agressieve en ondemocratische Duitsers. Dat is ze gelukkig goed gelukt. Weinig smaakvol om uitgerekend op 11 november de Amerikanen tot de orde te roepen. Enige deemoed zou Macron hebben gesierd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.