Opinie

Het is allemaal de schuld van Louis van Gaal

De fundamenten van de voetbalpiramide zijn door en door verrot. Kijk maar naar het amateurvoetbal. Daar is het spelelement allang verdwenen. En elke coach waant zich een Van Gaal.

Louis van Gaal met zijn mapje in de wedstrijd van Manchester United tegen Arsenal van 4 oktober. Beeld afp
Louis van Gaal met zijn mapje in de wedstrijd van Manchester United tegen Arsenal van 4 oktober.Beeld afp

Het is een mooie nazomeravond als ik in de sportkantine van de VV Balopdak wacht op de leider van de tegenpartij. Ik hoor bij de SV Cornervlag Nederland, ik ben trainer en coach van de B3 van deze grote club, die over maar liefst negen B-juniorenteams beschikt.

Die luxe heeft de tegenstander niet. Het is een dorpsclub met maar één B-elftal. Dat elftal komt even later met bleke bekkies uit de bestuurskamer. De coach heeft een bespreking gehouden, achter hem zie ik een flipover met kruisjes en driehoekjes. De SV pakt 'de opleiding' serieus aan en wil dat ook graag laten zien. Een klein half uurtje later staart de man beschaamd naar het veld. Zijn B1 staat met 0-3 achter en van de geplande tactiek is niets te zien. Mijn jongens zijn groter en sterker en kunnen gewoon beter voetballen, de 1-12 bewijst dat nog eens.

De vv Cornervlag is een grote vereniging, maar verder verschrikkelijk gemiddeld. Vanaf de F-jes wordt er geselecteerd, dat wil zeggen dat de beste jongetjes en tegenwoordig ook meisjes bij elkaar worden gezet, meer trainingen krijgen en de beste velden. Als toefje op de taart worden ze ook nog eens in prachtige kleding gestoken. Vooral dat laatste steekt, een mooi tenue is voor een voetballer(-tje) wat glazen sieraden waren voor de inheemse bevolking van welke kolonie dan ook.

Waar is het begonnen dat kinderen op (zeer) jonge leeftijd werden geselecteerd om hun talent tot volle wasdom te laten komen? Wanneer begonnen ouders te schreeuwen langs de lijn? Sinds wanneer wordt het van een coach gepikt om een talentvolle voetballer een seizoen lang langs de kant te houden?

undefined

Terugplooien

Hoe ziek het Nederlandse voetbal is valt elk weekeinde op de honderden amateurvelden te zien. De fundamenten van de voetbalpiramide zijn door en door verrot en dan is het geen wonder dat de top er een keertje afdondert. En hou op om de maatschappelijke veranderingen de schuld te geven, die hebben er niets mee te maken.

Een elftal C-junioren dat het systeem 5-4-1 speelt; een scheldende coach langs de kant; gillende ouders die in twee kampen bij het veld staan; jongetjes die ongestraft de kinderlijke arrogantie van Ronaldo na mogen doen; straftrainingen; doodschoppen; ellenlange besprekingen voor een amateurvoetbalwedstrijdje van Balopdak tegen FC Cornervlag.

De lijst met redenen waarom zoveel voetballers stoppen rond hun zestiende is lang. En dat is nog maar één van de gevolgen. Talentontwikkeling is verworden tot een systeem waarin het de vraag is of de besten boven komen drijven. Kijk naar het Nederlands elftal en trek zelf uw conclusie.

Wanneer is de ellende begonnen? Het kan geen toeval zijn dat juist in de jaren negentig Louis van Gaal in Nederland grote invloed kreeg. Met zijn systeemvoetbal lag hij een stapje voor op de rest, het resultaat was dat Ajax de Champions League won en dat elke zichzelf respecterende trainer ook tegenwoordig nog een mapje bij zich draagt. Jongetjes van zeven moeten 'uit de rug van de tegenstander komen' en bij balverlies letten op het 'terugplooien'.

undefined

Grote bek

Ergens onderweg zijn we vergeten waar het in het voetbal ook weer om ging. En dat ligt heus niet alleen aan Van Gaal en aan de ontwikkelingen van het voetbal. De laatste jaren is er een collectieve talentenjacht ontstaan. Een ratrace met hysterische ouders, kinderen die denken dat ze alleen nog maar gelukkig zijn als ze beroemd worden en 'De Media' die van dit alles een circus maken.

Een theater, vol haat en nijd, met verliezers en winnaars. Het motto: haal eruit wat erin zit! Danstalenten, zangtalenten, sportieve talenten, kinderen worden misbruikt, hun talenten worden tentoongesteld alsof het bezitten van talent hen mooiere of betere mensen maakt. Bescheidenheid, normaal doen, je niet voor laten staan op een door de voorzienigheid gegeven aanleg, het zijn allemaal deugden uit een grijs verleden. Alleen de grote bek telt nog maar.

Het Spel wordt vermoord door mannen met opschrijfboekjes, door gillende trainers en opgefokte ouders. Hun kind is speciaal, uniek en dat zal de wereld weten ook. Amateurvoetbal is serious business geworden, waarbij winnen belangrijker is dan spelen. Waarin 'het beste uit jezelf halen' een prioriteit is, ongeacht of je daar nou wel of geen FUN uit haalt. Dát is de reden dat Nederland al een tijd lang geen supertalenten meer voortbrengt. Hoe groter de talentenjacht, des te lager de opbrengst.

Pleit ik nu voor een sport zonder talentontwikkeling? Geenszins, want talent mag gekoesterd worden. Alleen dient dat wel op een juiste, verantwoorde manier te gebeuren. Daar is helemaal niet zo veel voor nodig. Het is in elk geval gratis!

Ten eerste en bovenal moeten ouders, trainers, coaches terug in hun hok. De belangrijkste regels voor hen:
1. De sport is er voor de kinderen en niet andersom.
2. Wij zijn er voor de kinderen en niet andersom.
3. Plezier maken is een heilige plicht als het gaat om sport en spel voor kinderen. Voor de rest gaat het meeste vanzelf. Kinderen ontwikkelen zich zélf en als ze ambitieus zijn vinden ze zélf een weg naar de top. En ja, we moeten dat faciliteren. Kost dat geld? Nauwelijks, we hebben de velden, de kennis en het collectieve bewustzijn waarin voetbal een belangrijke rol speelt. Is het zo eenvoudig? Ja!

Marcel Rözer is schrijver en sportjournalist en enkele dagen per week verbonden aan het Centre of Expertise Sport en Talent van de Hogeschool Arnhem Nijmegen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden