'Het Iraanse regime lijkt nu achterlijk vergeleken met dat van Saoedi-Arabië'

De rivaliteit tussen Saoedi-Arabië en Iran is gevaarlijk, maar vrouwen profiteren, nu beide landen een wedstrijdje doen wie van de twee het gematigdst is.

Syrische voetbalsupporters (m/v) in TeheranBeeld epa

En wie is de winnaar van de rivaliteit tussen Iran en Saoedi-Arabië? Dat zouden volgens de Amerikaans-Iraanse dichteres en schrijfster Roya Hakakian best eens de feministen in de beide landen kunnen zijn. In een opiniestuk in The New York Times woensdag wijst ze op 'de escalerende rivaliteit tussen Iran en Saoedi-Arabië die volgens buitenlandspecialisten de regio verder destabiliseert'. Maar feministen hebben alle reden zich te verheugen. 'Vrouwen hebben geprofiteerd van de competitie tussen de twee regimes wie het stempel van een meer gematigd islamitisch alternatief mag gaan dragen.'

Toen Saoedische vrouwen onlangs het recht kregen om te stemmen en auto te rijden, schonken Iraanse vrouwen daar niet veel aandacht aan. Die hadden die rechten altijd al. Saoedische vrouwen waren met een inhaalslag bezig. 'Maar Iraanse vrouwen werden boos op de regering toen Saoedi-Arabië het toestond dat vrouwen in sportstadions mochten komen. Het was een perfecte timing om de woede van de Iraanse civil society op te wekken, want Iraanse vrouwen mochten de kwalificatiewedstrijd voor het wereldkampioenschap voetbal tussen Syrië en Iran, een paar weken voor het Saoedische besluit, niet bijwonen. Syrische vrouwen mochten het stadion in Teheran wel in.'

Hakakian citeert instemmend de Iraanse Mariam Memarsadeghi, mede-oprichtster van Tavaana, een civil society-website, die blij is dat de 'valse morele superioriteit' van Iran nu wordt doorgeprikt. 'Het Iraanse regime lijkt nu achterlijk vergeleken met dat van Saoedi-Arabië. Nota bene het achterlijkste in de regio wat vrouwenrechten betreft.' Iraanse feministische activisten keken altijd naar het Westen om druk achter de vrouwenrechten te zetten, maar de komst van kroonprins Mohammed bin Salman kan de aandacht verleggen naar Saoedi-Arabië, stelt Hakakian.

'De vraag welk land de meeste olie, de rijkste elite, de grootste invloed of het machtigste leger heeft, houdt de media bezig - maar gewone burgers niet. Het dagelijks leven wel: autorijden, werk, reizen. Hoeveel olie je ook hebt, het weegt niet op tegen het gebrek aan (bewegings)vrijheid van vrouwen.'

Iraanse vrouwen waren vier decennia relatieve vrijheid gewend. Van 1936 toen Reza Shah de sluier afschafte tot de islamitische revolutie van 1979. Wég was daarna het recht op echtscheiding, op zeggenschap over de kinderen of op een evenredige verdeling van een erfenis. Saoedische vrouwen hebben die rechten nooit gehad. Iraanse vrouwen hebben aan die achteruitgang nooit kunnen wennen.

Hakakian constateert dat de verschillen tussen beide landen verbleken bij wat ze gemeen hebben: vrouwen leven in abjecte omstandigheden. Beide landen bungelen onder aan de index van het World Economic Forum wat deelname van vrouwen aan economie, politiek en onderwijs betreft. Westerlingen zeggen vaak dat Iran toleranter is omdat het nu vrij laks is over de sluier. Maar dat komt doordat de leiders vermoeid zijn. Veertig jaar verzet, een bevolkingsgroei in die periode van veertig naar tachtig miljoen en een leger dat overvraagd is, hebben ervoor gezorgd dat het nu de controle enigszins kwijt is.

Vrouw rijdt in een auto in RyadBeeld epa

Shah Reza schafte de sluier af met pijn in het hart, vertelt Hakakian. 'Maar hij was ervan overtuigd dat het een essentiële stap was voor de modernisering van zijn land. Nu treedt een Saoedische prins in de voetsporen van de Shah. Dat is de Iraanse leiders niet ontgaan. Zij denken dat de prins zal falen omdat zijn modernistische ambities ingaan tegen wat het volk wil.' Maar de Iraanse vrouwen willen meer. Ze laten op straat de hoofddoeken van hun hoofd glijden en maken daar video's van. Om de woede te sussen staat Iran nu voor het eerst vrouwelijke gewichtheffers toe mee te doen aan internationale wedstrijden.'

'De Saoedisch-Iraanse ruzie baart de wereld zorgen, maar vrouwen hebben ervan geprofiteerd. Een les van alle tijden blijkt nog te gelden: regeringen kunnen elkaars vijanden zijn, zusterschap is universeel.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden