COLUMNFrank Kalshoven

Het idee van GroenLinks voor jongeren is niet links genoeg

GroenLinks stal deze week de show met het voorstel om alle jongeren op hun achttiende verjaardag tienduizend euro cadeau te doen. De grappen waren niet van de lucht. Bierkapitaal, zou het zijn. Subsidie voor de luchtvaartmaatschappijen. Een impuls voor de rugzaktoeristeneconomie. Amusant allemaal, maar naast het punt.

Het voorstel, dat GroenLinks opneemt in het verkiezingsprogramma, is onvoldoende uitgewerkt, en niet radicaal genoeg, maar een prima startpunt voor een serieus gesprek. Denk maar mee.

De gedachte achter het voorstel is het tegengaan van kansenongelijkheid. De voorbeelden die GroenLinks noemt voor de besteding van het geld zijn ‘het volgen van onderwijs, eigen ontwikkeling, een eigen bedrijf starten’. Daar komt geen bierpomp of rugzak aan te pas. Het gaat om investeringen in jongeren om economische kansen te vergroten.

Het staat er niet (ik zei al, het plan is onvoldoende uitgewerkt), maar ik mag hopen dat GroenLinks bedoelt dat jongeren een aparte bankrekening krijgen waarop dat geld wordt gestort, en dat jongeren van die rekening gebruik kunnen maken voor specifieke doelen. Anders verzand je inderdaad in bier en rugzakken, en daar is niets mis mee, maar dat hoeft de belastingbetaler niet te subsidiëren.

Dus: iedere jongere een eigen rekening waarvan de kosten van onderwijs en ontwikkeling betaald kunnen worden.

Waarom is het dan niet radicaal genoeg? Voor het antwoord moeten we een blik werpen op de economie van het onderwijs.

In een afgestudeerde master heeft de overheid zo’n anderhalve ton belastinggeld geïnvesteerd. Dat zijn alle onderwijsuitgaven, van de start op de basisschool tot het laatste jaar op de universiteit. Voor iemand die korter onderwijs volgt zijn de kosten navenant lager. Van school met een keurig mbo-4-diploma? Dat scheelt, vergeleken met die afgestudeerde master, zomaar 35 duizend euro aan onderwijsuitgaven.

Komen masterstudent en mbo-student van school, dat merken ze dat op de arbeidsmarkt investeringen in opleiding hoog worden gewaardeerd. De masterstudent gaat een hoger uurloon verdienen dan de mbo-student. Na de onderwijsongelijkheid volgt dus de inkomensongelijkheid, die, enkele decennia later, is uitgemond in vermogensongelijkheid.

Tegen deze achtergrond is het idee geboren van de ‘individuele ontwikkelrekening’, en die is wél uitgewerkt en zelfs doorgerekend in de studie Investeren in mensen, een proces (voor de goede orde) waarin ik een dienende rol mocht spelen.

En dit idee is dus een tandje radicaler. Geef niet iedere 18-jarige 10 duizend euro. Nee, zet het verschil in opgebruikte scholingsrechten op de individuele ontwikkelrekening. Dus: als de masterstudent zijn rechten heeft opgebruikt, krijgt de mbo-4-student 35 duizend euro, gedurende het werkzame leven (uitsluitend) te besteden aan onderwijs en ontwikkeling. Hiermee kan de mbo-student dus tijdens zijn loopbaan verder leren, of om-, na-, en bijscholen.

GroenLinks behandelt alle jongeren gelijk (iedereen 10 duizend euro), maar als je kansenongelijkheid wilt bestrijden kun je beter selectiever zijn. Jongeren met veel opleiding (en dus goede arbeidsmarktkansen) krijgen weinig of niets. En naarmate jongeren korter naar school zijn geweest krijgen ze steeds meer ontwikkelbudget. Zó doe je iets aan kansenongelijkheid.

Je kunt het ook zo zeggen: behandel alle jongeren gelijk, niet door ze met 18 jaar 10 duizend euro te geven, maar door ze bij geboorte hetzelfde publieke onderwijsbudget te geven. Iedereen 150 duizend euro.

GroenLinks lijkt met het voorstel dus reuze links, maar is in deze dus een keer niet links genoeg. Dat vind ik wel een geestige conclusie.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? Email: frank@argumentenfabriek.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden