ColumnBert Wagendorp

Het hek is van de dam, Johan Remkes maakt van Schiphol een gewoon bedrijf

Dick Benschop, de ceo van Schiphol, vond het ­Advies Stikstofproblematiek van commissie-voorzitter Remkes een ‘duidelijke opdracht’ en ‘een werkbaar advies’. KLM-baas Pieter Elbers was er ook erg blij mee. En dat terwijl Remkes toch had vastgesteld dat van groei op Schiphol geen sprake meer kan zijn en dat vliegveld Lelystad niet open kan als de uitstoot van stikstof niet daalt. De reacties van Benschop en Elbers waren opmerkelijk. Want de god van Schiphol heet Groei, Stilstand de duivel en Krimp de dood.

Kennelijk zagen de twee opperpriesters van het vlieg­geloof geen problemen. Ze waren allang blij dat Remkes had vastgesteld dat maar maximaal 1,1 procent van de ­totale stikstofuitstoot in Nederland afkomstig is van Schiphol – ook al was dat dan tien keer zoveel als ze zelf altijd hadden beweerd. Ach, paar elektrische bussen, bonus-malus­regelingetje voor schoner vliegen, beetje experimenteren met elektrisch taxiën en vooral slim ‘extern salderen’ (een stuk of wat stikstofspuitende boeren rond de luchthaven uit­kopen): klaar is kees, alle ballen weer op groei.

Bij de KLM hadden ze nog wel een voorbehoud. Vermindering van emissies is volgens de Koninklijke alleen mogelijk als ‘Schiphol en Lelystad kunnen ontwikkelen (= groeien) om zo de luchtvaartmaatschappijen perspectief te geven (= te laten groeien). Perspectief (= groeien) is nodig om te kunnen blijven investeren in duurzaamheid.’ Vroeger hadden ze bij Schiphol ook van die hondsbrutale redenaties (‘We gaan meer vliegen maar minder lawaai maken!’), maar sinds Benschop de baas is, is de pr van de luchthaven een stuk slimmer geworden en wordt er subtieler gelogen dan in de tijden van Cerfontaine en Nijhuis.

Het spectaculaire van het Remkes-advies zit hem niet in de eis tot vermindering van de stikstofemissies, maar in iets anders. In april 2019 verscheen het rapport Luchtvaartbeleid: een nieuwe aanvliegroute, van de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli). Daarin werd geadviseerd op te houden met het benaderen van Schiphol als de heilige koe van de Nederlandse samenleving. Schiphol, vond de Raad, moest worden behandeld zoals elke ­bedrijfstak. Met normale eisen op het gebied van milieu en veiligheid, met normale belastingen. Zo pleitte de Raad ervoor dat niet langer het aantal toegestane vliegbewegingen leidend moest zijn, maar (steeds strengere) milieugrenswaarden op het gebied van uitstoot van fijnstof, stikstof en CO2, en geluidshinder. Op de luchthaven schrokken ze zich dood van die revolutionaire praatjes. Die zouden alle natte groeidromen in gevaar brengen. Gelukkig kreeg het rapport niet al te veel aandacht.

En nu heeft uitgerekend Johan Remkes, die ouwe ­Groningse sjekkiesrokende liberaal, precies dát gedaan: Schiphol benaderd als alle andere stikstofproducerende bedrijfstakken: zorg maar dat het minder wordt, of je zult de consequenties ondervinden. En welke Schiphollobbyist op het Binnenhof – het wemelt ervan – zal het durven de aanbevelingen van Remkes te saboteren?

Minder stikstofemissie, daar valt mee te leven. Maar Schiphol en KLM vrezen de dag waarop de aanpak van Remkes ook wordt toegepast op de CO2-uitstoot (bijna 7 procent van het Nederlandse totaal), op de productie van ultrafijnstof en die van tyfusherrie. De dag waarop KLM tickets met btw moet gaan verkopen, er een heffing komt op kerosine. Het hek is van de dam, er is na Remkes geen weg terug: die dag komt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden