Column Bert Wagendorp

Het hart van Parijs wordt weggebrand

Terwijl ik dit schrijf, staat in Parijs de Notre Dame in brand. Op France-Info komen politici langs die na een paar woorden helaas de telefoon moeten neerleggen: te geëmotioneerd. Voormalig minister van Cultuur Jack Lang komt ook niet verder dan ‘terrible, terrible, terrible, terrible’. De Notre Dame is het hart van Parijs en het hart van Frankrijk; een van de grote symbolen van de Europese cultuur staat in lichterlaaie.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

De eerste steen werd gelegd in 1163 door Paus Alexander II, daarna duurde het nog anderhalve eeuw voor de gotische kathedraal was voltooid. Hij is immens: er kunnen zesduizend mensen in. De Notre Dame is het bestbezochte monument van Europa, elk jaar gaan er dertien miljoen mensen naar binnen. Peter Giesen schreef anderhalf jaar geleden nog over de dringend noodzakelijke restauratie van het gebouw, waarvoor het geld ontbrak. Honderdvijftig miljoen was er nodig, maar dat had de Franse staat er niet voor over. Vanuit Amerika zegden Beyoncé en Jay-Z hun financiële hulp toe. De Notre Dame is populair in de VS, vooral door de Disney-tekenfilm De Klokkenluider van de Notre Dame.

Waarschijnlijk is dat ook een favoriet van president Trump, want die was er gisteravond snel bij met een dringend advies. ‘Vreselijk om het enorme vuur in de Notre Dame van Parijs te zien’, twitterde hij. ‘Misschien kunnen vliegende watertankers worden gebruikt om het te blussen. Must act quickly!

Quasimodo, de hoofdpersoon uit Victor Hugo’s roman over de gebochelde klokkenluider uit 1831, was in de negentiende eeuw al eens de redder van de kathedraal. Die verkeerde in dusdanig deplorabele toestand, dat werd overwogen hem tegen de vlakte te gooien. Toen Napoleon zich er in 1804 tot keizer liet kronen, moesten grote doeken langs de muren verhullen dat de grote gebeurtenis plaatsvond in een ruïne. Hugo’s roman werd zo populair, dat afbraak ineens geen optie meer was. Er werd besloten tot restauratie. De toren die reddeloos in het schip stortte, dateerde uit die periode.

Het is vreemd te merken hoe een brandende kerk je kan emotioneren. Waarschijnlijk is het gevoel vergelijkbaar met de dood van iemand die er al je hele leven is geweest. Dat haalt zekerheden onderuit, het zijn bakens. Ik was gewend er altijd even langs te lopen, wanneer ik in Parijs was, en dat is best vaak. Ik ging nooit naar binnen, de rijen waren veel te lang. Het was meer een vorm van bevestiging: hij staat er nog, ik ben er nog, voorlopig alles veilig.

‘Net alsof er een stukje van jezelf wegbrandt’, appte een vriend. En dat was precies wat er aan de hand was.

Sommigen zeiden het gisteravond nog mooier, zoals de enigszins pathetische Franse literatuurpaus Bernard Pivot: ‘Wat zou het prachtig zijn als al onze tranen samen een geweldige regenbui zouden vormen, een onweersbui van woede en devotie, die in één klap de brand zou beëindigen.’ Terecht was zijn aanklacht jegens de naamgeefster van de kathedraal: ‘Maria, waarom kom je niet tussenbeide, waarom laat je het vuur het mooiste huis van Frankrijk verslinden?’ Maar zo gaat het nu eenmaal, je smeekt haar bescherming af, maar je moet zelf blussen.

President Macron verklaarde dat de brand de tijd in tweeën zal delen: voor het verzengende vuur en erna. Ik denk dat hij van de herbouw – als er tenminste nog iets te herbouwen valt – mooi zijn eigen Grand Travail kan maken, het bouwwerk dat zijn regeerperiode blijvend in herinnering zal houden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.