Column René Cuperus

Het giftige discussieklimaat maakt dat ik minder rouwig ben dat dit mijn laatste column is

Met het boerkaverbod en de zaak van de zoon van Femke Halsema hebben we net weer een paar naargeestige voorbeelden achter de rug van hoe de discussie in Nederland steeds giftiger en gepolariseerder wordt. De wederzijdse verkettering tussen een mainstreamkamp en een anti-mainstreamkamp wordt ongeremder en grover. Onderbuikpopulisme staat hier tegenover politiek correct elitisme. Het wemelt van op de persoon gerichte beledigingen en verwensingen, tot doodsbedreigingen aan toe. Met name op wat we de dan sociale media noemen.

Elke halvegare kan op Twitter in fout gespeld Nederlands zijn frustraties op mensen botvieren. Anoniem en ongefilterd. Maar het zijn niet alleen armzalige tweets die de grenzen van de beschaafde meningsuitwisseling voorbij zijn, dat geldt ook voor speciale platforms op sociale media. Die bieden alle ruimte aan deze nieuwe discussiestijl. Ik noem: The Post Online, Joop, De Dagelijkse Standaard, Briefje van Jan, GeenStijl of Jalta. Dat zijn voertuigen van haatdragendheid en persoonlijke belediging, een stijl die ook steeds meer doorsijpelt naar de traditionele media. Met een algehele vergroving van de publieke sfeer tot gevolg.

Laat ik het maar eerlijk zeggen: ­columns schrijven in dit geperverteerde debatklimaat is steeds minder lollig. Ik betrap me er soms op blij te zijn dat mijn column niet op de sociale media is terechtgekomen. Dat scheelt weer bagger die je over je heen kunt krijgen. Dat giftige discussieklimaat is een van de redenen waarom ik minder rouwig ben dat dit hier vandaag mijn laatste column is. Surprise, surprise! Ik ga mijn critici blij maken en mijn trouwe lezers teleurstellen: ik stop met deze column in deze krant (de interessantste en levendigste krant van Nederland). Ik vond het een enorme eer een kleine tien jaar Volkskrant-columnist te hebben ­mogen zijn. Zo’n tien jaar lang mijn observaties, meningen en overtuigingen delen met de lezers van de Volkskrant – dat is niet niks.

Ik ben een van de oudgedienden op deze plek. Ook nog een witte ­oudere man, de meest beschamende en schuldige identiteit die je er volgens sommige warhoofden tegenwoordig op na kunt houden. Hoe dan ook, tijd voor nieuw bloed. Ik hoop dat een energieke millennial mij gaat opvolgen. Dat ik – toch altijd een wat bezorgde post-babyboomer – word afgelost door iemand die de nieuwe wereld fris en enthousiast omarmt.

Helemaal gerust laat ik de boel niet achter. Ik heb me in mijn columns veel het hoofd gebroken over de schizofrene conditie waarin we ons bevinden. Hoe te verklaren dat er een opstand is in het paradijs? We leven in een samenleving die vermoedelijk nooit eerder in de wereldgeschiedenis zo veel vrijheid, ontspanning, welvaart en respect heeft geboden aan zo veel mensen. Tegelijk hangt er een zware sluier van onraad en onbehagen over de wereld.

We worden verscheurd door toekomstonzekerheid. Onzekerheid over de toekomst van het Westen, de toekomst van Europa en de toekomst van het Nederlandse samenlevingsmodel. Mensen ervaren verlies en gebrek aan richting. Secularisering, cultureel liberalisme en economisch liberalisme hebben mensen bevrijd, maar ook losgeslagen van hun ankers en tradities, zonder daar vaste grond voor in de plaats te stellen.

De huidige leidinggevende generatie in politiek en economie geeft weinig richting en oriëntatie. Met haar technocratisch-materialistische politiek en morele verlegenheid creëert men een verweesde ­samenleving. Dit trekt een gevaarlijk vacuüm voor verkeerde ideeën, ­autoritaire leiders en charlatans.

Ik wens, tot slot, Nederland (en de Volkskrant) minder klimaat-totalitarisme toe, minder zwart-wit-identiteitsdenken en een hoogopgeleide Randstad-elite die zich minder op zichzelf fixeert en zich ook bekommert om de andere helft van Nederland. Ook hoop ik op een sterk Redelijk Midden om de spanningsopbouw tussen extreem-rechts en de radicale islam te kunnen beheersen. We zouden geholpen zijn met meer zichtbare liefde voor Nederland bij ­migranten en rechts-populisten die zich harder afgrenzen van racistisch extreem-rechts. En ik wens Nederland dus ook een minder op de persoon en meer op inhoud gericht ­publiek debat toe. Dit alles zou toekomstonzekerheid kunnen doen verminderen.

René Cuperus is cultuurhistoricus

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden