Het gewone volk hielp Netanyahu aan overwinning

 De onverwacht grote overwinning van premier Benjamin Netanyahu heeft vriend en vijand verbaasd. Hierbij een overzicht van de scherpste opinies.  

Benjamin Netanyahu groet zijn aanhangers. Beeld reuters

Wanhopig en laf

Commentaar The New York Times

De verkiezingen in Israël hebben de uitdagingen waarvoor het land staat en de intenties van de mannen die het willen leiden onthuld. Premier Benjamin Netanyahu's rechtstreekse verwerping van een Palestijnse staat en zijn racistische tirade dinsdag tegen Arabisch-Israëlische kiezers hebben aangetoond dat hij elke claim op het vertegenwoordigen van alle Israëliërs heeft verspeeld. [...]
Netanyahu heeft laten zien dat hij wanhopig, en laf, genoeg was om alle stoppen eruit te trekken. Maandag beloofde hij dat als zijn Likud-partij aan de macht zou blijven, hij nooit de vestiging van een Palestijnse staat zou toestaan. [...] De demagogie van Netanyahu versterkt de woede die het land verscheurd heeft. [...]President Reuven Rivlin heeft gezegd dat hij aanstuurt op een regering van nationale eenheid met Likud en de Zionistische Unie. Het is moeilijk te zien hoe Netanyahu genoeg aanknopingspunten kan vinden om met om het even welke gematigde
factie constructief te kunnen regeren.

Het tweede Israël

Gill Hoffman in: Jerusalem Post, 18 maart

De indrukwekkende overwinning van Netanyahu kun je verklaren vanuit de begintijd van Israël. Toen bestond het beeld dat de ashkenazi-immigranten uit Oost-Europa werden voorgetrokken boven de sefardische immigranten uit Noord-Afrika en het Midden-Oosten. Sindsdien hebben de mensen die 'het tweede Israël' worden genoemd geklaagd dat de 'elites' in links Israël, de media en het hoger onderwijs hen discrimineren. Dit 'tweede Israël' zag met lede ogen hoe de media Netanyahu leken af te zetten en links aan de macht hielpen onder leiding van Zionistische Unie-leiders Herzog en Livni, die niet ver van elkaar opgroeiden in Tel Aviv-Noord en beiden kinderen zijn van voormalige Knesset-leden. Likud-campagnestrateeg Shaviv liet Netanyahu talloze interviews geven, waardoor het leek alsof hij in paniek was (wat ook zo was), maar het publiek begreep de boodschap. Mensen die in geen jaren hadden gestemd, voelden de noodzaak Israël te redden van links, van Iran en van een vijandige internationale gemeenschap.

Wie een kuil graaft voor een ander

Bradey Burston, In: Haaretz, 18 maart

De partij van Avigdor Lieberman, Yisrael Beiteinu, heeft de verkiezingen nauwelijks overleefd. Bij de rechtse partijen heerst enorme bitterheid omdat Netanyahu ze ondermijnde in het belang van zijn Likud. In een land waar de enig betrouwbare natuurlijke rijkdom ironie is, is het samenstellen van een verenigde lijst van Arabische partijen en de opmerkelijk opkomst van hun stemmers dé grote ironische gebeurtenis. Die opkomst was een antwoord op een door Lieberman geïnspireerd wetsvoorstel om Arabische partijen uit de Knesset te weren. De wet vereiste een hogere kiesdrempel en ging ervan uit dat de verdeelde Arabische partijen nooit zouden samenwerken en dat Israëlische Arabieren niet in grote getale zouden komen stemmen. Beide veronderstellingen bleken totaal onjuist. Tot afgrijzen van Lieberman, die met zijn anti-arabisme hoopte stemmen te winnen, leidde zijn voorstel niet alleen tot een ongekende Arabische opkomst, maar ook bijna tot de vernietiging van zijn eigen partij.

Regering van nationale eenheid

Mario Loyola, In: National Review, 18 maart

De vraag is voor welke coalitie Netanyahu kiest. De problemen van Israël rechtvaardigen wellicht een regering van nationale eenheid van Likud en de Arbeidspartij. Nu de islamisten het tij mee hebben en Iran op het punt staat toestemming te krijgen voor zijn kernwapenprogramma zijn de komende jaren gevaarlijk voor Israël. In deze omstandigheden is de buitenlandse politiek grotendeels gedepolitiseerd. Bijna 90 percent van de Israëliërs steunt het pak slaag dat Netanyahu Hamas vorige zomer heeft gegeven. Meer dan 70 percent is tegen de ophanden zijnde capitulatie van Obama voor het kernwapenprogramma van Iran. Een overwinning van de Arbeidspartij zou Obama in een lastig parket hebben gebracht. Het standpunt van de Arbeidspartij over de nationale veiligheid is nauwelijks te onderscheiden van dat van rechts Israël, maar Obama kan de Arbeidspartij niet net zo behandelen als Netanyahu. Een regering van nationale eenheid heeft een betere basis voor een stevig buitenlands beleid.

Een gigant

Gideon Rachman, In: Financial Times, 18 maart

Zelfs zijn grootste vijanden zullen nu moeten erkennen dat Benjamin Netanyahu een gigant is op het Israëlische politieke toneel. Meer dan ooit tevoren is 'Bibi' bevestigd als het internationale gezicht van Israël. Nu is expliciet wat we al wisten: Bibi heeft geen echte belangstelling voor een twee-staten-oplossing en hij kan heel slecht overweg met president Obama. Terwijl onder een Likud-regering een akkoord met de Palestijnen nog minder kans maakt, zou het ook onder een centrum-linkse regering een onwaarschijnlijk vooruitzicht zijn, net als de afgelopen 25 jaar. En de omstandigheden zijn verslechterd: de Israëlische politiek is naar rechts opgeschoven en de regionale omgeving is weinig belovend met een imploderend Syrië, een onstabiel Libanon en oprukkende IS-troepen - en Netanyahu's favoriete boeman, Iran. De internationale vooruitzichten voor een vierde Netanyahu-regering zijn niet best. Mogelijk nieuwe conflicten met Hamas en Hezbollah, een confrontatie met Obama over Iran en grotere kans op Europese boycots.

Nieuw volk

Gideon Levy, in: Haaretz, 18 maart

De eerste conclusie na de verkiezingen: deze natie moet worden vervangen. Kies een nieuw Israëlisch volk en wel nu meteen. Het kan niet nog een keer Benjamin Netanyahu verdragen. Als na zes jaar niets, na zes jaar angst, vrees, haat en wanhoop zaaien dit de keuze van het volk is, dan is die slecht. Netanyahu verdient het Israëlische volk en het volk verdient hem. Een belangrijk deel van de Israëli's is nu echt los van de werkelijkheid. Zij stemden voor een man die er voor zorgt dat de VS harde maatregelen nemen tegen Israël, voor een man waar de wereld genoeg van heeft. De Israëli's zeiden 'ja' tegen een man die 'nee' zegt tegen een Palestijnse staat. Netanyahu dreigt David Ben-Gurion te passeren als de langst zittende Israëlische leider. Hij is al tweede en toch heeft hij niets belangrijks bereikt, de lijst met schade is lang. Maar de keuze van het volk moet worden gespecteerd. De enige troost is dat nog een keer Netanyahu de wereld tot handelen zal dwingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.