Opinie

Het getuigt van stuitende brutaliteit om te claimen dat moderne wetenschap bestaat bij gratie van de kerk

Gelovigen zijn - in wetenschappelijk opzicht - laf en lui, beweerde Richard Dawkins (Sir Edmund, 21 oktober). Met die stelling ben ik het, net als hulpbisschop Rob Mutsaerts (O&D, 27 oktober), oneens. Er zijn inderdaad veel gelovigen die aan de wetenschap hebben bijgedragen. Het is echter de vraag of zij dit dankzij of ondanks hun geloof hebben gedaan.

De Sint-Jozefkathedraal in Groningen. Beeld anp

Hulpbisschop Mutsaerts gaat uit van het eerste: hij ziet de oorsprong van moderne wetenschap in het christelijk geloof. Volgens hem was het christelijk wereldbeeld zelfs dé drijfveer, omdat 'men geloof hechtte aan een door God geschapen wereld die uit haar aard voor de rede vatbaar was en derhalve de moeite waard om onderzocht te worden'.

Het is best verdedigbaar dat wetenschap en geloof voor een individu te verenigen zijn, maar het getuigt van een stuitende brutaliteit om te claimen dat de moderne wetenschap bestaat bij gratie van de katholieke kerk.

Ook Mutsaerts erkent dat men in de vroegmoderne tijd teruggreep op de klassieke oudheid: hij noemt nota bene Aristoteles, die zeker niet geloofde in een door de christelijke God geschapen wereld. En wat te denken van Thales, Euclides, Pythagoras en Archimedes?

Zij en talloze anderen probeerden de wereld om zich heen te begrijpen met de rede, honderden jaren voordat de God van de christenen geboren was. Ook sinds het intreden van het christendom zijn er talloze ongelovige wetenschappers te noemen: een veelvoud van Mutsaerts' lijstje christelijke wetenschappers.

Mutsaerts stelt zelfs dat de kerk 'nimmer de neiging gehad heeft zich tegenover de wetenschap te verdedigen'. Dezelfde kerk die in de 16de eeuw de grootste moeite had om het heliocentrische model te accepteren en pas in 1992 erkende dat Galileo Galilei inderdaad gelijk had?

De kerk die eerst honderd jaar intern discussieerde voordat zij zich - op uitermate vage wijze - uitliet over Darwins evolutietheorie? De kerk die er tot 1966 een lijst met verboden boeken op nahield, waaronder talloze onwelgevallige wetenschappelijke publicaties?

Ook Kepler, Descartes, Copernicus en Pascal, door Mutsaerts genoemd als voorbeelden van christelijke wetenschappers, stonden trouwens op de zwarte lijst; zo enthousiast steunde de katholieke kerk haar wetenschappelijk geïnteresseerde leden.

Mutsaerts sluit zijn betoog af met een geliefd argument van gelovigen: zonder God vervallen wij allen in lege vrijheid en betekenisloos existentialisme, zoals beschreven door Sartre en Camus. Van Mutsaerts mag je dus best ongelovig zijn, maar moet je dan wel accepteren dat je dan een leeg, zinloos en deprimerend leven leidt.

Dat ook ongelovigen waarden als liefde, schoonheid en waarheid kennen en hun leven bijvoorbeeld zin kunnen geven door die waarden na te streven, komt blijkbaar niet in hem op. Zou hij doorhebben hoeveel hij op Dawkins lijkt in zijn arrogante en generaliserende oordeel over andermans leven?

Rosa van Gool is classica.

Wat betoogde Rob Mutsaers precies?

Wetenschap is juist in het christendom ontstaan, schreef de hulpbisschop op 27 oktober. Het geloof heeft een esthetische en literaire component, maar is ook een drager van waarheid. Hij reageerde op het interview met evolutiebioloog Richard Dawkins, die geloven lui en laf vindt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden