Column Aleid Truijens

Het geklaag en die wanhopige houding jaagt leraren weg

Iemand die straalt van geluk is een magneet. Die krijgt een stroom verliefde hunkeraars achter zich aan. Wie al te veel wanhoop uitwasemt, houdt mensen op veilige afstand. Waar de nood het hoogst is, maakt de oplossing zich uit de voeten. Het is niet eerlijk, deze wrede wetmatigheid. En hoe onterecht: de wanhopige zoeker zou best eens de leukste kunnen zijn. Maar zie daar de gedroomde kandidaten maar eens van te overtuigen.

Precies zo werkt het in het onderwijs op dit moment. Er is een schreeuwend lerarentekort. De scholen zijn weer begonnen, maar niet overal staat een echte leraar voor de klas. In het basisonderwijs zijn 1.500 fulltimebanen onvervuld. In het voortgezet onderwijs zijn gapende gaten bij de vakken wiskunde, scheikunde, natuurkunde en Duits.

Natuurlijk worden niet al die klassen naar huis gestuurd. Dat gebeurt bijna nooit. Er wordt altijd wel een houtje-touwtje-oplossing gevonden. Een gepensioneerde wil wel een paar weken komen werken, net zoals de gemeenteambtenaar, of een opa met een vergeelde onderwijsbevoegdheid. De stagiair, die er toch al is, kan het ook wel in haar eentje af, of anders wel de onderwijsassistent. Dat is toch wat minister Slob zei? Wees innovatief!

Een onbevoegde voor de klas, dat mag wettelijk niet. Maar zestig kinderen bij één leerkracht, met hulp van stagiairs of onderwijsassistenten, mag wel. Heel innovatief. En ach, de natuurkundeleraar snapt vast wel iets van wiskunde, en de leraar geschiedenis wil wel wat uurtjes bijbeunen bij Duits. Of er wordt gevochten om de leraren bij een uitzendbureau. De hoogste bieder wint; rare verspilling van overheidsgeld.

Slim van onderwijsmanagers om de boel zo dicht te plakken, maar je kunt erop wachten tot dit beleid leidt tot dalende leerprestaties, die volgens de Onderwijsinspectie toch al niet om over te juichen zijn.

Al deze noodoplossingen verergeren het probleem. Er gaat een dodelijk signaal vanuit. Het lijkt alsof lesgeven iets is wat bijna iedereen kan, ook mensen die lang uit de roulatie zijn, nog geen diploma hebben of voor de gezelligheid een bijbaantje zoeken. Alsof professionaliteit en vakkennis er niet toe doen. Alsof er een oppas voor een klas staat, dondert niet wie, áls er in godsnaam maar iemand staat.

Die wanhopige houding maakt de sector weinig sexy, ook niet voor leerlingen, de studenten en leraren van de toekomst. En niet voor ouders, die hopen dat hun kind in vakkundige handen is. De leraren hebben het zwaar, de werkdruk is te hoog en de betaling te laag. Maar helaas, ook het geklaag daarover jaagt jonge enthousiastelingen doeltreffend weg.

Een oplossing voor de lange termijn is het aanzien van de leraar en de aantrekkelijkheid van het beroep te vergroten. Niet door pabo’s en lerarenopleidingen zo makkelijk te maken dat iedereen leraar kan worden, maar juist door de lat hoger te leggen en strenger te selecteren. Een opleiding die hoog staat aangeschreven en die niet voor iedereen is weggelegd, dáár wil je wel naartoe.

Op korte termijn kan verleiding helpen. Verleid de vele parttimers om één dag, of zelfs maar een halve dag meer te gaan werken; bied hen een gunstig rooster aan. Verleid leraren met een woning in de Randstad, of goede kinderopvang. Verleid mensen met een ongebruikte onderwijsbevoegdheid of zij-instromers. Begeleid hen goed, want nu lopen ze vaak weer snel weg, omdat ze plompverloren voor de klas worden gezet, omdat ze niet goed vallen in het team, of omdat er kinnesinne is over hun salaris. Straal wat meer plezier uit. Misschien komt het plezier dan vanzelf terug. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.