Column

Het gat dat deze verpleegkundige achterlaat wordt met nog geen drie flexwerkers gedicht

null Beeld
Danka Stuijver

Het voelt alsof ik elke dag meer water moet hozen om het zorgschip boven water te houden.’ De verpleegkundige tegenover mij staart gelaten voor zich uit. Ze werkt al twintig jaar in de zorg. Eerst in een gemoedelijk streekziekenhuis, later in een academisch centrum. Ze vertelt hoe leuk ze haar vak altijd vond. De omgang met de verschillende typen patiënten en dokters. ‘Je moet dokters altijd het gevoel geven dat zij hebben bedacht wat jij feitelijk in hun oor hebt gefluisterd,’ grinnikt ze.

Ze heeft veel collega’s zien vertrekken in de afgelopen jaren. Jonge mensen die met dromen en ambities begonnen om er vaak al binnen één of twee jaar gedemoraliseerd mee op te houden. Met een vaste kern van acht andere verpleegkundigen vingen ze dan de gaten in het rooster op. En elkaar als het even te veel werd. Maar nu twee van die acht vaste krachten het zorgveld hebben verlaten, lukt dat niet meer. ‘Ik ben pas halverwege de 40, maar ik kan het niet meer opbrengen.’ Ik schrik niet eens zozeer van haar woorden als wel van haar toon. Er klinkt een zekere berusting in door. Ze koestert geen hoop meer op verbetering en uit de cijfers blijkt dat ze daarin niet de enige is.

Uniform aan de wilgen

Dit jaar hebben 27 duizend zorgmedewerkers hun witte uniformen aan de wilgen gehangen. Het ziekteverzuim is het hoogst sinds 2003. Hoewel er gelukkig ook veel nieuwe zorgmedewerkers instromen, is bijna de helft van hen binnen twee jaar weer weg. De helft!

Recent werd een anderhalf uur durende video-opname van een interne bijeenkomst van het ic-personeel van het Erasmus MC doelbewust gelekt naar de NRC. Een bijzonder pijnlijke situatie voor alle betrokkenen. Een weinig elegante maar vooral wanhopige poging om door te dringen tot de leidinggevenden: ‘Luister nou eens naar ons! Zie hoe we verzuipen in het werk!’ De medewerkers werden vervolgens uitgemaakt voor ‘rupsjes nooitgenoeg’, want ze hadden in vergelijking met andere zorgafdelingen de afgelopen anderhalf jaar toch het meeste pizza en taart gehad?

Ook het demissionaire kabinet dacht dat een loonstijging van 3,5 procent in drie jaar tijd voor verpleegkundigen en verzorgenden in academische centra de ‘rupsjes’ wel tevreden zou stellen. Nee, natuurlijk niet. Het gaat om zoveel meer dan geld. Een onderzoek van het pensioenfonds Zorg & Welzijn in 2018 naar ‘zorgvertrekkers’ toont aan dat bij maar 20 procent het vertrek te maken had met de financiële waardering van het werk. Hoofdredenen waren: het management, de werkdruk en de administratieve lasten. Zorgverleners meldden zich niet gezien en gehoord te voelen in hun werk. Dat de hoge werkdruk hun zowel fysiek als mentaal te veel werd. Ook hadden velen het gevoel dat ze meer bezig waren met het genereren van omzet voor de organisatie dan met het verlenen van zorg. Dáárom stopten ze ermee.

Loonstijging als een pizza

De beloofde loonstijging is dus een beetje zoals een pizza voor het ic-personeel. Even lekker, maar niet meer dan dat. Het zal de werkdruk niet verlagen. De bureaucratie niet verminderen. Het werkplezier niet verhogen. Bovendien zal de koopkracht er nauwelijks van stijgen. ‘Hier heb je een paar tientjes en nu niet meer zeuren.’ Dat zal de vertrekkers niet tegenhouden, integendeel, mogelijk is het voor sommigen zelfs het laatste zetje om de gezondheidszorg definitief de rug toe te keren.

De verpleegkundige in mijn spreekkamer heeft de gezondheidszorg vaarwel gezegd. Ik vrees dat haar vertrek een gat achterlaat dat met nog geen drie flexwerkers kan worden gedicht. Want juist het vertrek van vaste ervaren krachten zoals zij vormt de grootste bedreiging voor de beschikbaarheid en toegankelijkheid van zorg in Nederland. Zij vormen de groep die het zorgschip drijvende houdt. Hoe moet dat dan als nog meer van hen het schip verlaten?

‘Gelukkig, ze zijn er nog!’, dacht ik daarom bij het zien van zoveel stakende zorgmedewerkers dinsdag. Uit de bereidheid om voor één dag het witte uniform in te ruilen voor een geel hesje spreekt toewijding en gedrevenheid. Een, ondanks alles, stevig kloppend zorghart en bovenal hoop. Hoop op verandering. Op verbetering. Hoop die moet worden gekoesterd en niet mag omslaan in wanhoop. Laat de wal dus luisteren en actie ondernemen voordat nog meer zorgmedewerkers van boord springen en het zorgschip stuurloos raakt, of erger nog, ten onder gaat.

Danka Stuijver is huisarts.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden