ColumnCasper Albers

Het gaat niet alleen over hoevéél mensen komen te overlijden, maar vooral ook over hóé ze overlijden

Beeld .

We gaan allemaal dood! Dit is geen coronagerelateerde paniekzaaierij, maar gewoon een feitelijke constatering. Jaarlijks overlijden in ons land zo’n 150 duizend mensen. Ruim de helft hiervan was 80-plusser, bijna eenderde was tussen de 65 en de 80 en de overgebleven groep dus jonger. Kanker eist de meeste slachtoffers, gemiddeld zo’n 125 per dag, gevolgd door hart- en vaatziekten.

Ook de gewone griep maakt dodelijke slachtoffers. Het RIVM meet dit al jaren. Het griepseizoen van twee jaar geleden maakte zo’n tienduizend dodelijke slachtoffers meer dan die in andere jaren, en daar zat incidenteel ook een jong en gezond persoon tussen. Dergelijke statistieken worden de afgelopen dagen uit de kast getrokken om de huidige coronacrisis te vergoeilijken: ‘Het is maar een (flinke) griepgolf.’ Trouwens, er vallen normaal gesproken wekelijks ruim tien doden in het verkeer; door alle thuisblijfmaatregelen is dat nu ook een stuk minder.

De Britse statisticus David Spiegelhalter berekende dat voor elke leeftijdscategorie geldt dat de overlijdenskans na besmetting met het coronavirus praktisch gelijk is aan de kans om het komende jaar aan iets anders te overlijden. Daarmee komt corona dus overeen met een jaar aan risico: in het ergste geval daalt de levensverwachting in Nederland door de crisis dus een jaar. In Nederland stijgt de levensverwachting elke 5 à 10 jaar met een jaar, dus we worden nu dus eigenlijk teruggezet naar de situatie van 2010. Dat klinkt opeens een stuk minder ernstig.

Cijfermatig kloppen dergelijke vergelijkingen, toch slaan ze de plank volledig mis. Het gaat niet alleen over hoevéél mensen komen te overlijden, maar vooral ook over hóé ze overlijden. Het vooruitzicht dat een ziek iemand bij de deur van het ziekenhuis wordt geweigerd vanwege capaciteitsproblemen is veel moeilijker te accepteren dan het vooruitzicht dat iemand na een lang en gelukkig leven na een kort ziekbed vredig overlijdt.

Kortom, het ene sterfgeval is het andere niet. En dat inzicht is ook niet nieuw. De hoeveelheid aandacht die we de afgelopen jaren aan terrorismedreiging hebben gegeven, staat niet in verhouding tot het aantal slachtoffers. We hebben jarenlang 130 kilometer per uur gereden in de volle kennis dat dit tot een verdrievoudiging van de verkeersslachtoffers leidde. Zouden we al ons beleid puur en alleen op basis van medische argumenten en sterftetellingen doen, dan hadden we tabak en alcohol allang verboden.

Om een horrorscenario te voorkomen is het zaak om te zorgen dat de coronadodencurve onder de ic-capaciteit blijft. Hashtag blijf thuis! Maar alles op slot gooien kan niet eeuwig, zeker niet voor mensen voor wie thuis zijn de slechtst denkbare situatie is, bijvoorbeeld vanwege huiselijk geweld. Als de recessie te groot wordt, kunnen we over een tijdje geen nieuwe kankermedicijnen en andere levensreddende zorg betalen. Op een gegeven moment zullen de scholen en kapperszaken weer open moeten, later gevolgd door de universiteiten en voetbalstadions. De vraag is wanneer dit kan: zowel te vroeg als te laat hebben ernstige gevolgen voor de volksgezondheid. Ik wens alle beleidsmakers die hier keuzes over moeten maken veel wijsheid toe.

Casper Albers is hoogleraar statistiek aan de Rijksuniversiteit Groningen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden