Opinie

Het failliet van de integratie heeft wel degelijk culturele oorzaken

De elite wil niet zien dat massa-immigratie grote problemen met zich meebrengt doordat een gedeeld wij-gevoel ontbreekt.

Leden van de Mobiele Eenheid (ME) vormen een linie om mensen in te sluiten op het Hobbemaplein in de Haagse Schilderswijk. Hier gold een samenscholingsverbod, nadat in 2015 drie dagen op rij rellen waren uitgebroken. Beeld anp

Volgens hoogleraar sociale theorie Willem Schinkel (interview in Opinie & Debat, 12 maart) is strijd een wezenlijk onderdeel van de democratie. Dat is juist, maar geldt dat niet ook voor de wetenschap?

Elke vorm van wetenschap begint met het definiëren van het probleem. Schinkel houdt echter niet van definities, ook al zijn ze nodig om het probleem te benoemen. Als het aan deze hoogleraar ligt kunnen de termen 'Marokkaan', 'allochtoon', 'integratie', 'cultuur' en 'etniciteit' naar de prullenbak. Opvallend is dat Schinkel 'discriminatie' niet noemt, want juist deze term krijgt pas betekenis door het maken van een onderscheid tussen mensen, maar in dit geval op grond van criteria die niet relevant zijn voor de gegeven situatie.

Ook vindt Schinkel het onzin om te beweren dat er een verband bestaat tussen etniciteit en criminaliteit. Om zijn eigen gelijk meer gewicht te geven, baseert hij zich op het onlangs uitgebrachte WRR-beleidsrapport Geen tijd verliezen: van opvang naar integratie van asielmigranten. Daarin staat dat etnisch-culturele factoren een beperkte rol spelen bij de verklaring van verschillen in criminaliteit.

Nauwelijks te meten

Het manco van grootschalig kwantitatief onderzoek is echter, en dat wordt onderschreven door een van de betrokken onderzoekers, dat culturele factoren nauwelijks zijn te meten. Een onderzoeker zal daarom ook kwalitatief onderzoek moeten betrekken in zijn bevindingen. Dan blijkt dat er wel degelijk verschillen zijn in het integratieprofiel van Marokkanen, Turken en Antillianen, hetgeen weer van invloed zal zijn op hun criminaliteit. In het genoemde WRR-rapport heeft dit kwalitatieve onderzoek helaas niet plaatsgevonden.

In de wetenschap gaat het ook om een strijd van definities en theoretische opvattingen, zo men wil hypothesen. Interpretaties zijn nodig, want geen feit is ooit 'zuiver' of 'objectief'. Die hypothesen moeten wel worden bevestigd of bestreden aan de hand van empirisch onderzoek.

Het lijkt erop dat Willem Schinkel nooit empirisch onderzoek heeft verricht, althans dat blijkt niet uit zijn obligate beweringen. Hij kent de feiten niet, want iedereen is voor hem een mens, zonder verdere sociale of culturele karakteristieken. Historische rechten zijn er niet. We moeten leven met het idee dat een natie voortaan bestaat uit een bonte verzameling geïsoleerde gemeenschappen. Een veerpont over de Middellandse Zee zorgt voor continue aanvoer.

Gevaarlijke opvattingen

Is hier een bevlogen idealist of een serieuze wetenschapper aan het woord?, vroeg ik mij af bij het lezen van dit opmerkelijke interview.

Schinkel is hoogleraar, verbonden aan de Erasmus Universiteit en lid van De Jonge Academie van de KNAW. We moeten hem dus wel serieus nemen. Om zijn opvattingen wat meer aanzien te geven, plukt hij uit het werk van zijn ideologische kameraden. Ander antropologisch en etnografisch onderzoek leest hij niet, kent hij niet of hij wil er geen kennis van nemen. Het idee dat ook in de wetenschap tegenspraak ons verder brengt, is bij hem niet aan de orde.

Niet de optimistische beweringen van politici brengen ons in gevaar, maar de opvattingen van dit soort wetenschappers. Malika Sorel-Surrer, een Franse essayiste en integratiedeskundige, zegt in een interview in het dagblad Trouw (13 december 2015) dat het failliet van de integratie geen sociaal-economische, maar culturele oorzaken heeft. Massale immigratie brengt grote problemen met zich mee, juist vanwege de grote culturele en sociale afstand tussen nieuwe migranten en belangrijke delen van de ontvangende bevolking. Er is geen gedeeld 'wij-gevoel'.

Verregaande blindheid

Tot nu toe heeft de elite er weinig last van. Ze kijken weg, omdat ze laf zijn, middelmatig of beide. De Franse media mijden Sorel-Surrer, want haar boodschap past niet in hun politiek-linkse Latijn.

In Nederland is iets dergelijks aan de hand. Het betoog van deze marxistisch geïnspireerde semi-wetenschapper, die zonder zelf ooit empirisch onderzoek te hebben verricht zich mag tooien met de titel 'hoogleraar sociale theorie', past in de verregaande blindheid van wetenschappers en politici die willens en wetens al dertig jaar liever de andere kant op kijken. De media volgen, zij zijn evenmin kritisch. Ik vraag mij af: wat is de definitie van 'hoogleraar' nog waard?

Hans Werdmölder, sociaal antropoloog en criminoloog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden