ColumnSheila Sitalsing

Het EU-akkoord bijt waar het pijn doet: democratie-ondermijning gaat geld kosten

null Beeld

Europa, richt je op ‘echte problemen’, smaalde Judit Varga, de Hongaarse minister van Justitie, deze week in The Financial Times. Moord en terreur in West-Europa, zomaar midden op de dag op straat, om maar wat te noemen. In plaats van Hongarije (parel van Centraal-Europa) en diens leider Viktor Orbán (baken van hoop en rechtschapenheid) te pesten met gezanik over democratie en rechtsstaat.

Ga toch boeven vangen: we roepen het thuis ook wanneer die lui van het Centraal Justitieel Incassobureau weer eens beweren dat we ons hebben vergaloppeerd op de linkerbaan van de A4 bij Leiden. Dus alle begrip voor de frustraties van de Justitieminister bij al het commentaar op haar rechtsstaat – onze eigen Justitieminister is ook niet vrij van alle zonden.

Donderdag bereikten het Europees Parlement en een meerderheid van de lidstaten van de Europese Unie een akkoord: EU-landen krijgen voortaan alleen nog geld uit de Brusselse potten wanneer ze zich houden aan een aantal principes van de democratische rechtsstaat. Zoals onafhankelijke rechters, respect voor burgerlijke vrijheden en aanpalende zaken die in bijvoorbeeld Polen en Hongarije niet vanzelfsprekend zijn.

Het is een zwaarbevochten akkoord. En het is voorwaar ‘een mijlpaal’ zoals een van de commentaren luidde, al is het maar omdat de Unie jarenlang handenwringend en ‘ach en wee’ roepend heeft toegekeken hoe diverse broedervolken uit het voormalige Oostblok er wel heel aparte opvattingen op na bleken te houden over de positie van rechters, buitenlanders, oppositieleden, critici, de pers, vrouwen, homo’s, Roma, overige minderheden en gewoon burgers in het algemeen. Sla de mooie verhalen die Jenne Jan Holtland voor deze krant maakte er maar op na.

Dat ging niet vanzelf over nadat ze plechtig lid waren geworden van de EU. Ook na heel vaak heel hard ‘Wij zijn een waardengemeenschap’ roepen niet. Ook na subsidies voor Gay Prides niet. Ook na af en toe een voorzichtige waarschuwing met onvaste, piepende stem niet. Ook na oproepen van bewindslieden die wel dapper zijn om Hongarije er gewoon uit te flikkeren niet.

Wil je als waardengemeenschap een berispend briefje sturen naar Aleksandr Loekasjenko, of iets afkeurends zeggen wanneer de sinaasappel uit het Witte Huis (tegenwoordig ook bekend als de obese schildpad die malend met z’n pootjes op z’n rug ligt in de brandende zon) niet tegen zijn verlies blijkt te kunnen, roepen ze ‘Kijk naar jezelf’ terug.

Het akkoord bijt waar het pijn doet: democratie-ondermijning gaat overtreders voortaan geld kosten. Subsidies kunnen worden stopgezet of teruggehaald. Zodat ‘het belastinggeld van EU-burgers’ niet langer ‘doorvloeit naar corrupte autocraten’, zoals Sophie in ’t Veld, europarlementariër namens D66, het vrijdag zei in de Volkskrant.

Zo’n koppeling is slim; thuis sluiten we na een CJIB-aanslag ook een tijdje rustig aan in de rechterbaan. Dat de koppeling vermoedelijk effectief zal zijn, zou je kunnen opmaken uit de felheid waarmee Hongarije om zich heen slaat. Volgens Hongaars Justitieminister Varga in The Financial Times is dat hele rechtsstaatgezeur ‘een voorwendsel’ van de gierige vier (Nederland, Oostenrijk, Denemarken en Zweden) om geld in de zak te houden, want die gunden ‘ons toch al nooit fondsen’. Onder het mom van ‘de rechtsstaat’, zegt ze, wordt ‘ideologische druk’ uitgeoefend, ‘enkel omdat we nee zeggen tegen migratie, nee tegen multiculturalisme, en omdat we een andere visie hebben op de rol van het gezin in de maatschappij.’

Het heeft even geduurd, om niet te zeggen: jaren. Maar overeenstemming bereiken om het eigen huis schoon te vegen: het kan dus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden