column Sheila Sitalsing

Het enorme voordeel van praten over dingen die er nog niet zijn is dat je al je fantasie er op kunt projecteren

In Den Haag zijn ze dol op praten over leuke dingen voor de mensen die er nog niet zijn, die misschien gaan komen, maar misschien ook niet, en die hoe dan ook allemachtig prachtig klinken. Want dat is het enorme voordeel van praten over dingen die er nog niet zijn: je kunt er al je verhitte fantasieën op projecteren.

Klaas Proefballon Dijkhoff weet alles van de kracht van zwetsen in de ruimte over lekkere plannetjes voor de achterban die nooit werkelijkheid zullen worden. Je kunt er weken zendtijd mee vullen. Het mooie is dat de mensen het leeglopen van de ballon vaak niet meekrijgen, dus lopen er nog steeds mensen rond die denken ‘zo, dat demonstratieverbod tijdens de Sinterklaasintocht/harder bestraffen van crimineel gedrag in probleemwijken/overstappen op kernenergie/vul-maar-in heeft die Klaas mooi voor ons geregeld’.

Tegenwoordig hebben we in de categorie dingen die misschien komen gaan, maar misschien ook niet, het niet bestaande, grootse investeringsfonds. Bedacht door Eric Wiebes, of door Wopke Hoekstra, of – en dat lijkt me niet onwaarschijnlijk – afkomstig uit een oude, afgestofte notitie van een ambtenaar. Weken geleden al opgewonden aangekondigd in krantenkoppen als een honingpot vol miljarden. Op Prinsjesdag teruggebracht tot iets dat nog ‘bestudeerd’ wordt, waar ‘de contouren van worden uitgewerkt’.

En gisteren, tijdens het grote politieke debat over de kabinetsplannen voor het komende jaar, kon je ze zien dansen om die fantasiepot, de fractievoorzitters, met lichtjes in de ogen, de vingers begerig uitgestrekt. Stort het geld in de pensioenpotten, riep de één, want creperende bejaarden. In het onderwijs pompen, brulde de ander. Het moet naar het verdienvermogen, papegaaiden loyale coalitiegenoten – je zag aan hun ogen dat ze heel erg hoopten dat niemand ze om een definitie zou vragen van dat woord. Nee, naar maatschappelijk rendement, bepleitte er eentje – ook over wat dat concreet betekent valt nog lang door te praten.

Gert-Jan Segers wil het fonds dat nog niet bestaat het Jozeffonds noemen – iets met geld steken in zaken die ‘rekening houden met de draagkracht van de schepping’.

Bij het Centraal Planbureau staan ze niet te springen om gesmijt met overheidsgeld. In een mooi commentaar bij de Miljoenennota waarschuwen ze daar voor het simpele argument dat de rente nu zó laag is dat het de Nederlandse staat ‘dus’ niks zou kosten om wat extra te lenen en onbekommerd in de economie te pompen. Zo is er de dure vergrijzing om rekening mee te houden. Bovendien bestaat er niet zoiets als gratis geld; wat als de grootste projecten mislukken? In de tijdelijkheid van maatregelen die voor eventjes zijn om de boel op gang te helpen en later, beloofd, weer zullen worden teruggedraaid, geloven ze bij het CPB niet: ‘Niets is zo blijvend als een tijdelijke maatregel’, schrijven ze daar. En: ‘Het pad naar de hel is bezaaid met goede voornemens.’

Oftewel: altijd hetzelfde liedje met die overheid. Eerst bakenen ze scherp af wat wel en wat niet onder de regels voor dit soort investeringen valt, na een tijdje vervaagt dat en staan Jan en alleman te graaien in potten.

Eén conclusie die alvast veilig te trekken valt: ‘het verdienvermogen’ wordt het nieuwe ‘vestigingsklimaat’. Een duizenddingendoekje, een nieuwe vlag voor allerhande overheidsuitgaven en belastingvoordelen die, zo zullen de boven ons gestelden verzekeren, automatisch goed zijn voor ons allemaal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden