ColumnFrank Kalshoven

Het effect van corona op de Nederlandse economie is voorlopig piepklein

Heeft zo’n virus effect op de economie? ­Uiteraard. Is dat effect groot? Nou nee, zoals het nu gaat niet. Is het dan verstandig, zoals minister Hoekstra van Financiën deze week in de Kamer deed, om te zeggen: ‘Onze zakken zijn echt heel diep en ik ben bereid ze helemaal te ­legen.’ Nee, dat is het niet. Dat is opgepompte spierballentaal, waar juist nuchterheid is geboden.

Hoe werkt coronomie? Via de aanbodkant en via de vraagkant. En dan ook nog via de psychologie van een en ander. Laten we kijken.

Door een virus kan de productie van goederen en diensten in de knel komen. Dit valt in een aantal deeloorzaken uiteen. Eén: goederen worden niet meer geleverd. Een voorbeeld hiervan, vanuit Nederlands perspectief, zijn spullen uit China waar een tijdelijke ­productiestop van kracht was. Twee: mensen kunnen door ziekte niet werken. Dit is nergens het geval, daarvoor zijn de aantallen zieken te laag. Drie: de productie valt stil door gezondheidsbeleid dat is gericht op het voorkomen van nieuwe ziektegevallen. Dit was dus in China aan de hand, waar mensen een paar weken niet naar hun werk mochten.

Omdat de griep zich wereldwijd voordoet, zijn er veel kansen op economische besmetting tussen ­landen. Productieproblemen in het ene land (doe maar weer: China) veroorzaken tekorten aan onder­delen elders (doe maar: Nederland).

De vraagkant. Ook vraageffecten vallen in soorten uiteen. Ten eerste stijgt de vraag naar medische goederen (mondkapjes, zeep). Ten tweede, de vraag wordt ­afgeremd door gezondheidsbeleid. Bijvoorbeeld als massale samenkomsten worden afgeraden. Horeca, theaters en sportorganisaties missen inkomsten omdat de consument er zijn geld niet kwijt kan. Hier staat dan tegenover dat mensen een alternatief gaan ­zoeken en hun geld deels gaan uitgeven aan ander vermaak. Ander voorbeeld: vliegreizen.

Ook aan de vraagkant zijn er internationale effecten. Vanuit Noord-Italië bijvoorbeeld, daalt de vraag naar (sommige) Nederlandse goederen.

Waar en voor zover zich dergelijke vraag- of aanbodproblemen voordoen, stuiteren deze door. Geen ­productie? Dan ook geen vraag naar transport. Geen productie en als onderneming geen financiële reserves? Dan is er extra vraag naar krediet bij banken. Wordt het krediet geweigerd? Et cetera.

De kern van de coronomie is dus dat om medische redenen noodzakelijk gezondheidsbeleid onbedoelde effecten heeft op productie en consumptie. Bovenop deze kern is er nog de psychologie. De verwachtingen van mensen over de griep (hoe verstandig of onverstandig ook) hebben invloed op het economische ­verloop. Denk aan het hamsteren van toiletpapier (wat trouwens een positief effect heeft op de vraag).

Nu we de mechanismen hebben geïdentificeerd, kunnen we kijken naar het kwantitatieve belang ervan voor de Nederlandse economie. Dat is vooralsnog klein, piepklein. Er hebben 1.700 bedrijven werktijdverkorting aangevraagd bij het ministerie van Sociale Zaken, vooral vanwege die tijdelijke productiestop in China (die alweer voorbij is dus). En nee, ondernemen in horeca, concertbusiness, en theater is de komende weken geen feest. Vervelend genoeg.

Blijft dat zo? Dat weten we niet. Dat is afhankelijk van het verloop van die griep en het gezondheids­beleid dat nodig is om die in te dammen, óók in andere landen. Virologen zijn de beste voorspellers van de ­economie, dezer dagen.

Het gezondheidsbeleid in Nederland is vooralsnog rationeel en koelbloedig. Hoekstra kan hieraan een voorbeeld nemen.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? frank@argumentenfabriek.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden