OPINIE

Het Duitsland-panel: ‘Veel Duitsers verlangen naar verandering en nieuw leiderschap’

Terwijl de Kanzler-Frage Angela Merkels christendemocratische CDU en zusterpartij CSU heeft verscheurd, hebben de Grünen in alle rust Annalena Baerbock naar voren geschoven. Het kersverse Duitsland-panel over de keuze van de Grünen voor Baerbock en de verzwakte positie van CDU-lijsttrekker Armin Laschet.

Armin Laschet en Annalena Baerbock tijdens de Veiligheidsconferentie in München. Beiden hopen later dit jaar Angela Merkel op te kunnen volgen als bondskanselier van Duitsland.  Beeld EPA
Armin Laschet en Annalena Baerbock tijdens de Veiligheidsconferentie in München. Beiden hopen later dit jaar Angela Merkel op te kunnen volgen als bondskanselier van Duitsland.Beeld EPA

Margriet Brandsma (oud-correspondent voor de NOS in Duitsland (2002-2011), schreef o.a. Het mirakel Merkel )

‘In de strijd om het Kanzleramt maakt Annalena Baerbock waarschijnlijk meer kans dan haar wat kleurloze co-voorzitter bij de Grünen, Robert Habeck. Baerbock staat voor vernieuwing, is tegelijkertijd Realpolitiker. Europees in hart en nieren, voorstander van een Europees leger. Dat is voor de Grünen, in de kern nog altijd een pacifistische partij, gerust moedig te noemen. Baerbock is veel meer een netwerker en bruggenbouwer dan Habeck. Volgt ze Merkel ook daadwerkelijk op? De CDU/CSU is in potentie de grootste partij van Duitsland. Met Armin Laschet als christendemocratische kanselierskandidaat hebben de Duitsers wel wat te kiezen. Hij staat voor de lijn Merkel, Baerbock voor een frisse wind.’

Willem Melching (historicus en Duitsland-deskundige aan de Universiteit van Amsterdam)

‘De keuze voor ­Baerbock is opmerkelijk. Niet omdat ze een vrouw is, maar omdat er weinig kiezers zijn die vertrouwen hebben in haar capaciteiten als bondskanselier. In ­enquêtes kwam ze nooit verder dan een kleine 25 procent; ze is een outsider. Maar ze is zeker niet kansloos. De vraag is of zij de sterke positie van de Grünen in de peilingen kan omzetten naar echte stemmen. Het programma van de Grünen is radicaal, met name het klimaatbeleid zal veel belastinggeld gaan kosten. Kiezers laten zich vaak leiden door hun portemonnee.

‘Een tweede factor is de CDU/CSU. De partijbaronnen hebben Laschet naar voren geschoven. Dat is merkwaardig, omdat zijn Beierse rivaal Markus Söder het veel beter doet in de peilingen. Met Laschet als christendemocratische lijsttrekker, heeft Baerbock zeker een kans op het kanselierschap.’

Georgi Verbeeck (hoogleraar Duitse geschiedenis, verbonden aan de Universiteit Maastricht en de KU Leuven)

‘Meer dan 40 jaar na hun oprichting hebben de Duitse Groenen hun opmars naar het centrum, die ook kiezers uit het ‘burgerlijke midden’ kan aanspreken, definitief ingezet. Baerbock is daar het gezicht van. Met haar lijkt een nieuwe generatie Groene politici de ideologische veren uit het verleden te hebben afgeworpen. Het uitstralen van consensus lijkt de Grünen voordeel op te leveren.

‘Tegenover dit ogenschijnlijk gesloten Groenfront staat voorlopig nog een versnipperde christendemocratie. Binnen het ‘burgerlijke midden’ is een ingewikkelde richtingenstrijd aan de gang. Het CDU neemt met Laschet een groot risico. Een kanselierskandidaat die zich wel bewezen heeft als pragmatische machtspoliticus, maar weinig vernieuwing uitstraalt.’

Jacco Pekelder (historicus en Duitsland-deskundige aan de Universiteit Utrecht)

‘Dat de Grünen met Baerbock als lijsttrekker de Duitse verkiezingen ingaan, lijkt electoraal slim. Moe van Merkel en ziek van het geruzie tussen christendemocratische mannen verlangen veel Duitsers naar echte verandering. Als relatief jonge vrouw kan Baerbock daarvan profiteren. Je ziet dan ook dat de Grünen al hun kaarten zetten op een campagne over ‘nieuw leiderschap’. In haar eerste speech stelde Baerbock zich wat presidentieel op, ‘uitnodigend’ naar alle Duitsers.

‘Dat lijkt te kunnen werken: volgens de peilingen zou ze zomaar eens bondskanselier kunnen worden van een coalitie met SPD en Die Linke, zelfs als CDU/CSU de grootste blijft. Toch zal Baerbock door haar gebrek aan bestuurlijke ervaring het nog moeilijk gaan krijgen. Zelfs als haar christendemocratische rivaal Laschet heet.’

Hanco Jürgens (historicus verbonden aan het Duitsland Instituut Amsterdam)

‘Dat Baerbock geen bestuurservaring heeft, hoeft in het nieuwe mediatijdperk niet veel uit te maken. Zij is fel in het debat, snel en wendbaar. Ze moet vooral tijdens de verkiezingsstrijd de aandacht naar zich toetrekken. Een beetje zoals Sigrid Kaag dat heeft gedaan. Het nieuwe gezicht. Baerbock is opgegroeid in West-Duitsland, maar woont in Potsdam. Mogelijk weet zij wel de Oost-Duitse kiezer aan te spreken. Ik vraag me wel af of de Grünen dit hoge zetelaantal in de peilingen kunnen vasthouden.

‘Laschet komt bij de christendemocraten wel gehavend uit de strijd. Söder heeft hem weggezet als een apparatsjik die alleen door het partij-establishment wordt gesteund. Maar Laschet is iemand met een lange adem. Hij zal na de zomer zeggen dat Duitsland er goed voorstaat. Het zou zomaar kunnen dat de regeringspartijen dan de coronabonus alsnog weten te verzilveren, zelfs de SPD, die het in de peilingen al heel lang niet goed doet.’

Marja Verburg (redacteur van Duitslandweb, verbonden aan het Duitsland Instituut Amsterdam)

‘Dat de Duitse Groenen het aandurven de verkiezingen in te gaan met Baerbock is verrassend. Toch is het onwaarschijnlijk dat Baerbock Merkel in september daadwerkelijk opvolgt. De Grünen hebben het vaker goed gedaan in de peilingen, maar als het erop aan komt, stemmen veel Duitsers uiteindelijk veilig op de CDU/CSU.

‘De christendemocraten hebben hun eigen partij de afgelopen week met een gênante machtsstrijd flink beschadigd. Maar ze hebben nog genoeg tijd om met Armin Laschet, die de strijd van CSU-­leider Markus Söder heeft gewonnen, weer uit dit dal te kruipen. Dat neemt niet weg dat alleen al de manier waarop de Grünen Baerbocks lijsttrekkerschap maandag bekendmaakten – eensgezind, goedgehumeurd en zonder dat er van tevoren iets gelekt was – een verademing is in het huidige Duitse politieke landschap.

‘Duitse verkiezingen waren de afgelopen jaren vaak saai - al ver van tevoren stond vast dat Merkel zou winnen. Nu ligt het speelveld open. Dat worden opwindende campagnes en lijsttrekkersdebatten.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden