Column Daniela Hooghiemstra

Het doel van emancipatiebeleid is het creëren van keuzevrijheid, niet het afdwingen van topcarrières in het bedrijfsleven

Daniela Hooghiemstra Beeld de Volkskrant

Terwijl je vroeger altijd D66 stemde om niemand tegen het hoofd te stoten, lanceert de partij de laatste jaren het ene radicale plan na het andere. Van de stap om de macht voortaan in handen te leggen van het volk werd op het nippertje afgezien, maar daarna kwamen achtereenvolgens het pleidooi voor een vrijwillig levenseinde, het formele recht om man noch vrouw te zijn, de invoering van stemrecht voor kinderen, de herziening van de Nederlandse geschiedeniscanon en de onttakeling van de geesteswetenschappen.

Vorige week kwam er een nieuwe stip aan de horizon bij: een verplicht vrouwenquotum bij beursgenoteerde bedrijven. Na aanvankelijke aarzeling is de partij zover. Om ‘de apenrots plat te slaan’ (dixit Kamerlid Vera Bergkamp) moet de overheid bij bedrijven die het quotum van 30 procent na acht jaar nog niet gehaald hebben, ingrijpen. Nieuwe arbeidsovereenkomsten van mannen worden vanaf dan ‘nietig’ verklaard.

Deze week komt de Sociaal-Economische Raad (SER) met een advies hierover aan minister Van Engelshoven. Bestuurders van beursgenoteerde bedrijven wekken niet snel mijn ­mededogen, maar de gedachte dat ze na een van rijkswege uitgevoerde ‘seksecontrole’ straks op straat kunnen komen te staan, vind ik moeilijk verteerbaar. 

Een arbeidsovereenkomst vernietigen vanwege iemands sekse, is strijdig met het anti-discriminatiebeginsel waar D66 zich juist altijd hard voor maakt. Het plan om de overheid voor personeelschef te ­laten spelen bij particuliere bedrijven, vermorzelt bovendien de burgerlijke vrijheid waar de partij zich altijd hard voor zegt te maken. Met de vraag door wie bedrijven worden bestuurd, heeft de overheid helemaal niets te maken. Moet de premier dan straks ook verantwoording afleggen als de winst tegenvalt?

Over vrouwenquota bij de stads­reiniging of slachthuizen hoor je overigens nooit iemand, maar dat even terzijde.

Nu kun je natuurlijk zeggen dat het hogere doel van vrouwenemancipatie het middel heiligt. Maar dan moet over dat doel wel consensus bestaan. Dat is volgens mij niet het geval. Nergens staat geschreven dat toetreding tot de Raad van Bestuur van een beursgenoteerde onderneming het doel van vrouwenemancipatie zou zijn. Uit onderzoek blijkt steeds opnieuw dat de meeste Nederlandse vrouwen liever parttime werken, vooral als ze kinderen krijgen. Daarom worden niet veel vrouwen ceo, maar bijvoorbeeld wél rechter of officier van Justitie. Dat betekent niet dat hun emancipatie mislukt is.

Het doel van emancipatiebeleid is het creëren van vrijheid om zelf keuzes te maken, niet om topcarrières in het bedrijfsleven af te dwingen. De vraag is voor wie het Rijk optreedt. Tegenover de carrièretijger die om haar sekse voorrang krijgt bóven een man, kan namelijk de vrouw staan ván die man, die er als moeder van opgroeiende kinderen niet op zit te wachten om ook de dagelijkse verantwoordelijkheid voor een paar duizend werknemers en een miljoen aandeelhouders te dragen. Dat kun je jammer vinden, maar het is haar goed recht.

Van de benoeming van vrouwen aan de top wordt de positie van vrouwen in het lagere en middenkader niet aantoonbaar beter, zo bleek onlangs uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel planbureau. Voor het veel gehoorde argument dat ­gemengde teams beter zouden presteren, blijkt evenmin bewijs te bestaan. Of topvrouwen voor hun ­seksegenoten een rolmodel zijn, zoals wel wordt beweerd, waag ik bovendien te betwijfelen. Waarschijnlijk identificeren de meeste vrouwen zich nog eerder met mannen die óók proberen hun werk een beetje te combineren met hun privéleven, dan met vrouwen die 80 uur per week werken. En hoe inspirerend is trouwens een ceo die onder overheidsdwang benoemd wordt?

Van voortrekkerij in de top van het bedrijfsleven wordt niemand beter, behalve het kleine groepje vrouwen dat het zal betreffen, zelf. Ik begrijp dat de Neelie Kroesen van deze ­wereld ieder instrument aangrijpen om de harde strijd die in de hoogste regionen nu eenmaal woedt, te winnen, en ik gun ze de wereld. Maar van vrouwen op dit niveau verwacht ik ook dat ze zonder zijwieltjes kunnen. De ‘overwinning op de apenrots’ smaakt dan niet alleen zoeter, bovendien wordt op die manier voorkomen dat álle vrouwen die iets bereiken, voortaan in de kwade reuk komen te staan van gejengel aan de beursgenoteerde top.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden