Het debat over 'voltooid leven' verdient beter

In weerwil van René Cuperus column is D66 juist erg genuanceerd over levenseindebegeleiding.

Daniël Boomsma: 'Bij het voorstel van Pia Dijkstra is juist gezocht naar balans.'Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Maandag betoogde René Cuperus van de Wiardi Beckman Stichting (wetenschappelijk bureau PvdA) op deze plek dat D66-Kamerlid Pia Dijkstra met haar voorstel voor levenseindebegeleiding bij 'voltooid leven', de euthanasiediscussie in een permanent hellend vlak verandert. Je zou denken dat een medewerker van een wetenschappelijk bureau met enige nuance naar zo'n complex debat zou kijken. Zo niet Cuperus. Zijn column doet de thematiek ernstig tekort. De maatschappelijke discussie rond 'voltooid leven' verdient beter.

Dieptepunt is wat Cuperus eigenlijk niet wilde schrijven, maar toch schrijft: 'Dood66'. In een debat over het waardig sterven van ouderen is een dergelijke venijnige aantijging die voor humoristisch door moet gaan niet alleen smakeloos, maar ook schadelijk. Want waar gaat het wetsvoorstel eigenlijk over? Over het mogelijk maken van een menswaardig, humaan levenseinde voor ouderen van 75 of ouder, met een vrijwillige, weloverwogen en duurzame wens om te sterven.

De maatschappelijke discussie is niet van gisteren. Over een waardig levenseinde voor ouderen wordt al over gesproken sinds het essay 'Het zelfgewilde einde van de oude mens' van Huib Drion in NRC Handelsblad uit 1991. En daarna onder andere na het verschijnen van het rapport van de commissie Dijkhuis in 2004, naar aanleiding van de zaak Brongersma (2002). Dat Cuperus stelt dat wetgeving er doorheen wordt 'gedreven', suggereert dat hij dat debat niet of nauwelijks gevolgd heeft.

D66 stond aan de wieg van de in 2002 in werking getreden euthanasiewet, die overigens al vanaf het begin ruimte biedt voor complexe euthanasieverzoeken, zoals van psychiatrisch patiënten of bij dementie. Van een 'broze consensus' rond die wet, zoals Cuperus stellig beweert, is ook geen sprake. Sterker nog: er is breed draagvlak voor, zoals het derde evaluatieonderzoek van de euthanasiewet in opdracht van het Ministerie van Volksgezondheid dit jaar aantoonde. Het wetsvoorstel van Dijkstra is al evenmin uit een 'extreme minderheidspositie' voortgekomen. 63 procent van de Nederlanders is voor een wet die voltooid leven mogelijk maakt. Gemakshalve vergeet Cuperus bovendien het standpunt van het inmiddels demissionaire kabinet VVD-PvdA, dat in oktober 2016 liet weten ruimte voor hulp bij zelfdoding te willen bieden.

Daniël Boomsma, medewerker Mr. Hans van Mierlo Stichting (D66).

Wie de toelichting op het wetsvoorstel van Dijkstra leest, ziet dat de wens om een waardig levenseinde altijd in dialoog en verbondenheid met anderen moet worden gezien. Mensen die het besluit nemen dat hun leven voltooid is, moeten niet alleen worden gelaten. Autonomie en zelfbeschikking zijn geen 'absolute', maar 'relationele' begrippen. In het sociaal-liberale gedachtengoed van D66 heet dat vrijheid in verbondenheid. Dat uitgangspunt is terug te zien in hoe levenseindebegeleiding in het concept-wetsvoorstel vorm krijgt. De speciaal hiervoor opgeleide levenseindebegeleider gaat in gesprek met mensen met een stervenswens. Daarbij zal een tweede begeleider geconsulteerd moeten worden. En liefst zijn familie, vrienden en geliefden nauw betrokken. Bovendien moet het om een duurzame wens gaan, en mag er geen sprake van druk van buiten zijn. Uitgangspunt is zelfbeschikking, bescherming en zorgvuldigheid.

Voor sommigen is dat niet voldoende. Die willen er helemaal zelf over gaan. Geen begeleiding. Geen gesprekken. Geen leeftijdsgrens. In mijn ogen is bij het voorstel van Dijkstra dan ook gezocht naar een balans. Die nuancering lijkt Cuperus te zijn ontgaan. Voor de man met de hamer lijkt alles op een spijker, zou je kunnen zeggen. Juist dit onderwerp vraagt om een volwassen debat. De opstelling van Cuperus resulteert in het tegenovergestelde. Het draagt bij aan verdere verharding en scherpt de tegenstellingen op een gevoelig onderwerp onnodig aan. Bovenal doet het de inhoud van het voorstel over 'voltooid leven' in het bijzonder, en de discussie over het humane, milde levenseinde in het algemeen, geweld aan.

Daniël Boomsma is medewerker van de Mr. Hans van Mierlo Stichting (D66).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden