CommentaarRaoul du Pré

Het datacentrum van Defensie past in een trend: de overheid rukt steeds verder op in ons privéleven

Satellietontvangers van Defensie in Burum.Beeld Hollandse Hoogte

Het besef dat onze privacygrenzen meer bewaking verdienen, wordt gedeeld door een ruime meerderheid in de Tweede Kamer. Maar het wordt tijd dat die z’n tanden laat zien.

De wereld vergaat niet meteen nu blijkt dat Defensie de coronacrisis heeft aangegrepen voor een experiment om op eigen houtje gegevens te verzamelen over maatschappelijke uitingen en ontwikkelingen zoals de ‘gele hesjes’ en de actiegroep Viruswaarheid. Mits het natuurlijk klopt, zoals Defensie zelf beweert, dat slechts gebruik is gemaakt van openbare bronnen en dat Defensie ‘helemaal niet geïnteresseerd is in individuen’.

Toch kan niemand verbaasd zijn dat de Tweede Kamer, van links tot rechts, nogal verontrust is. Eén Defensie-afdeling die in z’n enthousiasme − en deels uit verveling − een gegevensbank aanlegt kan nog makkelijk worden teruggefloten, maar dat geldt steeds minder voor de trend waarin dit incident past: de overheid die steeds dieper doordringt in het privéleven van burgers en daarbij opzichtig moeite heeft met het respecteren van de grenzen. 

Toezichthouder CTIVD had er in de afgelopen jaren z’n handen vol aan: onderschepte bulkinformatie werd zonder deugdelijke motivatie onderzocht, mensen uit de omgeving van verdachten werden afgeluisterd zonder de juiste bevoegdheid, gesprekken van advocaten en artsen werden uitgewerkt (dwars tegen hun verschoningsrecht in), journalisten werden afgeluisterd, de AIVD sloeg de passagiersgegevens van miljoenen Nederlanders op. De overheid speelt daarin een dubbele rol: enerzijds geldt voor iedereen de nieuwe strenge AVG-privacywet uit 2018, anderzijds rekt de overheid z’n eigen bevoegdheden liefst steeds verder op.

De technologie geeft instanties bovendien in rap tempo meer mogelijkheden om mensen in de gaten te houden. Automobilisten kunnen zich al nauwelijks meer door Nederland bewegen zonder dat ze overal worden gefilmd of geregistreerd. Wie niets te verbergen heeft, heeft niets te vrezen, zo luidt altijd het tegenargument. Maar dat getuigt van een wel erg groot vertrouwen in de duurzame integriteit en de onfeilbaarheid van de overheid.

Het besef dat onze privacygrenzen meer bewaking verdienen, wordt gedeeld door een ruime meerderheid in de Tweede Kamer, maar die laat nog niet altijd z’n tanden zien. Het aanstaande debat met minister Bijleveld over het Defensie-proefproject is daarvoor een prima gelegenheid.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden