ColumnBert Wagendorp

Het coronabeleid terug naar de regering en een Op1-verbod voor virus-technocraten

null Beeld

In het geweldige stuk van Willem Feenstra in de Volkskrant van zaterdag, waarin hij vijf leden van het OMT bijna een jaar lang volgt, viel me één passage in het bijzonder op. Het is zomer 2020 en in het OMT komt de vraag aan de orde of het team niet moet worden uitgebreid met sociologen, gedragswetenschappers en economen. Het antwoord van voorzitter Van Dissel is negatief: ze zitten er om de kwaal te bestrijden, niet voor de bijwerkingen. Nog meer experts zal het nog moeilijker maken consensus te bereiken over de te nemen maatregelen.

Met de beelden van de rellen in Eindhoven, Amsterdam, Den Bosch en andere steden in het hoofd, is het de vraag of dat ­antwoord wel zo gelukkig was. Wat zou er zijn gebeurd met schoolsluitingen wanneer er wél bredere expertise was ingeroepen? Zou het kabinet in dat geval ook hebben besloten tot de draconische maatregel van de avondklok? Of zou een van de gedragswetenschappers hebben ingebracht dat die een stap te ver was en voor problemen zou gaan zorgen?

De discussie over een breder georiënteerd OMT dateert al vanaf het begin van de pandemie. Dat Rutte c.s. in maart nog voeren op het kompas van Van Dissel en zijn collega’s, was niet zo vreemd. Er was eerst en vooral behoefte aan op medisch-­wetenschappelijke kennis gebaseerde adviezen. Daarna zouden we wel verder zien. Maar er is sindsdien weinig veranderd.

Het is spijtig dat de reacties op de rellen zich voornamelijk ­focussen op het tuig dat vernielt en plundert. Daarmee sneeuwen gerechtvaardigde vragen over de proportionaliteit en de effectiviteit van de maatregelen onder. Niet iedereen die daar kritiek op heeft is een wappie of een ‘relschopper op oorlogspad’ (de Volkskrant). Hooligans vormen maar een klein deel van de opposanten tegen het beleid. De redelijke critici dreigen met het gewelddadige schorriemorrie op een hoop te worden gegooid en monddood te worden gemaakt.

Het zou premier Rutte sieren wanneer hij oog en oor heeft voor de toenemende weerstand tegen het coronabeleid. Dat zorgt ervoor dat de gehoorzame burger half overspannen thuiszit met drie zeurende kleuters, leerachterstand oploopt, de winkel te gronde ziet gaan of tot eenzaamheid is veroordeeld. De burger die straks van de nieuwe minister van Financiën de rekening gepresenteerd zal krijgen.

Voor het OMT zijn dat geen argumenten. Dat zit er ‘om de kwaal te bestrijden’. Terwijl dat allang de lading niet meer dekt. Omdat de regering zich onverkort en gesteund door een meerderheid van de Kamer aan haar adviezen committeert, is elk ­advies politiek geworden en het OMT een politiek orgaan.

De bestrijding van de pandemie is technocratisch. De avondklok is voor RIVM-rekenmeester Wallinga een bepaalde (overigens onzekere) procentpuntverlaging op de R-schaal, net als schoolsluitingen. Modellen zijn leidend. De R-schaal staat aan de basis van de adviezen van het duo Ernst & Diederik. Dat hun voornamen volstaan, is een teken aan de wand. Alleen willen technocraten weleens vergeten dat achter hun modellen mensen schuilgaan. Mensen die de huidige koers niet nog eens maanden gaan volhouden – ook niet met de paniekverhalen over de Britse variant en (nu weer) de Zuid-Afrikaanse variant.

De politiek moet weer leidend worden en brede afwegingen maken, de virusexperts dienen een Op1- en Jinek-verbod te ­krijgen. Misschien kan dramaqueen Hugo ophouden met zijn personificatie van het virus (‘Het virus is niet voor discussie vatbaar’) en juist wat technocratischer worden: regel eindelijk die snelle vaccinatie en cut the crap.

OMT-lid Kluytmans in het stuk van Willem Feenstra: ‘Ik ben werkelijk huiverig dat er een soort volksopstand ontstaat.’

Dat heet voortschrijdend inzicht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden