Verslaggeverscolumnin Zwolle

Het CDA worstelt met zijn imago: boerenpartij, of toch ook voor burgers?

Zij aan zij, de eind vorig jaar gelanceerde toekomstvisie van het CDA, is een veelomvattend werkstuk. Levensloop, cyberspace, ouderenzorg, spaghetti-samenleving – weinig blijft onbelicht. Toch, zodra de partijleden zich er over buigen, lijkt het nog maar over één ding te gaan: wat zijn wij eigenlijk: een boerenpartij of toch ook voor burgers? Alles platteland, of heeft het CDA de Randstad ook wat te bieden?

In het jongste nummer van Christen Democratische Verkenningen (CDV), tijdschrift van het Wetenschappelijk Instituut (WI), zie je die discussie weerspiegeld. Boven het eerste artikel staat: ‘Het CDA moet af van het label boerenpartij.’ Het is geschreven door de voorzitter van de CDA-fractie in de stad Utrecht. Het laatste artikel heeft als kop: ‘Verkeerde afslag’. Daarin betoogt voormalig Kamerlid Jan Schinkelshoek dat het CDA een verkeerde keuze maakte door met de rug naar de Randstad te gaan staan.

Meteen na de lancering van die visie kwamen die ‘buitengebieden’ – zoals ze elders in CDV worden genoemd – in opstand. Op het najaarscongres werd de druk dusdanig hoog dat met een kleine ingreep de zinsnede over de toekomst van de agrarische sector van elastiek werd gemaakt. Aanvankelijk luidde die: ‘De waarden duurzaamheid en dierenwelzijn en het inkomen van de boeren moeten belangrijker zijn dan de ambitie om de tweede voedselexporteur van de wereld te willen blijven.’ ‘Belangrijker zijn dan’ werd vervangen door ‘in balans zijn met’. Een wereld van verschil; het rentmeesterschap werd terzijde geschoven.

Al is hun aantal in twintig jaar gehalveerd, het CDA is nog een echte ledenpartij, opgebouwd uit mensen die er op maandagavond best een ritje uit Groningen, Ede of Veendam  voor over hebben om over dergelijke zinnetjes te bakkeleien. Zwolle is vanavond etappeplaats van de AppèlXL-tournee, waar het debat over Zij aan zij gevoerd wordt. Er zijn ook aardig wat Kamerleden en de ministers Bijleveld en Knops.

Minister Knops: De steven wenden naar de regio.

Elke partij heeft z’n eigen sfeer. Die van het CDA is huiselijk, vertrouwd, vriendelijk, niet provocatief en zonder opsmuk of nodeloos kabaal. Dat kun je saai noemen, zelf gebruiken ze eerder woorden als betrouwbaar, verbindend of verantwoordelijk.

In de aula van de school waar deze AppèlXL gehouden wordt, is een groen uitgelichte arena gebouwd, het publiek zit of staat rondom. Psychiater Damiaan Denys zet de toon met een uitleg over de ggz-paradox: hoe rijker en gelukkiger een land, hoe meer mensen in de geestelijke gezondheidszorg belanden. ‘Alle lijden is geabnormaliseerd’, zegt hij. Het spreekt de CDA’ers aan. Dat geldt ook voor zijn oplossing: als Nederland goede maatregelen bedenkt om die psychische klachten te beperken, kan dat zomaar een exportproduct worden.

Een geliefde truc: als de toestand ernstig is, verwijs je naar vernuft en handelsgeest als gekende Nederlandse waarden en wordt elke crisis een verdienmodel. Zo gaat het met waterbeheer, met klimaat, energie en nu ook geestesziekte. Straks zal blijken dat ook voor de agrarische sector de oplossing in die richting wordt gezocht.

Maar eerst de deelsessies. Ik schuif aan in het klaslokaal waar Leonard Geluk, voorzitter van de commissie Beraad Perspectief 2030, en Pieter Jan Dijkman, directeur van het WI, kunnen worden ondervraagd. Deelnemers zitten klaar met van markerstrepen voorziene exemplaren op de knie.

Leonard Geluk: het mag radicaler.

Het gaat er niet zachtzinnig aan toe. De titel wordt kneuterig gevonden; de visie weinig uitdagend. Jan de Koning wordt aangehaald, een partijgrondlegger: politiek is de vraag een stap verder te zetten dan je geneigd bent te doen. Dat is wat leden missen in het rapport. Het mag radicaler. ‘Liberalen en socialisten hebben het idee van bovenaf te sturen. Dat moeten wij als CDA niet willen.’

‘Mag ik de microfoon, de avond is anders zo voorbij’, zegt een dame. Ze wil graag naar de landbouwparagraaf, die wat haar betreft trots moet uitstralen. Ze nodigt de opstellers uit hierover nog eens door te praten.

Die dame is Bouwien Rutten, fractievoorzitter in Overijssel, cruciale provincie voor het CDA. ‘We kregen geen krediet voor alles wat de boeren de afgelopen tien jaar hebben gedaan’, vertelt ze me op de borrel na afloop. ‘De woede daarover was groot. De boerenstem heeft niet genoeg geklonken bij de rapportschrijvers.’

Daarvan lijkt de CDA-leiding inmiddels ook doordrongen. ‘In de Randstad loopt alles vast, we moeten de steven wenden naar de regio’, zegt minister Knops. Marc Dullaert, voorheen kinderombudsman en nu voorzitter van CDA Overijssel, haalt zelfs de hele toekomstvisie naar de buitengebieden: ‘Zij aan Zij is het nieuwe naoberschap’, vindt hij. Wat hij van het CDA verwacht? ‘Nieuwe, innovatieve verdienmodellen voor de gezinsbedrijven.’

Het CDA blijft nog wel even boerenpartij.

Bouwien Rutten: boerenstem klinkt niet genoeg.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden