ColumnMartin Sommer

Het CDA is nog niet klaar met het ­debat over barmhartigheid

martin sommer columnist juisteBeeld de volkskrant

Wethouders van regeringspartij CDA vinden dat Nederland vijfhonderd asielkinderen moet opnemen die vastzitten op de Griekse eilanden. Het zijn wezen, zei actievoerder-wethouder Klaas Valkering uit Bergen. ‘Je moet niet kwartetten met weeskinderen.’ En: ‘Barmhartigheid is een kernwaarde van onze partij.’ Nog geen anderhalf jaar geleden ging het CDA om bij het kinderpardon, net als nu na druk van onderop, onder de plechtige belofte dat het voor het laatst zou zijn.

Actievoerder-wethouder Klaas Valkering (CDA) uit Bergen over de asielkinderen die vastzitten op de Griekse eilanden: ‘Je moet niet kwartetten met weeskinderen.’ Beeld Patrick Post

Staatssecretaris Ankie Broekers-Knol is van de VVD. Zij is benauwd voor alweer een kinderpardon. Staand regeringsbeleid is dat Nederland alleen aan structurele oplossingen doet. Asielkinderen van de eilanden laten komen is een ad-hocmaatregel, en bovendien een nieuwe uitnodiging om de boot naar Lesbos te nemen.

Maar barmhartigheid trekt zich niets aan van structurele oplossingen en nu is het CDA als vanouds verdeeld. Vijf jaar geleden debatteerde de partij al eens over barmhartigheid, zoals alleen een christelijke partij dat kan. Critici binnen het CDA zelf wezen er toen op dat barmhartigheid een persoonlijke daad van liefde is. Die kun je niet uitbesteden, en zeker niet aan de staat, die immers beslist voor anderen. Barmhartigheid mag ook niet tot eigen voordeel strekken. De linkerhand moet niet weten wat de rechterhand doet, zoals Jezus al zei. Om die reden willen echte weldoeners altijd anoniem blijven.

Waren er dan andere belangen, vraagt de cynicus. Die waren er. De wethouder wilde laten zien dat er nog een CDA is, behalve de ellendige afdeling in Brabant die met Baudet pacteert. Een CDA met het hart wel op de juiste plaats, net als de inmiddels ruim negentig gemeenten die ook hebben laten weten dat ze asielkinderen willen opnemen. Ze gaan er weliswaar niet over, en de staatssecretaris heeft intussen een afspraak met Griekenland gemaakt om vijfhonderd kinderen naar het vasteland te brengen. Daar moet de Nederlandse voogdij-instelling Nidos de Grieken helpen bij de opvang en integratie, volgens het bijbelse idee dat de visser meer opschiet met een hengel dan met een mand vissen.

Staatssecretaris Ankie Broekers-Knol (VVD) is benauwd voor alweer een kinderpardon.Beeld ANP

Maar zo zien de gemeenten dat niet. ‘Die kinderen daar onder deze omstandigheden laten zitten, dat willen we toch niet’, sprak de Leidse burgemeester Henri Lenferink. Ze moeten naar Nederland. Ik belde het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA), om te vragen wat ze daar doen als de kinderen hierheen komen. Niets, zei de woordvoerder, want die actie heeft de goedkeuring van de regering niet. Waaraan hij toevoegde dat het COA nog altijd staat te springen om plaatsen voor reguliere asielzoekers. Corona of niet, Nederland heeft nog steeds ruim 27 duizend asielzoekers en een tekort van vijfduizend plaatsen. Oude asielzoekerscentra moeten weer open, het COA graast het land af naar nieuwe. Dat komt doordat de gemeenten er niet in slagen om statushouders, dus asielzoekers die een verblijfsvergunning hebben gekregen, van huisvesting te voorzien. Zo zijn vijfduizend plekken bezet die eigenlijk voor nieuwe asielzoekers nodig zijn.

Diezelfde gemeenten slaan nu op de trom om asielkinderen te ontvangen. Goede bedoelingen zijn altijd beter dan slechte, zullen we maar zeggen. Tenzij het effect averechts is natuurlijk. Want hoe zit het eigenlijk met die wezen? Wij krijgen over het algemeen verslag van de toestand in de vluchtelingenkampen door de ogen van hulporganisaties, die journalistenreizen organiseren en dan de woordvoering doen. Vorige maand toog een verslaggever van het Duitse tv-programma Tagesschau zelf op onderzoek.

Anders dan Nederland heeft Duitsland beloofd vijfhonderd asielkinderen op te nemen. Er zou een eerste vlucht komen met vijftig kinderen. Met als selectiecriteria alleenstaande meisjes, tussen de 8 en 15 jaar oud, afkomstig uit landen die recht geven op een vluchtelingenstatus. Toen het vliegtuig aankwam, bleek aan geen van de voorwaarden voldaan. De meisjes bleken jongens, aangezien er op de Griekse eilanden bijna geen meisjes zonder familiebegeleiding aankomen.

‘Die kinderen daar onder deze omstandigheden laten zitten, dat willen we toch niet’, sprak de Leidse burgemeester Henri Lenferink. Beeld ANP

De jongens waren ouder dan 15, mogelijk flink ouder, aangezien leeftijd moeilijk is vast te stellen. Er waren Syriërs bij, maar het overgrote deel kwam uit Afghanistan, Pakistan en de Noord-Afrikaanse veilige landen, die stuk voor stuk geen recht op verblijf geven. Asielzoekers uit Noord-Afrikaanse veilige landen, waren dat niet de jongens die gemeenten zoveel hoofdbrekens bezorgen, ten koste van bonafide vluchtelingen en van steun voor het hele asielbeleid? ‘In der Regel handelt es sich nicht um Waisenkinder’, aldus de Duitse journalist in zijn droge verslag. Geen weeskinderen dus. Zou waarheidsvinding iets uitmaken voor de actie van oproerige CDA’ers en goedwillende gemeenten?

Er zijn nog wat vragen. Wie gaat deze jongeren, straks door onszelf naar Nederland gehaald, als ze 18 zijn weer terugsturen naar de landen van herkomst? Of mogen ze blijven, ondanks dat ze niet aan de voorwaarden voldoen, en komen ze dan in aanmerking voor het recht op nareis van de familie? Dat zijn per asielkind gemiddeld vier tot vijf mensen extra, aldus de omroep Deutsche Welle, die ook onderzoek deed. Zweden stond al voor dit vraagstuk en heeft inmiddels een ‘gedoogjaar’ ingesteld voor jongens die eigenlijk niet mogen blijven, maar dus toch wel. Ik denk dat het CDA nog niet helemaal klaar is met het debat over barmhartigheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden