column koen haegens

Het bloed spat sinds enkele jaren van de economiepagina’s af

Wie net terug is van een lange reis kon zich de afgelopen weken in een gewapend conflict met de Fransen wanen. ‘Eindelijk tanks naar de grens’, juichte de verslaggever van De Telegraaf over de heimelijke actie waarbij de Nederlandse minister van Financiën Wopke Hoekstra 14 procent van de aandelen KLM-Air France bemachtigde. ‘Maarschalk Wopke is met zijn financiële huzaren het hart van Frankrijk binnengevallen’, schreef onze eigen Bert Wagendorp met een iets vettere knipoog.

Het bloed spat sinds enkele jaren van de economiepagina’s. Vooral de handelsoorlogen van Donald Trump inspireren tot de meest wilde metaforen. Full disclosure: ook ondergetekende schreef vorige zomer over de tot dan toe genomen handelsmaatregelen als ‘economische precisiebombardementen’. Om daaraan toe te voegen: ‘Nu dreigen de Amerikanen ruim de helft van de Chinese handel plat te gooien – en nemen de risico’s voor onschuldige burgers toe.’

Die merkwaardige omgang met krijgstaal is niet nieuw in de economie. Een ‘bloedbad op de beurs’ spreekt nou eenmaal meer tot de verbeelding dan de mededeling dat de AEX gisteren 47 punten inleverde. Tegelijkertijd hebben we er een handje van om het échte, structurele geweld te bedekken onder een deken van abstracte getallen en analyses. Volgens ontwikkelingsorganisatie Oxfam sterven dagelijks alleen al 10 duizend mensen omdat ze geen toegang hebben tot fatsoenlijke medische zorg. Dat zijn meer doden dan er op een rustige dag in de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog vielen.

Toch is er wel degelijk iets aan het veranderen. De opmars van het rechts-populisme laat ook de economie niet onberoerd. In navolging van China bemoeien overheden zich steeds intensiever met hun nationale bedrijfsleven. Grenzen worden opgehoogd, en in de ogen van Trump is handel een gevecht op leven en dood tussen landen.

Gevaarlijk? Het zijn niet de minsten die hebben betoogd dat de economische strijd juist een prima bliksemafleider kan zijn voor fysiek geweld. Econoom Albert Hirschman beschreef in The Passions and the Interests hoe na de Middeleeuwen geld verdienen niet langer beschouwd werd als iets zondigs. De mens – lees: mannen – was nou eenmaal een destructief wezen. Liever die driften kanaliseren via het streven naar financieel gewin, zo was de gedachte, dan ze te botvieren tijdens de zoveelste rooftocht. ‘Het is beter dat een mens tiran is over zijn bankrekening dan over zijn medeburgers’, vatte Keynes die wijsheid samen.

Zo bezien doen economen, politici en journalisten er goed aan de oorlogsretoriek nog wat op te schroeven. Maar wat als het dit keer nou wél de voorbode is voor echt wapengekletter, zoals rond de vorige eeuwwisseling? Dan wordt het hoog tijd om de zaken terug te brengen tot hun werkelijke proporties. Dus nee, Trump heeft zijn handelsoorlog deze week niet uitgebreid naar Turkije en India. Hij zet slechts een punt achter enkele exportvoordeeltjes uit het verleden. India reageerde kalm. Er zijn geen doden gevallen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden