Commentaar

Het belastingstelsel is vastgelopen in goede bedoelingen

Complexe politieke wensen brachten de Belastingdienst in zwaar weer. Wie zet het mes in het stelsel?

Het hoofdkantoor van de Belastingdienst Beeld anp

Aan goede bedoelingen ontbrak het niet in 2006. Teneinde mensen met lage inkomens (die bij hun belastingaangifte weinig voordeel hebben van aftrekposten) extra steun te geven werd het toeslagenstelsel opgetuigd. Zorg-, woon- of kinderopvangkosten? Voortaan had u - tot een zekere inkomensgrens - recht op financiële tegemoetkoming. De taak van het uitkeren viel toe aan de Belastingdienst - die toen nog te boek stond als een van de efficiëntste, best lopende organisaties van het land.

Naar die tijd wordt binnen de dienst nu met weemoed teruggekeken. De reputatie is aan diggelen en het toeslagencircus is daarvan een belangrijke oorzaak. Opeengestapelde politieke wensen maakten dat inmiddels 80 procent van alle huishoudens een of meerdere toeslagen krijgt. Het rondpompen van geld heeft grootse vormen aangenomen, met alle fraudegevoeligheid en bureaucratische rompslomp van dien. De berichten over problemen stapelden zich de laatste jaren op, met vandaag een nieuw dieptepunt: de Ombudsman stelt duizenden gezinnen in het gelijk die gedupeerd werden toen de dienst opeens hun toeslagen stopzette. De Belastingdienst hield zich niet aan wettelijke beslistermijnen, 'schoot ernstig tekort' in de behandeling van bezwaarschriften en hield te weinig rekening met de grote nadelige financiële gevolgen.

De malaise roept de vraag op waar toch de politieke ambitie is gebleven om het belastingstelsel te hervormen. Al in 2012, nog voor het tweede kabinet-Rutte aantrad, stelde de commissie-Van Dijkhuizen vast dat het stelsel is uitgegroeid tot een ondoordringbaar en ineffectief woud van heffingen, kortingen, vrijstellingen en toeslagen. Door de complexiteit groeit de ongelijkheid tussen de mondige, goed geïnformeerde burger en de wat minder handige belastingbetaler die de weg in het stelsel niet kent. Het stelsel is vastgelopen in goede bedoelingen. De commissie bepleitte dan ook een aanmerkelijke versimpeling: lagere belastingen gecombineerd met veel minder toeslagen en aftrekposten.

Rutte II moest een economische crisis te lijf en koos andere prioriteiten. Nu de crisis voorbij is en Rutte III zich vormt, is wegkijken geen optie meer.

Lees verder

Hoe Marjon Coppens in een toeslagenkermis verzeild raakte
Is het logisch dat een instantie die goed is in geld innen het ook moet uitdelen? Nee. Maar de afdeling Toeslagen van de Belastingdienst moet wel. Dit tot afgrijzen van de eigen medewerkers - en van veel burgers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden