Commentaar Antisemitisme

Het antisemitisme manifesteert zich in Europa in allerlei varianten

Sinds de Tweede Wereldoorlog was het antisemitisme een betrekkelijk marginaal verschijnsel. Geleidelijk aan is daarin verandering gekomen. Beeld AFP

Overal in Europa worden Joden geconfronteerd met haat, geweld, intimidatie en vijandigheid.

In de meeste Europese landen wonen niet meer dan enkele tienduizenden Joden, minder dan 1 procent van de bevolking. Sinds de Tweede Wereldoorlog was het antisemitisme een betrekkelijk marginaal verschijnsel. Geleidelijk aan is daarin verandering gekomen.

Dat was aanvankelijk vooral zichtbaar in Frankrijk, dat met een half miljoen de grootste Joodse gemeenschap herbergt. Sinds 2006 werd het land opgeschrikt door een reeks gewelddaden waarbij Joodse slachtoffers vielen. Sindsdien zijn meer dan veertigduizend Franse Joden naar Israël geëmigreerd.

Het antisemitisme manifesteert zich in Europa in allerlei varianten. Op sociale media verspreiden radicalen uit extreemlinkse en extreemrechtse hoek de klassieke complottheorie dat een Joodse elite wereldwijd aan de touwtjes trekt. Die theorie valt bij uiteenlopende groeperingen als de Britse Labour Party en de Hongaarse Fideszpartij in vruchtbare aarde. De Duitse Joodse gemeenschap wordt belaagd door zowel neonazi's als Syrische vluchtelingen.

De populariteit van antisemitische complottheorieën wordt wel in verband gebracht met de behoefte zondebokken te zoeken in tijden van maatschappelijke polarisatie, economische stagnatie en identiteitspolitiek. Dat speelt zeker mee, evenals het Israëlisch-Palestijnse conflict.

Maar het oplaaien van het hedendaagse antisemitisme kan niet los worden gezien van de immigratie uit het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Moslims zijn sterk oververtegenwoordigd bij geweld tegen Joden. Vele onderzoeken hebben aangetoond dat een vijandige houding ten opzichte van Joden bij moslims veel frequenter voorkomt dan bij andere burgers. In Nederland gaat het daarbij vooral om jongeren met een Marokkaanse of Turkse achtergrond.

Sommige wetenschappers wijzen op sociale achterstelling van jonge moslims als voedingsbodem voor antisemitisme. Discriminatie van moslims op de arbeidsmarkt is inderdaad een reëel probleem. Maar de verderfelijke rol van het salafisme bij het ontwikkelen van vijandbeelden, mag niet worden weggemoffeld. Strijden voor het behoud van een open en verdraagzame samenleving betekent daarom ook het afstoppen van de import van moslimfundamentalisme uit theocratieën als Saoedi-Arabië en de Golfstaten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.