Opinie100 dagen Biden

Het Amerikapanel: Lang niet alle problemen zijn opgelost, maar ‘Biden heeft in ieder geval wat rust gebracht’

Joe Biden stapte met een indrukwekkende todolijst het Witte Huis binnen: het temmen van corona, economisch herstel, het herzien van het klimaatbeleid en een diep verdeeld land weer nader tot elkaar brengen. Hoe beoordeelt het Amerikapanel van de Volkskrant Bidens eerste honderd dagen als president van de Verenigde Staten?

President Joe Biden en vicepresident Kamala Harris juichen als blijkt dat het ‘coronapakket' van 1.900 miljard dollar is goedgekeurd.  Beeld Lawrence Jackson / The White House
President Joe Biden en vicepresident Kamala Harris juichen als blijkt dat het ‘coronapakket' van 1.900 miljard dollar is goedgekeurd.Beeld Lawrence Jackson / The White House

Bianca Pander (Amerikanist en partner bij campagnebureau BKB)

‘Bidens presidentschap pakt veel positiever uit dan ik had verwacht. Hij deed grote beloften tijdens zijn campagne en tijdens de transitieperiode. Daar was ik sceptisch over, omdat het bij zijn aantreden een behoorlijke puinzooi was: het vaccineren schoot nog niet op, het Capitool was bestormd, de economie lag op z’n gat. Toch heeft Biden met zijn team een enorm gevoel van urgentie gekweekt en vanaf de eed op 20 januari beweging weten te krijgen in een politiek systeem dat totaal op slot leek te zitten. En Amerika internationaal weer als betrouwbare partner weten te positioneren door direct weer bij de Wereldgezondheidsorganisatie en het Klimaatakkoord van Parijs aan te sluiten.

‘Dat hoge tempo is ook logisch gezien Biden tot november 2022 in ieder geval een meerderheid in zowel het Huis van Afgevaardigden en de Senaat heeft. Hij kan dus nu vaart maken met zijn agenda, waarmee hij zijn Democratische partij bij elkaar probeert te brengen. Hij betrekt ook zijn criticasters, zoals Congreslid Alexandria Ocasio Cortez, bij behoorlijk progressieve plannen op het gebied van verduurzaming en infrastructuur, en maakt ze tot partners door hen medeverantwoordelijk te maken.

‘Alhoewel de echte lefties nog altijd niet tevreden zijn, want Biden heeft bommen in het Midden-Oosten gegooid net als al zijn voorgangers, hij heeft het minimumloon nog niet weten te verhogen en de immigratieproblematiek is ook nog niet opgelost. Die kritiek voelt een beetje als rupsje-nooit-genoeg als je kijkt naar de startpositie van Biden als president. Of het hem ook lukt het verdeelde land weer bij elkaar te brengen, kun je nu nog niet zeggen. Hij heeft door zijn manier van communiceren in ieder geval wel wat rust gebracht.’

Lars Duursma (communicatie-expert, voerde campagne voor Obama in 2008 en 2012)

‘Het is fascinerend om te zien hoe dit Witte Huis in de eerste honderd dagen communiceert. Waar Barack Obama en Donald Trump tijdens hun presidentschap volop zelf in de schijnwerpers stonden en respectievelijk vooral herinnerd zullen worden om hun poëtische toespraken en polariserende tweets, blijft Joe Biden bewust meer op de achtergrond. Speeches geeft hij nauwelijks, persconferenties evenmin. En waar Biden berucht was om zijn onhandige uitspraken in campagnetijd, is z’n communicatie als president nu vooral schaars, solide en saai. Ondertussen lanceert hij het ene na het andere vergaande plan dat de VS voor decennia kan veranderen.

‘Achteraf moet je concluderen dat de wervende speeches president Obama zelden hielpen bij het creëren van breed draagvlak voor zijn beleid. Ze leidden tot meer enthousiasme bij zijn achterban én tot meer woede onder de Republikeinen. Die impopulaire tegenstander missen de Republikeinen nu in het Witte Huis. Juist door de saaiheid blijft Biden sympathiek.’

Koen Petersen (politicoloog en Amerikanist)

‘Biden is een ‘old man in a hurry’. Ik vermoed dat hij denkt dat hij mogelijk weinig tijd heeft, want hij is oud en fragiel. Onlangs viel hij drie keer van dezelfde vliegtuigtrap. Politiek speelt Biden het slim, bij vragen van journalisten, die hem vooralsnog mild aanpakken, geeft hij Donald Trump de schuld. Biden is een wolf in schaapskleren. Hij oogt sympathiek en predikt samenwerking, maar heeft tot op heden de Republikeinen genegeerd en zijn grote plannen als machtspoliticus met alleen Democraten door het parlement gejaagd. Dat komt waarschijnlijk ook door de druk die hij uit zijn eigen partij voelt. Tegen alle verwachtingen in kregen de Democraten de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden én de Senaat. Samenwerking met de Republikeinen is dus minder noodzakelijk. En volgens de radicaal-progressieve vleugel van zijn partij is concessies doen aan Republikeinen zelfs een doodzonde.

‘Omdat door een regel in de Senaat voor veel wetgeving een meerderheid van 60 (van de 100) stemmen nodig is, zal Biden uiteindelijk toch de Republikeinen tegemoet moeten komen, met veel kabaal in zijn partij tot gevolg. Zowel Democraten als Republikeinen tellen af naar de tussentijdse verkiezingen van november 2022, in de hoop dat ze hun positie kunnen versterken en Biden hun wil kunnen opleggen.’

Maarten Zwiers (docent geschiedenis en American studies aan de Rijksuniversiteit Groningen)

‘Biden heeft een paar indrukwekkende wetsvoorstellen gedaan op het gebied van infrastructuur en klimaat. Een op het oog veelomvattend plan om de Amerikaanse economie een impuls te geven is inmiddels aangenomen door het Congres. En het vaccineren gaat behoorlijk rap in de VS. Toch moeten we ervoor waken Biden nu ineens te beschouwen als een politicus die het progressieve gedachtengoed van links Amerika heeft omarmd. Na vier jaar Trump en decennialang neoliberaal afbraakbeleid zijn we een overheid die gedeeltelijk haar kerntaken weer oppakt kennelijk gaan zien als een nieuwe vorm van radicalisme, wat natuurlijk absurd is.

‘Het infrastructuurplan van meer dan 2 triljoen dollar lijkt veel. Als je het echter vergelijkt met de financiële reddingsoperatie (bail-out) van de banken in 2008 of de bakken met geld die jaarlijks naar defensie gaan, dan is het aan de sobere kant. Biden wordt tot zijn genoegen regelmatig vergeleken met voormalig president Franklin D. Roosevelt (1933-1945), maar Roosevelt heeft met zijn New Deal een aantal structurele voorzieningen ingevoerd, zoals sociale zekerheid. Het valt nog te bezien of Biden een vergelijkbare duurzame verandering van de Amerikaanse politieke economie kan bewerkstelligen.’

Manon Portos Minetti (Amerikanist en historicus gespecialiseerd in koloniaal geweld in de VS)

‘Bidens succes met de coronavaccinaties is duidelijk zijn grootste succes van zijn eerste honderd dagen. In zo’n korte tijd zo veel Amerikanen vaccineren en zo het virus indammen in een land zo groot als de VS, is bewonderenswaardig. Vooral na de corona-ontkenning van Trump.

‘Maar is het Biden gelukt in Amerika meer te doen voor inclusie en tegen racisme en discriminatie? Het antwoord is simpelweg nee. Nog steeds worden Afro-Amerikanen in Amerika zonder reden door de politie vermoord. Ook onder Bidens presidentschap is het geweld tegen de AAPI-gemeenschap (AsianAmericanPacificIslander) toegenomen. Dit is niet direct Biden te verwijten, maar wat doen hij en zijn regering er actief tegen? Zeggen dat je iets wil en echt beleid maken, zijn verschillende dingen voor me, maar ik hoor wel vaker dat ik te dogmatisch ben.

Hoe dan ook, ik zie weinig verbeteringen. Dit geldt ook voor de erbarmelijke omstandigheden waaronder de immigranten leven in de Amerikaanse detentiecentra aan de Mexicaanse grens. Dit zijn voornamelijk immigranten uit Latijns-Amerika, en dus van kleur. Daarnaast zijn er sinds begin dit jaar alweer ruim 120 mass shootings geweest, die voornamelijk zijn gepleegd door witte terroristen. Veelal hebben deze schietpartijen een racistisch motief en zijn immigranten en vrouwen het slachtoffer. Wat doet Biden hieraan? Ook blijven de VS militair actief in het Midden-Oosten en andere gebieden, wat ook niet bepaald tot meer inclusie leidt van de MENA-gemeenschap (MiddleEasternNorthernAfrican) in de VS.

Kortom, de problematiek rond corona is dankzij Biden verbeterd, maar de VS blijven nog steeds een natie doordrenkt van racisme, discriminatie en xenofobie. Ongeacht hoezeer Biden en zijn Democratische partij proberen het als tegendeel te doen voorkomen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden