opiniedebat vs

Het Amerika-panel over het presidentieel debat: ‘Trump debatteerde als een kleuter op coke’

Het ging er hard aan toe tijdens het eerste debat tussen de Amerikaanse president Donald Trump en zijn Democratische uitdager bij de komende verkiezingen, Joe Biden.  Amerikaanse media spreken van een ‘kroegengevecht’ en zelfs een ‘shit show’. Hoe oordeelt het Amerika-panel van de Volkskrant over het presidentieel debat?

De Amerikaanse president Donald Trump en zijn Democratische uitdager Joe Biden tijdens het eerste verkiezingsdebat.Beeld AFP

Lars Duursma (communicatie-expert, voerde campagne voor Obama in 2008 en 2012): ‘Wat een ongelooflijk teleurstellend debat. Dit is anno 2020 dus het visitekaartje van de Verenigde Staten: deze beelden gaan de hele wereld over. Poetin zal wel gniffelen. President Trump debatteerde als een kleuter op coke, schreeuwde overal doorheen en maakte elke zinvolle en respectvolle uitwisseling van ideeën onmogelijk. Debatleider Chris Wallace probeerde soms in te grijpen, maar liet het uiteindelijk gewoon gebeuren. Tijdverspilling.

‘Maar, eerlijk is eerlijk: Joe Biden had ook geen goede strategie hoe hier mee om te gaan, terwijl dit alles best voorspelbaar was. Waar was het ‘There you go again’-moment? Waar was de consistente strategie om het gebrek aan respect van Trump te herleiden tot respectloosheid voor de kiezers? Dat had natuurlijk Bidens strategie moeten zijn. Metacommunicatie: benoemen wat er gebeurt. Maar ook laten zien waarom dat zo erg is, bijvoorbeeld door je zelf consequent op te stellen als ambassadeur van gewone Amerikanen, hún verhalen vertellen. Dan negeert Trump niet jou maar hen.

‘Bovendien ging Biden mee in het wervelende tempo waarin dit chaotische debat elke 10 seconden over een ander onderwerp ging. Het was alsof je live door een Twitter-timeline zat te scrollen. Biden had een paar vragen of onderwerpen moeten pakken en daar keer op keer op terug moeten komen. Wat Biden soms probeerde, en dat is vaak de beste strategie met ontregelende debaters: een kwartslag draaien. Dus je niet tot je tegenstander richten, maar tot mensen thuis. 

‘Ook non-verbaal vond ik Biden niet zo overtuigend. Als Trump aan het woord was, keek hij naar z’n blaadje. Als Trump loog, moest hij lachen. Terwijl ik juist soms wel wat meer pit had willen zien. In 2008 maakte ik Biden mee bij veel verkiezingsbijeenkomsten. Zijn kracht: die heerlijke, bulderende stem waarmee hij ‘namens de kiezer’ boos kon worden, het voor hén opnam. Misschien miste ik dat hier ook wel. Dus ja, Biden had dit beter kunnen en moeten doen. Een ongemakkelijke waarheid: de Biden van 2008 had waarschijnlijk ook gehakt gemaakt van deze Trump.

‘Betekent dit waardeloze debat dat de andere twee dan maar afgelast moeten worden? Beslist niet. Met alle beperkingen die dit debat absoluut had, zagen we de kandidaten wel naast elkaar op een podium. Scherper kon het contrast niet zijn: er valt wat te kiezen.’

Koen Petersen (politicoloog en Amerikanist): ‘Het debat was een genante vertoning, waarbij beide kandidaten zich gedroegen als puberende bejaarden. Veel welles-nietes-woordenwisselingen ontnamen het zicht op belangrijke discussies. De winst voor Joe Biden is dat hij overeind wist te blijven. Hij raakte niet in de war en viel niet stil, tot grote opluchting van zijn achterban. Daarnaast kwam hij ermee weg dat hij slechts één standpunt verkondigde, namelijk: Trump moet weg. Door over andere onderwerpen op de vlakte te blijven, voorkomt hij een scheuring van zijn achterban. Want hij krijgt het met gematigde standpunten aan de stok met de progressieve Bernie Sanders-vleugel. En met socialistische standpunten hollen de gematigde aanhangers bij hem weg.  

‘Donald Trump ontsnapte op zijn beurt vrij makkelijk uit de benarde discussie over zijn lage belastingaangifte en kon over economie, de krijgsmacht en law-and-order kundig zijn punten maken. Maar de verdedigende rol die hem als zittend president toeviel, past Trump minder goed dan die van de aanvallende buitenstaander. 

‘Degene die het meest opgelucht was toen de anderhalf uur erop zat, is ongetwijfeld debatleider Chris Wallace. Zijn instrumentarium om de kemphanen in het gareel te houden bleef beperkt tot het onophoudelijk oproepen de gemaakte debatregels te respecteren. Maar dat stuitte op dovemansoren. Ik ga ervan uit dat de debatleider bij de volgende debatten een knop krijgt om de microfoon van Trump of Biden uit te schakelen, als zij voor hun beurt spreken.’ 

‘Het zou mij verbazen als veel kiezers van mening zijn veranderd en hun favoriete kandidaat de rug toekeren. Trump was zijn usual self: met veel zelfvertrouwen permanent in de aanval. Biden steeg niet boven zijn kabbelende campagnepatroon uit, maar viel ook niet door de mand. Aardige oneliners zoals: ‘Ik heb in 47 maanden meer bereikt dan jij in 47 jaar’ (Trump tegen Biden) sneeuwden onmiddellijk onder in opgewonden gekakel. Amerikanen zouden zeggen: it does not move the needle. De meeste media zullen ongetwijfeld Biden als winnaar aanwijzen, en dat soort positieve aandacht kan nog een handvol kiezers in zijn richting duwen. Maar we hebben nog twee debatten te gaan en daarin kan nog van alles gebeuren. Na alle verrassingen die dit verkiezingsjaar al de revue hebben gepasseerd, kunnen er nog wel één of twee bij.’

Manon Portos Minetti (Amerikanist en historicus gespecialiseerd in koloniaal geweld in de VS): ‘Het eerste debat tussen Biden en Trump was, zoals ze in de Verenigde Staten zouden zeggen, een hot mess. Een deel daarvan is te wijten aan moderator Chris Wallace, maar het grootste deel toch echt aan Trump. Hij liet tegenstander Biden nauwelijks uitpraten, praatte door hem heen, beledigde hem persoonlijk en beargumenteerde met regelrechte leugens en vaagheden. Zo beledigde Trump ook de moderator en was iedereen tegen hem. Ergens deed diens optreden mij denken aan het iconische interview van Gayle King met zanger R. Kelly en diens uitbarsting tijdens dat interview. Als kers op de taart weigerde Trump zich uit te spreken over white supremacy en ondersteunde hij zelfs een extreem-rechtse groepering op nationale televisie: Proud Boys. Daarnaast vielen opmerkingen over het coronavirus en het niet willen dragen van een masker niet in goede aarde.

‘Trump wordt ‘unpresidential’ genoemd, een clown en een ‘spoiled child throwing a tantrum’ op sociale media. Ook Biden maakte Trump voor die eerste twee dingen uit in het debat. Het contrast tussen de beide kandidaten is enorm duidelijk geworden, zo blijkt ook uit de reacties na het debat op sociale media. Biden is het beste uit het debat gekomen in de ogen van de kiezers. Daarbij delen progressieve jongere stemmers enthousiast zijn opmerking ‘Will you just shut up, man!’, als het algemene gevoel dat leeft over Trump. De progressieve jongere kiezers voelen meer vertrouwen in Biden na diens optreden en hebben in dit debat gezien dat Biden de pit heeft om het op te nemen tegen Trump.’

Bianca Pander (Amerikanist en partner bij campagnebureau BKB): ‘Het was niet om aan te zien. Donald Trump was zo onbeschoft. Hij onderbrak voortdurend en was meer in gevecht met moderator Chris Wallace dan met zijn tegenstander Joe Biden. Maar ja, dat zijn we van Trump gewend. Zo is hij altijd. Dat doet hij in alles. Hij bedenkt en speelt volgens zijn eigen regels.  Daarom vind ik dat Biden zich toch weer te veel uit zijn tent heeft laten lokken, toch weer te veel mee ging op Trumps speelveld en regels. 

‘Biden is op zijn best als hij staat voor het andere, het mooie, het zachte Amerika. Dat had Biden nu ook moeten doen. Nu verloor hij geregeld zijn zelfbeheersing. Hij ging in op Trumps beschuldigingen en uitlokkingen. Onwillekeurig moest ik denken aan een bekende opmerking van Michelle Obama: ‘When they go low, we go high’. Verlaag je niet tot  Trumps niveau. Nu deed Biden dat wel en heeft ook hij de kiezers die nog geen besluit hebben genomen, niet weten te overtuigen.

‘Kortom, dit debat kent alleen maar verliezers. De Amerikanen die niet wisten of ze in november zouden gaan stemmen, gaan waarschijnlijk nu helemaal niet meer. Trump en Biden hebben met hun optreden de Amerikaanse democratie een slechte dienst bewezen.’        

Maarten Zwiers (docent geschiedenis en American studies aan de Rijksuniversiteit Groningen): ‘Dit debat was totale chaos en pijnlijk om aan te zien, dus wat dat betreft representatief voor de huidige staat van de Verenigde Staten. Vooral het eerste deel werd gekenmerkt door constante interrupties van Donald Trump en Joe Biden, die toch niet helemaal goed uit zijn woorden kwam. Een derde hoofdrolspeler was debatleider Chris Wallace, die de discussie maar moeilijk onder controle kreeg. Biden wilde over de issues  praten en dat ging soms goed. Vooral als hij in de camera keek en rechtstreeks het publiek probeerde te bereiken over thema’s als de reële effecten van de coronapandemie op Amerikaanse families. 

‘Trump ging er hard in, met aanvallen op Bidens familie en samenzweringstheorieën over stemmen per post. Het meest problematische aspect van dit debat was Trumps oproep aan de rechts-extremistische organisatie Proud Boys: ‘Stand back, stand by.’  In dit debat was geen duidelijke winnaar; Trump heeft opnieuw zijn autoritaire persoonlijkheid laten zien en daarmee vooral zijn hardcore supporters bediend. Biden is niet onderuit gegaan en qua fatsoen heeft hij gewonnen, maar is dat nog een norm in de huidige Amerikaanse politiek?

‘Wat Trump in ieder geval niet voor elkaar heeft gekregen met zijn alfamangedrag is de gematigde kiezer overtuigen. Dat kan de Republikeinen opbreken in november.’ 

Lees ook

Trump houdt zich in eerste debat aan geen enkele afspraak en ontregelt voortdurend
Het debat tussen de Amerikaanse president Donald Trump en zijn uitdager Joe Biden is dinsdag uitgemond in een chaos. Trump gaf wel een duidelijke boodschap af over de Amerikaanse verkiezingen: ‘Dit gaat niet goed eindigen.’

Het gaat vaak over de persoonlijkheden van Biden en Trump. Maar wat zijn hun standpunten?
In al het verkiezingsgeweld raakt soms ondergesneeuwd wat de standpunten van de Amerikaanse presidentskandidaten Trump en Biden zijn over de crises die de VS momenteel teisteren. Een overzicht.

Quiz over de Amerikaanse verkiezingen
Op 3 november gaan Amerikanen naar de stembus voor wat wel de belangrijkste verkiezingen in de moderne geschiedenis van de VS wordt genoemd. Wat weet u ervan?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden