Column Joost Zaat

Het actieplan tegen eenzaamheid gaat voor hardnekkige zorgmijders niet helpen

Huisarts Joost Zaat (64) houdt al bijna 35 jaar praktijk in een armere wijk in Purmerend. Daarover schrijft hij vanaf deze week in de Volkskrant een column.

‘Koud. Ik heb dorst. Ben ik al dood? Marie waar ben je? Ben ik in m’n bed? Ik ben bang.’ 

Is dit wat je denkt als je, stokoud en broos, op de keukenvloer ligt? Of denk je dan helemaal niks?

Gek dat hij niet opendoet, denkt de bezorger die elke twee weken de zakjes met medicijnen brengt. Gisteren ook al niet. ‘Weten jullie waar meneer Herfst is?’, vraagt hij aan een van de assistentes als hij even later de bestelling van de praktijk komt afleveren.

‘Nee, vrijdag was hij hier nog om te vragen wanneer de boterhamzakjes met pillen komen. Ik ga wel met de huisarts overleggen.’

Ik doe de spoedzaken voor een van mijn collega’s die vrij is. De assistente schiet me aan: ‘Wat gek dat meneer Herfst niet opendoet. Ken je hem?’

‘Nee.’

‘Hij is dement, hartstikke alleen, wil geen hulp en niet naar het verpleeghuis. Moet je er niet heen? Dit klopt niet.’

We kijken samen in zijn dossier. De buren blijken geen patiënt. Het is ook zo wat om de politie te bellen om in te breken. Het kan natuurlijk gewoon toeval zijn dat hij niet opendoet, was hij alleen een blokje om. ‘Bel zijn casemanager dementie, misschien kan die even kijken. Laat haar wel even terugbellen’, zeg ik. Een uur later belt ze. Meneer Herfst lag met een gebroken heup in de keuken, onderkoeld, vuil en in de war. De ambulance heeft hem meegenomen naar het ziekenhuis.

‘Grote kans dat hij het niet overleeft’, zucht ik. ‘Hij wilde ook niet meer’, zegt de assistente. Goed dat hij gevonden is, maar wat een tragiek dat hij zo hulpeloos lag dood te gaan.

Een paar weken geleden zag ik de documentaire van Paulien Cornelisse over ouderen in Japan. Elke week gaan daar vierduizend ouderen in hun eentje dood. Ze worden soms pas weken later gevonden. Vrijwilligers kloppen nu regelmatig op deuren om te kijken of ze nog ­leven. Ik werd er droevig van. In de regio Amsterdam is het niet zo erg, daar worden ‘maar’ zo’n tweehonderd mensen per jaar thuis dood gevonden. Het aantal lijkvindingen van mensen die onopgemerkt langer dan twee weken dood zijn, is gelukkig niet heel groot, zo’n veertig keer. Meestal in Amsterdam zelf.

Eenzame ouderen zijn er wel volop. Het percentage sterk eenzame ouderen is volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) de afgelopen twintig jaar gedaald, maar omdat er steeds meer hoog­bejaarden zijn neemt het absolute aantal toe. Minister De Jonge van VWS schat dat er in 2030 meer dan een miljoen eenzame ouderen zijn. Er is daarom een heus actieplan met meldpunten, jaarlijkse bezoekjes en wijkactiviteiten. Voor hardnekkige zorgmijders gaat dat niet helpen. Rond hen zal er hooguit een ragdun spinnenwebje zijn van oplettende bezorgers en assistentes. Die moeten dan een zwak signaal oppikken en er in alle drukte ook nog iets mee doen. Dat heet compassie en dat is echte kwaliteit van zorg. Onze verzekeraar en onze kwaliteitsstempelaars meten dat alleen niet.

Reageren? j.zaat@volkskrant.nl 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden