Columnbert wagendorp

Herman Tjeenk Willink, de Dick Advocaat onder de informateurs

null Beeld

Herman Tjeenk Willink wordt informateur. Ruim twee weken geleden, vier dagen na de verkiezingen, werd hij in Buitenhof al naar voren geschoven als kandidaat voor de functie, maar toen moest eerst het noodlottige experiment met de twee verkenners nog worden afgewerkt. Wellicht heerste ook de gedachte dat Herman Tjeenk Willink (79) wel een beetje oud begon te worden voor het formatiewerk. Een tragisch misverstand. Tjeenk Willink is de Dick Advocaat onder de informateurs, een onverslijtbare profi; het lijkt me het beste hem meteen voor het leven te ­benoemen, dat scheelt in 2025 een hoop tijd en gedoe.

In Den Haag klonk na het spektakel van vorige week de roep om reflectie, bezinning en rust. Toen wist je het al: dat wordt een belletje naar Herman Tjeenk Willink. HTW is reflectie, bezinning en rust onder alle omstandigheden. Een amper merkbare twinkeling in Hermans ogen staat gelijk aan de daverende lachbui van een gewone sterveling. Als morgen de wereld vergaat, moet je, alvorens alles in vlammen opgaat, bij Tjeenk Willink zijn voor bezonken commentaar en duiding en de staatsrechtelijke consequenties van de apocalyps.

In Buitenhof werd Tjeenk Willink geïnterviewd door Pieter Jan Hagens. Die begon, zoals viel te verwachten, met het stellen van een vraag. Hierop verzonk Tjeenk Willink in gedachten. Dat zie je niet zo vaak meer, iemand die zichtbaar nadenkt. Het past ook niet meer bij deze tijd: nadenken bezorgt zendercoördinatoren een paniekaanval, omdat de kijkcijfers meteen naar beneden knallen. Maar daar kan Herman TW niet mee zitten.

Tjeenk Willinks trackrecord op formatiegebied is imponerend. Hij informeert door ver voorbij de totale deformatie. Toen informateur Edith Schippers vier jaar geleden tot tweemaal toe moest constateren dat de formatiegesprekken onder haar leiding waren vastgelopen, zag ze na twee maanden ploeteren nog maar één mogelijkheid: haal Herman Tjeenk Willink erbij, of het land is verloren en kan worden opgedoekt.

Daarvoor had Tjeenk al de basis gelegd voor Paars I (PvdA, VVD, D66, 1994) en Bruin I (VVD, CDA, PVV, 2010), waaruit bleek dat hij niet terugschrikt voor onconventionele oplossingen. Waarom Wilders en Baudet dinsdag tegen de aanstelling van TW als informateur stemden, is dan ook niet duidelijk. De voormalige onderkoning van Nederland is hun allerlaatste kans op kabinetsdeelname; als Tjeenk zich even inspant bereidt hij ­coalities voor die je verder alleen in de hel gesmeed ziet worden.

Tjeenk Willink was al actief betrokken bij de vorming van een van de meest onwaarschijnlijke kabinetten ooit, dat van Joop den Uyl in 1972-1973. Mark Rutte was destijds een peuter van 5 en Wopke Hoekstra nog eicel in afwachting.

Vooral voor Rutte is de terugkeer van Tjeenk een buitenkansje. Hij lijkt opeens mateloos geboeid door een concept dat hem tot voor kort geheel onbekend was, ‘macht en tegenmacht’. Hij herhaalde het dinsdag in de Kamer een keer of vijf, kennelijk vond hij het wel lekker bekken. Gelukkig kan hij straks in zijn gesprek met Tjeenk Willink navragen wat er nou eigenlijk precies mee wordt bedoeld, want Tjeenk is al jaren pleitbezorger van de tegenmacht.

Desgevraagd kan Tjeenk Rutte ook uitleggen of je staatsrechtelijk gezien ‘naar eer en geweten’ kunt liegen, een intrigerende opmerking waarmee Rutte dinsdag in de Kamer toch weer voor verwarring wist te zorgen.

Het sterkste punt van Herman Tjeenk Willink is diens ­keurige, degelijke saaiheid. We hebben grote behoefte aan saaie rechtsgeleerden; de Nederlandse politiek is lang niet saai genoeg, alleen diepe saaiheid kan ons redden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden